Жан Вание – канад философы, рухани лидер, «L'Arche» және «Faith and Light» ұйымдарын құрған. Мүмкіндігі шектеулі жандарға көмек, рухани кітаптар авторы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Канадалық теолог және философ (1928–2019)
Canadian theologian and philosopher (1928–2019)
Жан Ванье (ʒɑ̃ vanje, 10 қыркүйек 1928 – 7 мамыр 2019) – канадалық католик философ және теолог. 1964 жылы ол 37 елде дамуы шектеулі мүмкіндіктері бар адамдар мен оларға көмектесетіндер үшін халықаралық қауымдастықтар федерациясы – L'Arche ұйымын құрды. 1971 жылы Мари Элен Матьемен бірлесіп, 80-нен астам елде дамуы шектеулі мүмкіндіктері бар адамдар, олардың отбасылары мен достары үшін жұмыс істейтін Faith and Light ұйымын құрды. Өмірінің соңына дейін Францияның Тросли-Брейль қаласындағы алғашқы L'Arche қауымының мүшесі ретінде өмір сүрді. Осы жылдар ішінде ол дін, мүгедектік, қалыпты жағдай, табыс және төзімділік туралы 30-нан астам кітап жазды. Ол алған наградалардың арасында Канада орденінің серігі (1986), Квебек ұлттық орденінің үлкен офицері (1992), Францияның Құрметті легионы (2003), Мәсіх қауымының халықаралық бейбітшілік сыйлығы (2003, кейіннен алынып тасталды), Pacem in Terris бейбітшілік және бостандық сыйлығы (2013) және Темплтон сыйлығы (2015) бар. 2020 жылдың ақпан айында L'Arche ұйымы жариялаған ішкі баяндамада Ванье 1970 және 2005 жылдар аралығында Францияның Тросли-Брейль қаласында алты әйелді сексуалдық зорлыққа ұшыратқандығы анықталды. Тергеуді Ұлыбританиядағы GCPS Consulting Group жүргізді. 1949 жылы ол Канада Корольдік теңіз күштеріне HMCS Magnificent әуе кемесіне қатысты. 1950 жылы теңіз күштеріндегі лауазымынан кетті. Ванье Парижге бакалаврлық білім алуға барды. Кейіннен Париж католик институтында философия ғылымдарының докторы дәрежесін алды, оның Аристотельге арналған докторлық диссертациясы 1966 жылы «Аристотель этикасының принципі және мақсаты ретінде бақыт» деген атпен жарияланды; бұл оның алғашқы жарияланған еңбегі болды. Мансабында 30-дан астам кітап жазып, Торонто университетінің Сент-Майкл колледжінде философиядан сабақ берді. 1964 жылы рухани миссионерлік қызметке көбірек бейімделу үшін академиялық ортаны тастады. Оның зерттеулері Канаданың Онтарио штатындағы Лондон қаласында орналасқан Жан Ванье зерттеу орталығында жалғасуда.
Jean Vanier (ʒɑ̃ vanje, September 10, 1928 – May 7, 2019) was a Canadian Catholic philosopher and theologian. In 1964, he founded L'Arche, an international federation of communities spread over 37 countries for people with developmental disabilities and those who assist them. In 1971, he co founded Faith and Light with Marie Hélène Mathieu, which also works for people with developmental disabilities, their families, and friends in over 80 countries. He continued to live as a member of the original L'Arche community in Trosly Breuil, France, until his death. Over the years he wrote 30 books on religion, disability, normality, success, and tolerance. Among the honours he received were the Companion of the Order of Canada (1986), Grand Officer of the National Order of Quebec (1992), French Legion of Honour (2003), Community of Christ International Peace Award (2003, later revoked), the Pacem in Terris Peace and Freedom Award (2013), and the Templeton Prize (2015). In February 2020, an internal report published by L'Arche concluded that Vanier sexually abused six women in Trosly Breuil, France, between 1970 and 2005. The investigation was conducted by the UK based GCPS Consulting Group. In 1949, he joined the Royal Canadian Navy, at the carrier HMCS Magnificent. In 1950, he resigned his naval commission. Vanier travelled to Paris to study as an undergraduate. He eventually went on to complete a PhD in philosophy from the Institut Catholique de Paris, with a doctoral thesis on Aristotle which was published in 1966 as Happiness as Principle and End of Aristotelian Ethics; this was his first published work. He went on to write over 30 books during his career and taught philosophy at the University of St. Michael's College, University of Toronto. He left academia in 1964, seeking a more spiritual ministry. His research lives on at the Jean Vanier Research Centre located at King's University College in London, Ontario, Canada.
"Л'Арк" ұйымының құрылуы
1964 жылы Ванье Томас Филипп есімді дін қызметкерімен достық қарым-қатынас арқасында даму мүмкіндігі шектеулі мыңдаған адамның ауыр жағдайы туралы хабардар болды. Ванье Рафаэль Сими және Филипп Сю есімді екі адамды олар тұратын мекемелерден шығып, Францияның Тросли-Брейль қаласында өзімен бірге тұруға шақырды. Олардың бірге өткізген уақыты Тросли-Брейльдегі "Л'Арк" қауымдастығының құрылуына әкелді, онда мүмкіндігі шектеулі адамдар оларды күтушілермен бірге өмір сүреді. Осы уақыттан бері 38 елде 150 "Л'Арк" қауымдастығы құрылды.
In 1964, through Vanier's friendship with a priest named Thomas Philippe, he became aware of the plight of thousands of people institutionalized with developmental disabilities. Vanier invited two men, Raphael Simi and Philippe Seux, to leave the institutions where they resided and live with him in Trosly Breuil, France. Their time together led to the establishment of L'Arche at Trosly Breuil, a community where people with disabilities live with those who care for them. Since that time a network of 150 L'Arche communities have been established in 38 countries.
Кейінгі өмірі
1968 жылы Ванье Мэри-Лейкте (Онтарио) «Сенім мен ортақтастық» атты семинар өткізді, бұл оның қозғалысындағы алғашқы семинар болды, онда өмірдің түрлі салаларынан келген адамдар қабылданатын. Бұл семинарлар бүгінге дейін «Сенім мен ортақтастық» федерациясы аясында жалғасуда. 2013 жылғы мәліметтер бойынша, Солтүстік Америкада 13 қауым жыл сайынғы семинарлар мен дұға күндерін ұйымдастырды. «Сенім мен ортақтастық» мүшесі Билл Кларк, SJ, былай түсіндіреді: ««Сенім мен ортақтастықта» екі бағыт бар: біздің осалдығымыздың тереңдігіне жасырылған Құдайға қарайтын ішкі бағыт, және әсіресе кедей және мұқтаж жандарға қарайтын сыртқы бағыт». 1971 жылы Ванье Мари Элен Матьемен бірлесіп «Сенім мен жарық» қозғалысын құрды. Бұл – дамуында кемістігі бар адамдар, олардың отбасылары мен достары үшін арналған халықаралық форумдар қозғалысы. Бүгінде әлемнің 81 елінде 1500-ден астам «Сенім мен жарық» қауымдастығы бар. Ванье 2019 жылы қайтыс болғанға дейін Францияның Тросли-Брейльдегі алғашқы L'Arche қауымдастығында өмір сүруін жалғастырды. Ол көп саяхаттап, басқа L'Arche қауымдастықтарын аралап, жаңа қауымдастықтарға арналған жобаларды қолдады және лекциялар мен семинарлар өткізді. Ол 1998 жылы «Адам болу» тақырыбында «Массей» лекциясын оқыды. Лекцияларының бірінде ол зиякерлік мүгедектері бар адамдардың айналасындағы тосқауылдарға деген наразылығын, L'Arche-дің негізгі философиясын айтты: «Біз қабырғаларды бұзу үшін, бір-бірімізді кездестіру үшін бар күшімізді салуымыз керек. Неге біз мүгедектерді қабырғалардың артына қамап қоямыз?» 2017 жылы Ванье Тросли-Брейль және Бейтлехемдегі L'Arche қауымдастықтарында түсірілген «Ормандағы жаз» деректі фильмінде түсті және баяндады, онда екі қауымдастықтағы тұрғындар көптеген оқиғаларды бөлісті. «Нью-Йорк Таймс» газетіндегі сыншы Кен Жаворовски: «Тұрғындарды қарап тұрудың өзі сіздің көптеген алдын ала пікірлеріңізді күйретуге және өзгертуге көмектеседі», - деп жазды. Ванье 2019 жылдың 7 мамырында қайтыс болды. Өлімінен бір апта бұрын Папа Франциск Ваньеге қоңырау шалып, оның жылдар бойғы қызметі үшін алғыс айтты. Оның қайтысынан кейін, Солтүстік Македониядан Римге қайтып келе жатқан Папа Франциск журналистерге: «Мен оның куәлігі үшін өте ризамын» деді және Ванье «өлімнің, айқышқа ілінудің, азаптың құпиясын» ғана емес, сонымен қатар «дүниеден шеттетілгендердің құпиясын» түсініп, түсіндіре алатынын айтты. Оның ықпалына түскендердің арасында голландтық католик дін қызметкері, профессор, жазушы және теолог Анри Нувен болды, ол Ричмонд-Хиллдегі (Онтарио) L'Arche Daybreak қауымдастығына қосылды.
In 1968, Vanier gave a Faith and Sharing retreat in Mary Lake, Ontario, the first in his movement of retreats where people from many walks of life are welcome. The retreats continue today as part of the Faith and Sharing Federation. As of 2013, there were 13 communities in North America that organize annual retreats and days of prayer. Faith and Sharing member Bill Clark, SJ, explains: "There is then a two fold movement in Faith and Sharing: an inward movement towards God hidden in the depths of our own vulnerability, and an outward movement towards our brothers and sisters, especially those who are more poor and in need." In 1971, Vanier co founded Faith and Light with Marie Hélène Mathieu. This is an international movement of forums for people with developmental disabilities, their family and friends. Today there are over 1,500 Faith and Light communities in 81 countries around the world. Vanier continued to live in the original L'Arche community of Trosly Breuil, France, until his death in 2019. He continued to travel widely, visiting other L'Arche communities, encouraging projects for new communities and giving lectures and retreats. He was the 1998 Massey lecturer, focusing on the theme of "Becoming Human". During one of his lectures, he touched on his distaste for barriers around people with intellectual disabilities, a motivating philosophy behind L'Arche: "We must do what we can to diminish walls, to meet each other. Why do we put people with disabilities behind walls?" In 2017, Vanier narrated and appeared in the documentary Summer In The Forest, filmed in the L'Arche communities in Trosly Breuil and Bethlehem and featuring many of the residents of both communities with whom he worked. Writing in the New York Times, critic Ken Jaworowski observed that "just watching the residents leads you to confront and change many of your own preconceptions." Vanier died on May 7, 2019. A week before his death, Pope Francis called Vanier to thank him for his years of ministry and service. Following his death, Pope Francis, who was flying back to Rome from North Macedonia, told a group of journalists, "I want to express my gratitude for his testimony" and said Vanier could read and interpret not only the Christian gaze on "the mystery of death, of the cross, of suffering", but also "the mystery of those who are discarded by the world". Among those he influenced were the Dutch Catholic priest, professor, writer and theologian Henri Nouwen who came to join the L'Arche Daybreak community in Richmond Hill, Ontario.
Жыныстық зорлық-зомбылық
2020 жылдың ақпан айында L'Arche ұйымының ішкі есебінде Ванье 1970 және 2005 жылдар аралығында Францияның Тросли-Брейль қаласында алты әйелді жыныстық тұрғыдан зәбірлегені анықталды. L'Arche International басшыларының бірлескен мәлімдемесіне сәйкес, Ванье 1970-2005 жылдар аралығында Францияда мүмкіндігі шектеуі жоқ алты әйелмен "басқарушылық және эмоционалды зәбірлеушілік" жыныстық қатынасқа түскен. Жыныстық қатынастарды Ванье бастаған, көбінесе рухани кеңес беру контекстінде. "Бұл әйелдер осы мінез-құлықты ақтау үшін қолданылған ерекше рухани немесе мистикалық түсіндірмелермен байланысты ұқсас жағдайларды хабарлады. Бұл қатынастар олардың жеке өміріне және келешек қарым-қатынастарына айтарлықтай теріс әсер еткен. Бұл әрекеттер Жан Ваниердің осы әйелдерге терең психологиялық және рухани ықпалының белгісі болып табылады". Сондай-ақ, Ванье әйелдерден оқиғаны құпия ұстауын сұрағаны айтылды. Әйелдердің арасында көмекшілер мен қарындастар да болды. L'Arche мәлімдемесінде Ванье сонымен қатар, ұятқа ұшыраған дін қызметкері Томас Филипптің жыныстық тәжірибелеріне қатысқан және оған қол қойған кішкентай, құпия топтың мүшесі болғаны жазылған. р508. Ванье әдетте рухани сүйемелдеу туралы кездесулер арқылы байланыс бастайтын; біраз уақыттан кейін денелік жақындасу мен жалаңаштық рухани сүйемелдеу сессияларына біртіндеп енгізілетін. Көбінесе сипатталатын жағдай – Ванье әйелдің алдына тізе бүгіп, басын оның кеудесіне тигізіп, содан кейін кеудесіне қол тигізіп, рұқсат болса, аузымен сылайтын. Кейбір әйелдер осы жағдайды зәбірлеу деп көп жылдардан кейін ғана түсінді. Ванье жиі "Песня Песен" кітабынан цитаталар келтіретін. Бұл тәжірибелер католик шіркеуі айыптаған, "мистикалық" немесе "рухани" сенімдерге негізделген. 1993 жылы қайтыс болған Филиппті Ванье өзінің "рухани әкесі" деп атады, бірақ бастапқыда осы тәжірибелер туралы білмейтінін жоққа шығарды. Тергеуді тәуелсіз британдық GCPS консалтингтік компаниясы жүргізді.
In February 2020, an internal report by L'Arche concluded that Vanier sexually abused six women in Trosly Breuil, France, between 1970 and 2005. According to a joint statement by leaders of L'Arche International, Vanier had engaged in "manipulative and emotionally abusive" sexual relationships with six women without disabilities in France, between 1970 and 2005. Sexual relations were instigated by Vanier, usually in the context of giving spiritual guidance. The statement read, "These women reported similar facts associated with highly unusual spiritual or mystical explanations used to justify these behaviours The relationships had a significant negative impact on their personal lives and subsequent relationships. These actions are indicative of a deep psychological and spiritual hold Jean Vanier had on these women." It also said that Vanier asked the women to keep the incidents secret. The women included assistants and nuns. Vanier was also a member of a small clandestine group which subscribed to and participated in some of the sexual practices of disgraced priest Thomas Philippe, the L'Arche statement said. p508. Vanier would typically initiate contact through meetings nominally about spiritual accompaniment; after some time, body contact and nudity would gradually be introduced into the spiritual accompaniment sessions. The most common pattern described is one where Vanier would kneel down in front of the woman with his head against her chest and then make contact with her breasts, and, if permitted, would caress the breasts with his mouth. Some of the women only came to regard these moments of contact as abusive many years later. Vanier would often quote from the Song of Songs. The practices were founded on so called "mystical" or "spiritual" beliefs that had been condemned by the Catholic Church, it added. Vanier described Philippe, who died in 1993, as his "spiritual father", but at first publicly denied knowledge of the practices. The investigation was carried out by independent UK consultancy GCPS.
Реакциялар
Торонто архиепископы кардинал Томас Коллинз оқиғаларды "қасіретті және жүрек ауыртушы" деп сипаттады. "Л'Арк" ұйымының Канада және АҚШ бөлімшелері түрлі мәлімдемелерде өз алаңдаушылықтарын білдірді. Канадада Ванье есімімен аталған көптеген мектептер болғандықтан, кейбір мектеп басқармалары оның атымен аталған мектептердің атауын өзгертті. 2020 жылдың ақпан айында Индиана штатының Саут-Бенд қаласындағы Нотр-Дам университеті Ваниерден бұрын берген екі сыйлығын қайтарып алды, соның ішінде 1994 жылғы гуманитарлық қызметтері үшін берілген Нотр-Дам сыйлығын.
Cardinal Thomas Collins of the Archdiocese of Toronto described the events "tragic and heart wrenching". The Canadian and American branches of L'Arche have voiced their concern in various statements. In Canada, where there were many schools named after Vanier, some school boards have renamed schools named for him. In February 2020, the University of Notre Dame in South Bend, Indiana, posthumously stripped Vanier of two awards which the university had awarded him, including the 1994 Notre Dame Award for humanitarian service.
Марапаттар мен құрметтер
Ванье өзінің еңбегі үшін көптеген марапаттар алды, соның ішінде Канада орденінің серігі, Францияның Құрмет легионы орденінің офицері (2003) және көптеген діни ұйымдардың марапаттары, олардың ішінде Пауль VI халықаралық сыйлығы, Мәсіх қауымының халықаралық бейбітшілік сыйлығы (кейіннен алынып тасталды), раввин Гунтер Плаут гуманитарлық сыйлығы және Екінші Ватикан Кеңесінің «Gaudium et spes» құжатының атымен аталған Gaudium et Spes сыйлығы. 1999 жылы ол «Адам болу» еңбегі үшін Канада жазушылар қорының Гордон Монтадор сыйлығын жеңіп алды. 2004 жылғы қарашада Канада радио хабар тарату корпорациясы жүргізген сауалнамада ол ең ұлы канадалықтар тізімінде 12-ші орынға ие болды. 2010 жылы 8604 астероиді оның құрметіне Ванье деп аталды. 2013 жылы ол Айова штатының Давенпорт епархиясы құрған, АҚШ-тағы Pacem in Terris бейбітшілік және бостандық сыйлығын алды. 2015 жылғы наурыз айында Ванье мүгедектерге қолдау көрсеткені және әлсіз және осал жандарға көмектесуді зерттеуге қосқан үлесі үшін 1,7 миллион долларлық Темплтон сыйлығымен марапатталды.
Vanier received numerous awards for his work, including the Companion of the Order of Canada, Officer of the Order of the Legion of Honour (France, 2003) and many awards from faith groups, among them the Paul VI International Prize, the Community of Christ International Peace Award (later revoked), the Rabbi Gunther Plaut Humanitarian Award, and the Gaudium et Spes Award, named after the Second Vatican Council's Gaudium et spes document. In 1999, he won the Writers' Trust of Canada's Gordon Montador Award for Becoming Human. In November 2004, a Canadian Broadcasting Corporation poll ranked him as number 12 in a list of greatest Canadians. In 2010, the asteroid 8604 was officially named Vanier in his honour. In 2013, he received the United States based Pacem in Terris Peace and Freedom Award, established by the Diocese of Davenport, Iowa. In March 2015, Vanier was awarded the $1.7 million Templeton Prize in recognition of his advocacy for people with disabilities and his contributions to a broader exploration of helping the weak and vulnerable.