Кіріспе
Авторлық құқықты дұрыс пайдаланбау – АҚШ-та авторлық құқықты бұзуға қатысты теңдік қорғанысы болып табылады және «ластанған қолдар» доктринасына негізделген. Дұрыс пайдаланбау доктринасы авторлық құқық иесі авторлық құқықты пайдалану немесе қорғау кезінде зәбірлі немесе бұрыс мінез-құлық жасаса, ол құқық бұзушыға қарсы өзінің құқықтарын жүзеге асырудан алыстатылады. Авторлық құқықты дұрыс пайдаланбау көбінесе және патентті дұрыс пайдаланбаудың, одан да ертерек және бекітілген доктринасымен салыстырылады, ол патент иесіне патенттік құқықтарын заңмен берілген шектеулі монополиядан тыс кеңейткен жағдайда бұзушылық үшін өтемақы алудан бас тартады. Бұл доктрина авторлық құқық иесіне авторлық құқықтың әсерін немесе қолданысын заңмен белгіленген құқықтың шегінен асыруға тырысуға тыйым салады, мысалы, авторлық құқық заңының негізгі мақсатына қайшы келетін шектеуші лицензиялық тәжірибелерге қатысу арқылы. Шындығында, дұрыс пайдаланбау доктринасы осындай агрессивті лицензиялық тәжірибелерді шешу үшін қалыптасқан.
АҚШ-та
Патенттік құқық бұзу істерінде жағдайларды заңсыз пайдалану туралы ілім жақсы белгілі қорғаныс болғанымен, ол алғаш рет M. Witmark & Sons v Jensen ісінде авторлық құқық заңнамасына қатысты қолданылды. Нәтижесінде, авторлық құқықты заңсыз пайдалану соңғы жылдары түрлі апелляциялық соттар тарапынан қабылданып келеді. Дегенмен, бұл ілімнің шеңберлері әлі де нақты емес, себебі АҚШ Жоғарғы Соты оны ресми түрде мойындаған жоқ. Кейбір ғалымдар тіпті заңсыз пайдалану туралы ілімді кодификациялауды ұсынады.
Лазеркомб Америка, Инк. қарсы Рейнольдс
Лазеркомб Америка, Инк. компаниясының Рейнольдсқа қарсы ісінде, Төртінші апелляциялық округі авторлық құқықты теріс пайдалану қорғанысын патентті теріс пайдалану қорғанысына ұқсас деп мойындаған алғашқы апелляциялық сот болды. Бұл істе Lasercomb компаниясы Рейнольдсты авторлық құқықпен қорғалған, оның қалыптар жасау бағдарламалық құралының рұқсатсыз көшірмелерін жасағаны үшін сотқа шақырды. Рейнольдс Lasercomb компаниясының стандартты лицензиялық келісімшартында бәсекелестікті шектеу шартын, яғни 100 жылға дейін жаңа өнім жасауға тыйым салу арқылы авторлық құқығын теріс пайдаланғанын мәлімдеді. Сот мұндай шартты енгізу монополияға қарсы заңнаманы бұзушылыққа жатпаса да, авторлық құқықтың негізгі принциптеріне қайшы келеді және Lasercomb компаниясының авторлық құқығын күшсіз етеді деп шешім шығарды. Сот сондай-ақ, Рейнольдс стандартты лицензиялық келісімшартқа қол қоймағандықтан, жауапкердің дұрыс қорғаныс көрсетуі үшін осы теріс пайдалануға тікелей қатысуы міндетті емес екенін айтты. Ақырында, Lasercomb компаниясы теріс пайдаланудан бас тартып, авторлық құқығы жойылмаған жағдайда, авторлық құқықтарды бұзу туралы шағымдануға құқылы екенін нақтылады.
Практикалық басқару ақпараттық корпорациясы / Америка медициналық қауымдастығы
Тоғызыншы округ авторлық құқықты теріс пайдалану доктринасын "Практика менеджменті ақпарат корпорациясы" Америка медициналық қауымдастығына қарсы ісінде қабылдады. Бұл істе Америка медициналық қауымдастығы Денсаулық сақтауды қаржыландыру басқармасына (қазір Medicare және Medicaid қызметтерінің орталықтары деп аталады) медициналық процедураларға арналған кодтау жүйесін пайдалануға ерекше емес, роялтисіз, мәңгілік лицензия берді. Бірақ лицензия шектеулі болды, себебі басқа кодтау жүйесін қолдануға рұқсат етілмеді. Медициналық кітаптарды басып шығаратын және тарататын "Practice Management" компаниясы, сұраған көлемдік жеңілдікті алуға мүмкіндік таппағандықтан, авторлық құқықтың жарамсыздығын жариялау туралы сотқа шағым түсірді. Сот авторлық құқықты жарамсыз деп танудан бас тартты, бірақ кодтау жүйесін міндетті түрде пайдалануды талап ететін лицензиялық шарт авторлық құқықты теріс пайдалану болып табылады деп үкім шығарды.
Alcatel USA Inc. / DGI Technologies Inc. (АҚШ) компаниясы
Бесінші округ сот алқасы Alcatel USA, Inc. v DGI Technologies, Inc. ісі бойынша авторлық құқықтың дұрыс емесе пайдаланылуына қатысты қорғанысты қолдады. Alcatel өзінің бағдарламалық құралын тек өндірілген жабдықтарымен бірге пайдалануға лицензия берді. Лицензия шартында Alcatel-дің бағдарламалық құралын жүктеуге немесе көшіруге тыйым салынған. Бірақ, DGI өнімдерінің үйлесімділігін қамтамасыз ету үшін лицензиялық келісімді бұзып, Alcatel-дің бағдарламалық құралын жүктеп алып, көшірді. Авторлық құқықты бұзу туралы талап арызында DGI Alcatel-дің авторлық құқықты дұрыс емес пайдаланғанын мәлімдеді. Сот Alcatel авторлық құқық берілген шеңберден асып, ұзартылған монополияға қол жеткізгенін анықтады, бұл авторлық құқықтың дұрыс емес пайдаланылуы болып табылады.
WI, LLC компаниясының бағалау технологиялары WIREdata Inc.
Авторлық құқықты теріс пайдалану доктринасы Висконсин штатының WI, LLC v WIREdata Inc. компаниясы бойынша жетінші апелляциялық сотта расталды, бұл компьютерлік бағдарламалық қамтамасыз етуге қатысты тағы бір іс. Бұл істе WIREdata Висконсин муниципалитеттерінен бірнеше жылжымайтын мүлік туралы ақпарат сұрады. Ақпарат муниципалитеттер тарапынан жиналып, салық бағалау мақсатында талапкердің бағдарламалық жасақтамасы арқылы жинақталды. Сондықтан, кейбір муниципалитеттер Assessment Technologies компаниясының авторлық құқығын бұзудан қорқып, ақпаратты ұсынудан бас тартты. WIREdata, осы істегі жауапкерлер, ақпаратты беруді талаппен мемлекеттік сотқа жүгінді, ал Assessment Technologies федералдық сотқа авторлық құқықты бұзу туралы шағым түсірді. Сот талапкердің әрекеттері авторлық құқықты теріс пайдалануға жатады деп шешім шығарды, себебі муниципалитеттер ұстап тұрған ақпарат аталған авторлық құқықтың құзыретінен тыс еді.
Video Pipeline, Inc. / Buena Vista Home Entertainment, Inc. (Бұэна Виста) корпорациясы
Video Pipeline, Inc. v Buena Vista Home Entertainment, Inc. ісінде үшінші округтің шешімімен авторлық құқық иеленушісі авторлық құқықпен қорғалған туындыларды сынауға тыйым салатын лицензияны күштең қолдануға тырысып, теріс пайдалануға баруы мүмкін екендігі айтылды. Video Pipeline компаниясы Disney компаниясымен келісімге келіп, 500-ден астам фильм трейлерін жинауға мүмкіндік алды. Video Pipeline трейлерлерді онлайн жариялай бастағанда, Disney компаниясы трейлерлерді алып тастауды сұрады, себебі олар лицензия шарттарына сәйкес келмейді. Video Pipeline компаниясы Disney компаниясының талабын орындағанмен, онлайн трейлерлерді пайдалануы Disney компаниясының авторлық құқығын бұзбайтынын растау туралы соттан өтініш жасады. Бұдан өзге, Video Pipeline компаниясы 62 фильмнен жасаған екі минуттық видеоклиптерді пайдалануға рұқсат беру үшін де өтінішін өзгертті. Disney компаниясы, Buena Vista компаниясына иелік ете отырып, бұл талапқа жауап ретінде авторлық құқықты бұзу туралы қарсы талап арыз берді. Сот бұл доктринаны АҚШ Жоғарғы Соты әлі нақты айқындап бермегенін және лицензиялық шарттардың орынды екенін атап өтті. Осыған сәйкес, Сот бұл істің нақты жағдайларына қатысты бұл доктринаны қолдануға болмайтындығын шешті. Бұл іс маңызды болып саналады, өйткені ол Redbox компаниясы Universal, Walter және Fox атты үш ірі студияны соттаған іске қатысты.
Үндістанда
Үндістан авторлық құқық иелерінің құқықтарына маңызды шектеулер енгізетін әділ пайдалану ережелерін ұлттық заңнамасына енгізді. Авторлық құқықты дұрыс емес пайдалану доктринасы АҚШ-тағыдай заңмен қолдау тапқан жоқ.
Tekla корпорациясы Survo Ghosh компаниясына қарсы
Текла корпорациясы мен басқалар Survo Ghosh және басқалар ісі бойынша Дели Жоғарғы Соты авторлық құқықты теріс пайдалануды қорғауды талапкердің авторлық құқығын бұзудан тұрақты тыйым салу туралы сотқа шағымдануда да, авторлық құқықты бұзудың зиянын өтеу туралы істе де жауапкерлерге қол жетімді емес деп шешті. 2011 жылы талапкерлер жауапкерлерге қарсы олардың бағдарламалық қамтамасын рұқсатсыз пайдаланғаны үшін авторлық құқықты бұзу туралы сотқа шағымданып берді. 1957 жылғы Үндістан авторлық құқық заңының 52-бабындағы босатуларды пайдаланудың орнына, жауапкерлер талапкерлердің бұзушылық үшін өтеу талап етуіне құқығы жоқ деп мәлімдеді, себебі олардың әрекеттері авторлық құқықты теріс пайдалану болып табылады. Олар лицензиялық келісімдердің бір бөлігі ретінде "ақылға сыймас" талаптармен қатар, тым жоғары баға белгілеп отыр деген айып тағылды. Алайда, Сот бұл мәселе бойынша американдық сот жүйесіне сенбеді және авторлық құқықты теріс пайдалану доктринасын мойындаудан бас тартты, өйткені бұл заңда көзделгеннен артық негіздерді қосуға әкелер еді. Сот сондай-ақ, егер бұл доктрина Үндістанда қабылданатын болса, авторлық құқықты қорғауда сот процесінің кешігуіне қатысты салдарларынан алаңдады. Дегенмен, Сот Үндістандағы авторлық құқық саясатымен байланысты мүмкіндікті пайдаланбаған деп айтылады.