Кіріспе

Dastar Corp. v. Twentieth Century Fox Film Corp., 539 U. S. 23 (2003), АҚШ Жоғарғы Сотында қарастырылған авторлық құқық және тауар таңбасына қатысты іс болды, ол Ланхам заңының жалпыға қолжетімді туындыларға қолданылу мәселесін қамтыды.

Өмірбаян

1948 жылы Фокс Дуайт Эйзенхауэрдің 1948 жылы жазған және Doubleday баспасынан шыққан «Еуропадағы крестовый поход» кітабы негізінде «Еуропадағы крестовый поход» атты телесериал жасаудың эксклюзивті құқықтарын алды. 26 эпизодтан тұратын серияда АҚШ әскері мен басқа да көздерден алынған Екінші дүниежүзілік соғыс кадрлары көрсетілді, кітаптың мәтініне негізделген дауыс саундтрегі қосылды. 1975 жылы Doubleday кітаптың авторлық құқығын жаңартты. Бірақ, Fox телесериалдың авторлық құқығын жаңартпады, сондықтан 1977 жылы шоу жалпы қолданысқа көшті. 1988 жылы Fox кітаптың теледидар құқықтарын қайта сатып алып, басқа компанияларға «Еуропадағы крестовый походты» бейнежазба түрінде тарату құқығын берді. 1995 жылы Dastar түпнұсқа телесериалдың Betacam бейнетаспаларын сатып алып, көшірді, оларды түпнұсқа ұзындығының шамамен жартысына дейін өңдеді, жаңа қаптама жасап, телесериалды «Еуропадағы Екінші дүниежүзілік соғыс науқандары» деп сатты. Жаңа бейнетаспалар мен жарнамаларда Dastar мен оның қызметкерлері продюсер ретінде көрсетілді, бірақ «Еуропадағы крестовый поход» кітабы, телесериалы немесе оның түпнұсқа продюсерлері туралы ешқандай ақпарат жоқ болды. 1998 жылы Fox компаниясы Dastar компаниясының «Еуропадағы крестовый поход» кітабының авторлық құқығын бұзғанын және Ланхам заңы бойынша, басқалардың жұмысын өз жұмысы ретінде көрсетіп, заңсыз «кері өткізуге» қатысқанын мәлімдеп, сотқа шағымданып берді. Аудандық сот Fox компаниясының пайдасына шешім шығарып, Dastar компаниясының тапқан пайдасының екі еселенген сомасын Fox компаниясына төлеуді міндеттеді. Апелляциялық сот авторлық құқыққа қатысты шешімді күштен шығарып, оны қайта қарау үшін аудандық сотқа қайтарды, бірақ «Ланхам заңы бойынша кері өткізу» туралы шешімді қолдады және пайданың екі еселенген сомасын растады.

Шешім

АҚШ Жоғарғы Соты тек "кері өткізу" туралы талап бойынша шешім шығарып, апелляциялық және аудандық соттардың шешімдерін қайта қарап, Дастардың пайдасына 8:0 дауыспен шешім қабылдады. Сот, Lanham Act заңы кері өткізуге тыйым салғанын, бірақ сауда белгілерін дұрыс пайдаланбау ережесі авторлық құқықпен қорғалған туынды (немесе тіпті патенттелген өнертабыс) қоғамдық доменге өткеннен кейін, кез келген адам авторды атамаса да немесе атаса да, туындымен кез келген амал жасай алатындығымен күшін жояды деп түсіндірді. Шешімді жазған судья Антонин Скалия бұрынғы сот шешімдерінде Lanham Act заңының "өндірушілерді белгілі бір құрылғыны жасаудағы инновациялары үшін марапаттауға арналмағанын; бұл патенттік заңның мақсаты және оның эксклюзивтілік мерзімі" деп айтқандарын еске салды. Сондықтан, авторлық құқық туралы талаптарды авторлық құқық немесе патенттің эксклюзивті иелігіне уақыт шектеуінің негізгі философиясын айналып өту үшін пайдалануға болмайды. Скалия жазғандай, мұндай шектеулер қоғамның "көшіру және пайдалану" федералдық құқығын шектейтін, өзгертілген авторлық құқық заңын құруға әкелер еді. Бұл, АҚШ Конституциясының I бабына сәйкес, "мәңгілік патент және авторлық құқық түрін" құруға тең болар еді. Скалия атап көрсеткендей, егер Dastar 1988 жылдан кейін шыққан бейнетаспаларды сатып алып, көшірген болса, бұл авторлық құқықтың бұзылуы болар еді.

Талдау

Бұл істі бұрынғы «Элдред против Эшкрофт» ісімен қатар қарастыра отырып, Курт М. Сондерс «Дастарды» Жоғарғы Соттың, «Элдред» ісінде Конгресс авторлық құқықтың мерзімін ұзартуға құқылы екенін айтса да, авторлық құқықтан шыққан туындыны пайдалануға болады деген сенімділіктің нышаны деп санады.

Кейінгі тарихы

Жоғарғы Соттың шешімінен кейін, аймақтық сот Twentieth Century Fox компаниясының Ланхам заңы бойынша талаптарын, сондай-ақ оған ұқсас Калифорния штатының заңсыз бәсекелестік туралы талаптарын қабылдамады. Қалған жалғыз мәселе – талапкерлердің Айзенхауэрдің "Еуропадағы крестовый жорық" кітабына авторлық құқығы бар-жоғы еді. Аймақтық сот сот мәжілісін өткізіп, талапкерлердің кітапқа заңды авторлық құқығы бар екенін және Dastar компаниясы кітаптың бір бөлігін фильмге енгізу арқылы осы авторлық құқықты бұзғанын анықтады.