Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Шотландияның Айгыл және Бьют аймағындағы теңіз лохы
Sea loch in Argyll and Bute, Scotland
Қасиетті лох (An Loch Sianta/Seunta) – Клайд бұғазының жағалауындағы Айгыл және Бьюттегі Коваль түбегінің бір бөлігі болып табылатын теңіз лохы. "Holy Loch" атауының 6 ғасырға дейін қарайтыны айтылады, сол кезде Әулие Мунн Ирландиядан келгеннен кейін осы жерге қонған. Килмун қалашығының шіркеуі мен Аргилл мавзолейі Әулие Мунннің шіркеуі болған жерде орналасқан делінеді. Лохтың жағасындағы Сэндбанк ауылындағы Робертсонның кеме жасау алаңы 19 ғасырдың соңы мен 20 ғасырдың басында ағаш қайықтарды құрастыратын ірі компания болған. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде лох Ұлыбритания Корольдік теңіз күштерінің суасты кемелерінің базасы ретінде пайдаланылды. 1961 жылдан 1992 жылға дейін ол АҚШ Әскери-теңіз күштерінің баллистикалық зымыран тасымалдайтын суасты кемелерінің базасы ретінде қолданылды. 1992 жылы Кеңес Одағының тарауынан кейін Қасиетті лох базасының қажеттілігі жойылды және ол жабылды.
The Holy Loch (An Loch Sianta/Seunta) is a sea loch, a part of the Cowal peninsula coast of the Firth of Clyde, in Argyll and Bute, Scotland. The "Holy Loch" name is believed to date from the 6th century, when Saint Munn landed there after leaving Ireland. Kilmun Parish Church and Argyll Mausoleum is said to stand where Saint Munn's church was once located. Robertson's Yard at Sandbank, a village on the loch, was a major wooden boat building company in the late 19th and early 20th centuries. During World War II, the loch was used as a British Royal Navy submarine base. From 1961 to 1992, it was used as a United States Navy ballistic missile submarine base. In 1992, the Holy Loch base was deemed unnecessary following the demise of the Soviet Union and subsequently closed.
География
Клайд бұғазының шығыс жағында орналасқан теңіз лагунасының ені шамамен 2 км, ал ұзындығы талқымға байланысты, бірақ шамамен 1 мильге жетеді. Ковал түбегіндегі Дунун қаласы Клайдтың жағалауында, лагунаның оңтүстігінде орналасқан. Тұрғын үйлер Кирн, Ханттерс-Кей (Батыс паромдарының қонуы бар), Арднадам және Лазаретто нүктесінен өтіп, Сандбанк ауылына дейін созылады, одан кейін ашық дала басталады. Солтүстік жағалауда Килмун орналасқан, ал Строун-Пойнтта Строун ауылы Клайд бұғазының батыс жағалауымен жалғасады, тіпті Лох Лонгтағы Блэрмормен дерлік бірігеді. Бұрын барлық ауылдарда Клайд кемелері тоқтаған кемежайлар болған, ал қазір Батыс паромдары Гуроктың шетіндегі Хантерс-Кей мен МакИнрой нүктесі арасында, ал Аргилл паромдары Дуноннан Гурок кемежайына қатынайды. Лагунаның соңында A815 (Ардбегте A880 тармағымен біріккеннен кейін) солтүстікке, Ичэйг өзенінің шығыс жағынан өтіп, Бенмор ботаникалық бағы мен арборетумына (сондай-ақ «Жас ботаникалық бақтар» деп те аталады), Лох Эктің және Инверарайға қарай жетеді.
Open on the Firth of Clyde at its eastern end, the Sea Loch is approximately 1 mile (2 km) wide and between long, varying with the tide. The town of Dunoon on the Cowal peninsula lies on the shores of the Clyde just to the south of the loch, and houses continue round the villages of Kirn, Hunters Quay at the point with the landing slip for Western Ferries, Ardnadam and past Lazaretto Point, the village of Sandbank, with open countryside at the end of the Sea Loch, then on the northern shore Kilmun, and at Strone Point the village of Strone continues on the western shore of the Firth of Clyde, almost joining Blairmore on Loch Long. All the villages used to have piers served by Clyde steamers, and now Western Ferries runs between Hunters Quay and McInroy's Point on the outskirts of Gourock, while the Argyll Ferries service runs from Dunoon to Gourock pierhead. At the end of the loch, the A815 (after being joined by the A880 at Ardbeg) leads north, to the east of the River Eachaig, to the Benmore Botanic Garden and Arboretum (also known as the Younger Botanic Gardens), Loch Eck and on towards Inveraray.
Орта ғасырлар
Киелі Лохтың жағасында, Килмун (гаэль тілінде Cill Mhunnu, «Сент Мунну шіркеуі») жерінде 19 ғасырға жататын шіркеу тұр. Ол бұрынғы шіркеулер тізбегі орналасқан жерде салынған, ал осы жердегі ежелгі өрнектелген тас бұл жерде алтыншы немесе жетінші ғасырларда шіркеу болғанын көрсетеді. Сент Муннуға, басқаша айтқанда Финтанға, Сент Муннға (Тагмонның Финтаны) бағышталу, Лейнстердегі Тагмон қаласында шіркеу құрған ирландтық әулиеге деген құрметті білдіреді. Килмунда 12 ғасырға жататын шіркеудің қалдықтары әлі де көрініп тұр. Килмун шіркеуінің қазіргі орнында 13 ғасырда шіркеу ғимараты тіркелген. 15 ғасырға қарай Килмунның жергілікті христиандық орталығы ретіндегі маңызы соншалықты артты, көршілес көл «Киелі көл» деп атала бастады, ал қуатты Кэмпбелл тайпасы оны өзінің рухани мекені ретінде қабылдады.
On the shore of the Holy Loch at Kilmun (Gaelic Cill Mhunnu, 'the church of St Munnu') stands a nineteenth century church. It stands on the site of a sequence of earlier churches, and an early carved stone on the site suggests that there was a church here perhaps as early as the sixth or seventh century. The dedication to St Munnu, otherwise known as Fintan, St Munn (Fintán of Taghmon), reflects devotion to an Irish saint who founded a church at Taghmon in Leinster. The remains of a 12th century church are still visible at Kilmun. At the present site of Kilmun Church, a church building is recorded in the 13th century. By the 15th century, the significance of Kilmun as a local centre of Christianity was so great that the adjacent loch became known as the Holy Loch, and the powerful Clan Campbell adopted it as their spiritual home.
Робертсонның ауласы
1876 жылы Александр Робертсон Sandbank-тағы шағын шеберханада қайықтарды жөндеуді бастады, ал «Александр Робертсон және ұлдары» Клайдтағы ең танымал ағаш қайық жасаушылардың біріне айналды. Олардың «алтын ғасыры» 20 ғасырдың басында болды, олар 12 және 15 метрлік жарысқа арналған классикалық яхталар жасауды бастады. Робертсон компаниясы Уильям Файф (Shimna, 1907) жобалаған алғашқы 15 метрлік яхтаны салуға таңдалды. Бірінші дүниежүзілік соғысқа дайындық үшін Робертсон 55-тен астам қайық жасады, ал кемежай 1930 жылдардағы Ұлы депрессия кезінде де жұмысын жалғастырды, себебі көптеген бай бизнесмендер яхта жарыстарына әуес болды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде кемежай Адмиралтействоның тапсырыстарын орындады, түрлі үлкен, жоғары жылдамдықты Fairmile Marine Motor Boats (MTB және MGB) моторлы қайықтарын шығарды. Соғыстан кейін кемежайда бір класты Loch Longs және Америка кубогы үшін екі 12 метрлік Sceptre (1958 ж.) (17 тонна) және Sovereign (1964) яхталары салынды. Робертсон отбасы 1965 жылы кемежайды сатты, ол GRP өндірісіне (негізінен Pipers және Etchells) ауыстырылды. 104 жылдық тарихында Робертсон кемежайы 500-ге жуық қайық жасады, олардың көптегені әлі де теңізде жүзеді. Кемежай 1980 жылдардың басында жұмысын тоқтатты; сол кезде ол негізінен АҚШ Әскери-теңіз күштеріне қызмет көрсеткен Терри Хуперге тиесілі болды. АҚШ Әскери-теңіз күштері жиналып, аймақтан кеткеннен кейін Хупер 1990 жылдары кемежайды сатты. Содан бері бұл жер тұрғын үйлер салуға және жаңа Holy Loch Marina кешенін құруға пайдаланылды. Бүгінгі күні бұл аула аймақта әлі де «Хупердің ауласы» деп белгілі.
Alexander Robertson started repairing boats in a small workshop at Sandbank in 1876, and Alexander Robertson & Sons went on to become one of the foremost wooden boat builders on the Clyde. Their 'golden years' were in the early 20th century when they started building classic 12 & 15 metre racing yachts. Robertsons was chosen to build the first 15 metre yacht designed by William Fife (Shimna, 1907). More than 55 boats were built by Robertsons in preparation for the First World War and the yard remained busy even during the Great Depression in the 1930s, as many wealthy businessmen developed a passion for yacht racing. During World War II the yard was devoted to Admiralty work, producing a wide range of large high speed Fairmile Marine Motor Boats (MTBs and MGBs). After the war the yard built the successful one class Loch Longs and two 12 metre challengers for the America's Cup: Sceptre (1958) (17 tonnes) and Sovereign (1964). The Robertson family sold the yard in 1965, and it was turned over to GRP production work (mainly Pipers and Etchells). During its 104 year history, Robertson's Yard built 500 boats, many of which are still sailing. The yard ceased trading in the early 1980s; at this point it was owned by Terry Hooper who ran the yard servicing mostly the US Navy. After the US navy packed up and left the area Hooper sold the yard in the 1990s. The site has since been converted to residential building and the new Holy Loch Marina development. The yard today is still widely known in the area as 'Hooper's Yard'.
Екінші дүниежүзілік соғыс
Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде көл Корольдік теңіз флотының суасты кемелерінің базасы ретінде пайдаланылды, оған деполық кеме қызмет көрсетті. Соғыс жылдарында Корольдік теңіз флотының суасты кемелері көлде кеңінен сынақтар мен жаттығулар жүргізді, осы жаттығулар кезінде апатқа ұшырап батып қалған және суасты кемелері Клайд суларында жоғалды. "Untamed" кейіннен құтқарылды. Holy Loch жанында Дуннон мен Клох Пойнт маяктары арасында неміс суасты қайықтарынан суды қорғау үшін суастына қарсы кедергі (бум) орнатылды.
During World War II the loch was used by the Royal Navy as a submarine base, served by the depot ship The loch was used extensively for trials and exercises by Royal Navy submarines during the war, the submarines and were lost in the Clyde after being sunk by accidents during exercises. Untamed was later salvaged. Near the Holy Loch an anti submarine boom was constructed between Dunoon and the Cloch Point Lighthouse to defend waters from German U boats.