Кіріспе

Сиэтл, Вашингтон, АҚШ-та бұрынғы жүзу көпірі, қазіргі кезде сол жердегі көпір.

Evergreen Point жүзу көпірі, ресми түрде губернатор Альберт Д. Розеллини көпірі деп аталады және әдетте SR 520 көпірі немесе 520 көпірі деп аталады, АҚШ-тың Вашингтон штатындағы көпір. Көпір Вашингтон көлі арқылы 520 мемлекеттік тас жолын жүргізіп, Мединаны Сиэтл қаласының Монтлейк/Юнион Бэй ауданымен байланыстырды. Көпірдің жалпы ұзындығы шамамен 4749 метр (15580 фут) құрады. Оның 2310 метр (7578 фут) жүзу бөлігі 2016 жылдың 11 сәуіріне дейін әлемдегі ең ұзын жүзу көпірі болды, содан кейін оның жаңасы 40 метр (130 фут) артық болды. Көпір SR 520 тас жолымен өтетін үш кішкентай Eastside түбегінің батыс жағындағы Evergreen Point атымен аталды. (Қалған екеуі – Хантс Пойнт және Ярроу Пойнт.) 1988 жылы ол оның құрылысын қолдаған штаттың 15-ші губернаторы Альберт Д. Розеллининің құрметіне қайта аталды. Көпір салынғаннан кейін бірнеше жыл өткен соң оны ауыстыру жоспарланғанмен, тек кейіннен жүргізілген тергеулер ескірген көпірдің нашар күйде екенін және бастапқыда жобаланған қауіптерге төтеп бере алмайтынын көрсетті. Бұл жағдай оны ауыстыру жоспарларын жеделдеткен болуы мүмкін. Осы қауіптерге және инфрақұрылымды кеңейту қажеттілігіне жауап ретінде 2012 жылы жаңа көпірдің құрылысы басталды; жаңа көпір 2016 жылдың сәуірінде ашылды. Алғашқы көпір 2016 жылдың 22 сәуірінде қозғалысқа жабылды.

Тарих

Көпір үш жылдық құрылыстан кейін 1963 жылғы 28 тамызда жолаушылар қозғалысы үшін ашылды. Ол Сиэтл қаласынан Беллвью, Киркленд және Редмонд сияқты Истсайд аймақтарына қолайлы қол жеткізуді қамтамасыз ету үшін төрт жолақты ақылы көпір ретінде салынды. Көпірдің жалпы құны 1961 жылы 21 миллион долларды құрады (2011 жылы кем дегенде 127 миллион доллар). Бұл шығынды өтеу үшін 1979 жылға дейін жолаушылар әр бағытта 35 цент ақы төледі. Содан кейін ақы төлеу кассалары автобус аялдамаларына айналдырылды. Көпір Истсайдтағы көптеген аймақтарға әсер етті. Редмонд халқының саны күрт өсті, 1960 жылы 1500-ден 1970 жылы 11000-ға дейін жетті. Бұл Вашингтон көлі арқылы салынған екінші жүзу көпірі болды; алғашқысы 1940 жылы АҚШ-тың 10-шы тас жолының, кейіннен 90-шы мемлекетаралық тас жолының бөлігі ретінде салынған Вашингтон көлі жүзу көпірі еді, ол құрылысы кезіндегі ең ірі жүзу құрылысы болып есептелді. 1988 жылғы 28 тамызда көпір ресми түрде губернатор Альберт Д. Розеллинидің құрметіне қайта аталды; Вашингтон штатының көлік комиссиясы көпірдің 25 жылдығы тойланар алдында үш күн бұрын атауын өзгертуге келісім берді. Ол кезде күніне орташа есеппен 109 000 көлік көпірді пайдаланды, ал ашылғанынан бері 529 миллион көлік осы көпірден өткен деп есептеледі.

Алып тастаушы терезенің ашылуы

Көпірдің ортасында кемелердің өтуі үшін ашылатын көтергіш бөлігі болды, оның биіктігі көпірдің астынан өте алмайтын кемелерге арналған. Көпір екі 30 метрлік болат торды 2 метрге көтеріп, олардың астынан жақын орналасқан понтонды жылжыту арқылы ашылатын болды. 1989 жылы электрлік ақау салдарынан көтергіш бөлік сағат түскі уақытта ашылып, бір адам қаза болып, бес адам жарақат алды.

Ауыстырмалы көпір

Көпір ашылғаннан кейін бес жыл өткен соң, мемлекеттік заң шығарушы орган тапсырысымен көл арқылы көлік тасымалына деген үлкен сұранысты қанағаттандыру жолдарын анықтау үшін зерттеу жұмысы аяқталды. Зерттеу көпірдің солтүстігінде және оңтүстігіндегі көпір және туннельдер арқылы өту мүмкіндіктерін бағалады. 1980-жылдардың соңында қарастырылған басқа жоспарларда, сыйымдылықты арттыру үшін теміржол желісі немесе автобус жолақтарын салу ұсынылды. Мемлекеттік заң шығарушы органға ұсыныс дайындау мақсатында «Көл арқылы көлік» зерттеуіне түрлі баламаларды зерттеу тапсырылды. Зерттеуге мемлекеттік органдардың, жергілікті аудандардың, кәсіпкерлердің және қоғамдық ұйымдардың 47 өкілі қатысты. 1997 жылы WSDOT-тың бас инженері Мьинт Лвин, тіпті жөндеу жұмыстары жүргізілсе де, көпір шамамен жиырма жылға дейін (2017 жылға дейін) тұруы мүмкін екенін мәлімдеді. Көпірді қатты жел кезінде жабуға тура келді, ал 1999 жылы жүргізілген сейсмикалық нығайту жұмыстарына қарамастан, жер сілкінісі кезінде құлау қаупі сақталды. Көп жылдар бойында жасалған түрлі нығайтулардың салмағы салдарынан, көпірдің жол жапырағы бастапқы деңгейден шамамен 1 фут (0 м) төмен түсті. Көпір 1960-жылдардың басында, қазіргі заманғы жер сілкінісі стандарттары енгізілмес бұрын салынғандықтан, оның ішкі тірек құрылымдары күшті жер сілкінісі кезінде зардап шегуі мүмкін еді. Сонымен қатар, дауылдар мен қатты желдің тудырған дірілдері көпірдің ашылмалы бөлігін, ілмек кабельдерін және понтонды құрылымдарды зақымдауы мүмкін еді. Тіпті ең жоғары шектен төменгі дауылдар кезінде де Вашингтон штатының Көлік департаменті (WSDOT) аспалы көпірді қозғалысқа жапты. Алғашқы көпір әр бағытта екі жолақты қозғалысқа арналған, бірақ төтенше жағдайларға арналған қосымша жолақтар мен жаяу және велосипед жолдары болмады. Бұл көлік қозғалысына кедеріл туғызды, себебі автомобильдің бұзылуы, апат немесе күтім жұмыстары салдарынан туындаған кез келген тоқырау көлік тілімін тудыратын еді. 2011 жылы WSDOT жаңа көпір құрылысын бастады. 2016 жылдың 2 сәуірінде WSDOT салтанатты ашылу рәсімін өткізді, онда жұртшылыққа жаңа көпірдің батыс жағындағы жоғарғы жапырағын тамашалауға мүмкіндік берілді. Жаңа көпір батыс бағыттағы қозғалыс үшін 2016 жылдың 11 сәуірінде, ал шығыс бағыттағы қозғалыс үшін 2016 жылдың 25 сәуірінде ашылды. Ескі көпір 2016 жылдың 22 сәуірінде сағат 23:00-де (PST уақыты бойынша) толығымен жабылды, ал оның бұзу жұмыстары 2016 жылдың соңына дейін аяқталды. Көпір 2017 жылдың көктеміне дейін толығымен алынып тасталды.

Құрылыс

I-5 пен I-405 аралығындағы SR 520 жолына жасалған барлық жақсартулардың, оның ішінде жаңа көпірдің құны 4,65 миллиард долларға бағаланады. 2012 жылдың 11 тамызында 21 бойлық понтонның біріншісі орнатылды. Әр понтонның ұзындығы 360 фут (110 м), ені 75 фут (23 м). Понтондар Абердин қаласында Kiewit Construction компаниясымен салынды. Понтон құрылысында қателер мен нашар сапалы жұмыс көптеп кездесті. Есептерде жұмысшылардың қате өлшемде арматура орнатуы, оны дұрыс емес жерге орнатуы, тіпті кейде арматураны мүлдем орнатпауы жайлы ақпараттар келтірілді. Сондай-ақ жұмысшылар тым ылғалды немесе тым суық ауа райында бетон құйған. Жаңа понтондардың бірнешесінде жарықтар пайда болды, бұл Kiewit компаниясының нашар жұмысына байланысты деп айтылды. Тәуелсіз сарапшының мәлімдемесіне сәйкес, WSDOT ұзақ жылдар бойы нашар сапалы жұмыстың алдын алмады және Kiewit компаниясын түзету шараларын қабылдауға мәжбүрлемеді. Құрылыс инспекторы бұл жағдайды апатқа ұшырауға азыр тұрған нәрсе деп сипаттап, «Олар көпірді бітіргеннен кейін мен сол көпірден өтпеймін» деді. 2015 жылдың ақпан айының соңына қарай жаңа көпірдің жеткілікті бөлігі Розеллини көпірінің ашылмалы бөлігі арқылы өтетін үлкен кемелердің жолын кесіп тастады. 2015 жылдың шілде айының басында көпірдің батыс жағына орын ашу үшін ең батыс жүзбелі понтон жылжытылды; 2015 жылдың 8 шілдесінде жаңа көпірге арналған барлық бойлық понтондар орнатылды.

Жол жүру ақысын төлеу

Көпір 1963 жылы ашылғанда, құрылыс облигациясын төлеу үшін 35 центтік жол төлемі алынды. Бір ғана жол төлемі қабылдау орны Мединадағы көпірдің шығыс жағында орналасқан және онда тоғыз кабина болды. Мемлекеттік билік, билеттерді пайдаланатын жолаушыларға, сондай-ақ екі немесе одан көп адамнан тұратын бірлескен көліктерге жеңілдіктер ұсынды. 35 миллион долларлық облигация 20 жыл мерзімінен бұрын төленгеннен кейін, 1979 жылдың 22 маусымында жол төлемі тоқтатылды. 213 миллионнан астам көлік аталған жол төлемі бар көпірден өтіп, 59,6 миллион долларлық кіріс әкелді. Бастапқы көпірді ауыстыру үшін жол төлемі 2011 жылдың желтоқсанында қайтадан енгізілді. Бірінші жылдың ішінде көлік ағыны 30 пайызға төмендеді, ал жол төлемінен 50 миллион долларлық жалпы кіріс түсті. Жаңа көпірді қаржыландыру мақсатында 2009 жылдың мамырында губернатор Кристин Грегуар SR 520 көпірінде 2010 жылдан бастап жол төлемін енгізуге рұқсат беретін ESHB 2211 заңына қол қойды. Жол төлемі шын мәнінде 2011 жылдың 29 желтоқсанында басталды және WSDOT-қа жобаны қаржыландыруға көмектесті. Барлық жол төлемі автоматты түрде жүзеге асырылды, төлемақы қабылдау орындары болған жоқ. "Жолы бар" (Good to Go) төлтеуішісі жоқ жүргізушілер үшін төлем номерлік белгі арқылы жүзеге асырылады. Бірақ, жаңа көпір ашылғаннан кейін жол төлемін жеңілдету үшін шығыс жағалауында қосымша порталдар орнатылды. Тим Эйман 1125 бастамасын ұсынды, ол басқа шаралармен қатар, көпір үшін ұсынылған уақыт бойынша жол төлемін тыйымдауды, жол төлемі жиналған жолда қаржыны пайдалануды және жол төлемін сайланған лауазымды тұлғалар белгілеуін талап ететін. Аталған бастама Вашингтон сайлаушылары тарапынан қабылданбады.