Кіріспе

Нью-Йорк: деректі фильм – Нью-Йорк қаласының тарихына арналған сегіз бөлімді, 17 жарым сағаттық американдық деректі фильм. Оны Рик Бернс түсірді және алғаш рет АҚШ-та PBS телеарнасында көрсетілді. Фильм Steeplechase Films компаниясы WGBH Boston, Thirteen/WNET және Нью-Йорк тарихи қоғамымен бірлесіп жасаған туынды. Сериалдың авторы – Бернс пен Джеймс Сандерс, ал өндірісін Бернстің Steeplechase Films компаниясы жүзеге асырды. Сериалды дайындауға кеңесшілер ретінде бірнеше белгілі Нью-Йорк қаласының тарихшылары қатысты, олардың ішінде Майк Уоллес, Кеннет Т. Джексон, Дэвид Левиринг Льюис және Роберт Каро болды. Олар камера алдында да пайда болды. Фильмді Дэвид Огден Стайерс баяндады. Сериалда Рудольф Джулиани (1-7 бөлімдерде Нью-Йорк қаласының мэрі болған кезде), бұрынғы мэр Эд Кох, бұрынғы Нью-Йорк губернаторы Марио Куомо, бұрынғы АҚШ сенаторы Дэниел Патрик Мойнихан, ақын Аллен Гинзберг, жазушылар Альфред Казин және Брендан Гилл, режиссер Мартин Скорсезе, журналист Пит Хамилл, бұрынғы конгрессмен Белла Абзуг, тарихшы Ниалл Фергюсон, философ Маршалл Берман, жазушы Фрэн Лебовиц, инженер Лесли Э. Робертсон, сәулетші Роберт А. М. Стерн, жоғары сымда жүретін Филипп Петит, жылжымайтын мүлік дамытушы (және болашақ президент) Дональд Трамп және автор Дэвид Маккалу сияқты танымал тұлғалар да қатысты.

Өндіріс және шығару

1987 жылы Рик Бернс пен Джеймс Сандерс Нью-Йорк қаласы тарихына арналған көп бөлімді телесериал жасау идеясын ойлап тапты. 1993 жылы Бернс, екі жыл бұрын "The Way West" жобасын аяқтағаннан кейін, Сандерс пен Лиза Адиспен бірлесіп NEH грантын жеңіп алды, сосын ол және Сандерс "Нью-Йорк" сценарийін жазуға кірісті. Лиза Адис пен Стив Риво бастапқы зерттеу жұмыстарына көмектесті. Жақын арада 13 адам жобаға қосылып, қаржы жинауды аяқтады. Сериалдың бірінші бес бөліміне жұмсалған шығын 9,8 миллион долларды құрады, ең шарықталу кезеңінде сериалға 20-дан астам адам қатысты. Топ Нью-Йорк қаласындағы 72-ші көше мен Бродвейге жақын екі кеңседе жұмыс істеді. "Нью-Йорк" үшін жаңа түсірілген кадрлар мен бейнелер 16 мм-лік пленкаға түсірілді. Сериалдың бірінші жартысы дәстүрлі әдіспен монтаждалды, бірақ Бернс екінші жартысын Avid жұмыс станцияларында цифрлық түрде монтаждауға мәжбүр болды. Кейін қарап тұрғанда, Бернс компьютерді фильмдегі көптеген архивтік материалдарды басқару үшін қажетті құрал деп есептеді.

Қабылдау

Жеті бөлімнен тұратын түпнұсқалық серия 2000 жылы "Фильм емес бағдарламалық кинематографиядағы ең ұлы жетістік" және "Фильм емес үздік серия" номинацияларында екі "Эмми" сыйлығына ұсынылды. Сонымен қатар, Бесінші эпизод: "Космополис" (1919–1931) "Фильм емес бағдарламалық кескіндемесін өңдеудегі ең ұлы жетістік" үшін "Эмми" сыйлығын жеңіп алды. 2001 жылы бес бөлімді сериясы радиожурналистикадағы үлкен жетістіктері үшін Альфред И. Дюпонт–Колумбия университетінің сыйлығын (Күміс таяқ) иеленді. 2004 жылы жаңа аяқталған Сегізінші эпизод: "Әлемнің орталығы" (1946–2003) "Музыка және дыбыс: Көркем өнердегі жеке жетістік" санатында "Эмми" сыйлығына ұсынылды. Фильм сыншылар тарапынан жақсы қабылданды. 1999 жылы алғашқы бес бөлімін қарағанда, "The New York Times" басылымының Кэрин Джеймс фильмді көркем бейнесі, тұрақты тақырыбы және сыныптық және нәсілдік шиеленістерді, әсіресе серияның екінші жартысында, әсерлі түрде бейнелеуі үшін жоғары бағалады. Бірақ Джеймс фильмді сынға да алды, "Нью-Йорк көбінесе таң қалдыратын болса да, оның ұзақтығы мен қарқыны ең жауапкершілігі жоғары көрермендердің де шыдамдылығын сынайды" деп жазды. Кэрин Джеймс 2001 жылдың қыркүйек айының соңында жарық көрген екі жаңа эпизодты да қарастырды. Ол оларды бұрынғы бес эпизодтан күштірек, назарлырақ және ықшам деп тапты. Сонымен қатар, ол олардың 11 қыркүйекке жасалған шабуылдан кейін шығуының уақтылылығын атап өтті, қаланың бұрынғы апаттардан қалпына келу туралы әңгімелерді сенімді және кездейсоқ, бірақ терең мағынаға толы деп бағалады. 2003 жылдың қыркүйегінде "The New York Times" газетінің журналисі Алессандра Стэнли серияның сегізінші бөлімін қарап, "ақылға қонымды ойлар мен теңдесі жоқ суреттерге" толы, бірақ соңында "әлдеқайда көп, әлдеқайда кеш" деп қорытындылады, дәл Дүниежүзілік сауда орталығы сияқты. "The New York Times" газетінің жазушысы Фрэнк Рич 8-ші эпизодты "Біз Дүниежүзілік сауда орталығының құрылысын бастапқы қадамдарынан бастап мұқият бақылап, кейіннен оның күрт қирауының зорлық-зомбылығын қайтадан сезіну үшін жасалған әдемі деректі фильм" деп сипаттады. Фильмге көрермендердің қызығушылығы жоғары болды, алғашқы бес бөлімі 20 миллионнан астам көрерменді тартты.

VHS және DVD-ге шығарылған

Бұл VHS 1999 жылдың 23 қарашасында, 2 VHS және DVD 2001 жылдың 25 қыркүйегінде, ал 8-ші бөлім 2003 жылдың 30 қыркүйегінде VHS және DVD форматында жарық көрді.