Кіріспе
Gato класты американдық әскери-теңіз кемесі, қызметте 1943-1946, 1951-1952, 1953-1968 жылдары.
USS Cavalla (SS/SSK/AGSS 244) – Gato класты кеме, АҚШ Әскери-теңіз күштерінің кемесі, тұз су балығының атымен аталған. Жапонның Shōkaku ұшақ тасымалдағышын батырғанымен әйгілі. Келі 1943 жылдың 4 наурызында Коннектикут штатының Гротон қаласындағы Electric Boat Co. компаниясында салынды. 1943 жылдың 14 қарашасында (М. Комсток ханымның қолдауымен) суға түсірілді және 1944 жылдың 29 ақпанында лейтенант-командир (кейін контр-адмирал) Герман Дж. Косслер, USN, (1934 жылғы түлек) басқаруға кірісті.
Пайдалану тарихы
1944 жылдың 11 сәуірінде Нью-Лондоннан аттанған «Кавалла» 9 мамырда Перл-Харборға келіп, кеме жөндеулері мен оқу-жаттығуларын өткізді. 1944 жылдың 31 мамырында су асты қайығы алғаш рет қызметке шықты.
Бірінші қарауыл
Кавалла өзінің алғашқы патрульдік миссиясында 17 маусымда Филиппиннің шығысындағы өзінің позициясына бағытталғанда, ірі жапондық күштер тобымен кездесті. Кавалла бірнеше сағат бойы оларды қадағалап, 1944 жылдың 19-20 маусымындағы Филиппин теңізіндегі шайқаста (көбінесе "Мариана ату полигоны" деп аталады) АҚШ-тың жеңісіне көмектесетін ақпаратты жіберді. 19 маусымда ол "Шокаку" ұшақ тасымалдаушысын ұшақтарын қабылдап алатын сәтте ұстап алды және дереу бес торпедадан төртін атып, нысанаға тигізді. "Шокаку" үш эсминецтің қарқынды тереңдік шабуылынан кейін батты. "Кавалла" жапондық "Ураказе" эсминецінен келген тереңдік шабуылынан аз ғана зақым алып, патрульдік миссиясын жалғастыру үшін қашып үлкерді. Бұл ерлігі үшін ол Президенттік бірлік марапатына ие болды.
Екінші қарауыл
Кавалланың екінші патрулі оны 1944 жылдың 15 қыркүйегінде Пелелиу шабуылына көмек көрсеткен қасқыр тобының құрамында Филиппин теңізіне жеткізді.
Үшінші қарауыл
1944 жылдың 25 қарашасында үшінші патрулі барысында Кавалла екі жапондық эсминецін кездестіріп, Shimotsuki эсминцін жойған жер бетінен шабуыл жасады. Ал серік эсминец тереңдік бомбаларымен шабуылдады, ал Кавалла жер бетінде қашып құтылды. Кейінірек сол патрульде, 1945 жылдың 5 қаңтарында Кавалла жау конвойына түнгі жер бетінен шабуыл жасап, екі қайта жабдықталған тор жетегін (Канко Мару, Шунсен Мару) баттырды.
Төртінші және бесінші қарауылдар
Кавалла төртінші және бесінші әскери патрульдерімен Оңтүстік Қытай және Ява теңіздерін шарлады. Мақсаттар сирек кездесті, бірақ 1945 жылдың 21 мамырында одақтасқа көмекке келді. Бесінші патрульдің басталғанына бір ай өткен соң, су асты кемесі байқалды, ол жаудың тереңдік бомбаларынан зақымданып, суға батып немесе толық жылдамдықпен жүре алмады. Кавалла зақымдалған су асты кемесінің қасында болды және оны Фримантелге дейін сүйемелдеп алып келді, 1945 жылдың 27 мамырында жетті.
Алтыншы патруль
Кавалла 15 тамызда Жапония жағалауында алтыншы соғыс патрулінде кезекшілік етіп тұрғанда, атысты тоқтату туралы бұйрық алды. Бірнеше минуттан кейін, бұл ақпаратты немесе "Гёкуон хосо" радио хабарламасын әлі естімеген жапон ұшағы оны бомбалады. 31 тамызда Токио шығанағына кірген флот бөлімдеріне қосылды, 2 қыркүйекте капитуляцияға қол қою рәсімінде болды, содан кейін келесі күні Нью-Лондонға бағыт алды, 1945 жылғы 6 қазанда жетті. 1946 жылғы 16 наурызда резервке қойылды.
Соғыстан кейінгі
1951 жылғы 10 сәуірде қайта қызметке кіріскен «Кавалла» 8-ші суасты кемелер эскадрильясына бекітілді және Кариб теңізінде және Нова-Шотландия жағалауында түрлі флоттық жаттығуларға қатысты. 1952 жылғы 3 қыркүйекте қызметтен босатылып, «Electric Boat Co.» кемежайына аңшы-құтқарушы суасты кемесіне (SSK 244, 1953 жылғы 18 ақпан) түрлендіруге жіберілді. SSK түрлендіруіне «Кавалланың» мұрын бөлігін қайта жасау және BQR 4 сонар жүйесі үшін иісті корпусты қосу кірді. Бұл өзгеріске екі мұрындық торпедалық түтіктерді алып тастау, сондай-ақ бастапқы бастион мұнарасы мен көпірді бүгінгі күні көрінетін «желкенге» айналдыру кірді. «Кавалла» 1953 жылғы 15 шілдеде қайтадан қызметке кірісіп, 10-шы суасты кемелер эскадрильясына бекітілді. Жаңа сонарының арқасында «Кавалла» тәжірибелік жұмыстар үшін аса құнды болды. 1954 жылғы 1 қаңтарда жаңа қару-жарақ пен жабдықтарды бағалау және флоттық жаттығуларға қатысу үшін 2-ші суасты кемелерді дамыту тобына жіберілді. Ол бірнеше рет Еуропа суларына НАТО жаттығуларына қатысу үшін барды, сондай-ақ Халықаралық теңіз парадына қатысу үшін Норфолкке (Вирджиния штаты) сапар шекті (1957 жылғы 11-12 маусым). 1959 жылғы 15 тамызда оның классы SS 244 болып қайта белгіленді. 1961 жылғы қарашада «Кавалла» Пуэрто-Рикоға жіберілді және ядролық реакторы тоқтатылған кезде дизель генераторы бұзылған «Трешерге» көмектесе отырып, кабель арқылы электр қуатын жеткізді. «Кавалла» «Трешердің» реакторын қайта іске қосуға сәтті көмектесті. «Трешер» 1963 жылғы 10 сәуірде жөндеуден кейінгі теңіз сынақтары кезінде терең суға батып жоғалып кетті. «Кавалла» 1963 жылғы шілдеде «көмекші суасты кемесі» AGSS 244 болып қайта жіктелді. «Кавалла» 1969 жылғы 30 желтоқсанда қызметтен босатылып, теңіз тізілімінен алынды. 1971 жылғы 21 қаңтарда «Кавалла» Техас штатының Екінші дүниежүзілік соғыстың суасты кемелері ардагерлеріне берілді. Қазір ол Техас штатының Галвестон қаласының солтүстігінде орналасқан Пеликан аралындағы «Сиволф» паркіндегі Галвестон теңіз мұражайында тұр. «Кавалла» кең ауқымды қалпына келтіру процесінен өтті (суреттерді қараңыз, төменде), және өздігінен экскурсиялар үшін ашық. Алғашқы демеушілердің арасында Техас штатының Екінші дүниежүзілік соғыстың суасты кемелері ардагерлерінің сол кездегі президенті Пол Фрэнсис Столпман және Техастың бұрынғы мемлекеттік хатшысы Джордж Стрейк-младший болды.