Кіріспе

Вануату провинциясы

Тафеа – Вануатудың алты провинциясының ең оңтүстігінде орналасқан провинция. Атау провинция құрамына кіретін бес негізгі аралдың – Танна, Анейтюм, Футуна, Эрроманго және Анива – аббревиатурасы болып табылады.

Тарих

Вануатудың басқа провинцияларынан өзгеше, осы әкімшілік бірліктің аумақтық тұтастығы Кондоминиум дәуірінен бері өзгерген жоқ, ол Оңтүстік округі немесе басты аралдың атымен Танна деп аталды. Тек астанасы Ленакельден жақын орналасқан Исангельге көшірілді, ол оңтүстік-шығысқа қарай екі шақырымнан да аз қашықтықта жатыр. 1970 жылдары сепаратистік қозғалыс басталып, 1974 жылдың 24 наурызында Танна мемлекеті жарияланды. Британдықтар Вануатудағы өздерінің иеліктеріне тәуелсіздік беруге көбірек ынта білдірсе де, француз отаршылары оған қарсы болды және ақырында 1974 жылдың 29 маусымында ағылшын-француз Кондоминиумының билігі таратып жіберді. 1980 жылы тағы бір бөліну әрекеті болды, 1980 жылдың 1 қаңтарында Тафеа мемлекеті жарияланды, оның аты ұлт құрамына кіретін бес аралдың (Танна, Анива, Футуна, Эрроманго және Анеитум) әріптерінен құралған. 1980 жылдың 26 мамырында британдық әскерлер араласып, аралдардың 1980 жылдың 30 шілдесінде жаңадан тәуелсіз Вануату мемлекетінің құрамына енуіне жағдай жасады.

География

Облыстың халқы 32 540 адамды құрайды, ал ауданы 1628 км² шамасында. Аумағы бойынша Ерромаңгодан кейін екінші орында тұрса да, негізгі арал – Танна, онда провинция халқының 80 пайызы тұрады. Провинциялық астанасы Исангел және ең ірі ауылы Ленакель екеуі де оңтүстік-батыс жағалауында орналасқан. Үш үлкен арал Меланезияға жатады, ал кішірек Анива мен Футуна аралдары, сондай-ақ Erronan аралдары деп біріктірілген, Полинезияның шеткі аймақтары болып табылады. Футуна аралын Уоллис және Футунадағы Футуна аралынан ажырату үшін кейде Батыс Футуна деп атайды. Танна аралында әлемдегі ең жуық жанартау – Ясур тауы орналасқан, оның биіктігі 1084 метр, бұл провинцияның ең биік нүктесі. Анива аралы – жалғыз маржан арал, ал қалған төртеуі жанартаулық және Анивадан әлдеқайда биік. Анато́м – Вануатудың ең оңтүстік аралы (оңтүстік-шығыста орналасқан, Жаңа Каледониямен даулы, бірақ Анато́м аралының тұрғындары өздерінің дәстүрлі меншігінің бір бөлігі санайтын, шалғайдағы, кішкентай және адам тұрмайтын Мэтью және Хантер аралдарын есептемегенде). Оның оңтүстік-шығыс мүйісі Нétчан Néganneaing – Вануатудағы ең оңтүстік жер, оңтүстік серік арал Иньеугтан оңтүстікке қарай орналасқан. Дегенмен, соңғысы Интао рифімен қоршалған, ол Вануатудың ең оңтүстік нүктесі болып табылады, тіпті су астында болса да, одан да оңтүстікке қарай созылады.