Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Термиялық қабатталған көлдегі судың төменгі, тығыз қабаты – гиполимний немесе көл асты. "Гиполимний" сөзі λιμνίον сөзінен туындаған. Бұл қабат термоклиннің астында орналасқан. Әдетте, гиполимний жазда көлдегі ең суық қабат, ал қыста – ең жылы қабат болып табылады. Сонымен қатар, бұл қабатқа фотосинтез процесі үшін жеткіліксіз мөлшерде сәулелену (жарық) түседі.
Bottom layer of water in a thermally stratified lake
The hypolimnion or under lake is the dense, bottom layer of water in a thermally stratified lake. The word "hypolimnion" is derived from λιμνίον. It is the layer that lies below the thermocline. Typically the hypolimnion is the coldest layer of a lake in summer, and the warmest layer during winter. and usually receives insufficient irradiance (light) for photosynthesis to occur.
Қысқыл динамикасы
Гиполимнийдің ең терең бөліктерінде көбінесе беткі суларға (яғни эпилимний) қарағанда оттегі концентрациясы төмен болады. Оттегі әдетте беткі сулар мен атмосфера арасында (яғни мұз жамылғысы болмағанда) алмасып тұрады, ал су түбіндегі сулар атмосферадан оттегімен толықтырылудан салыстырмалы түрде оқшауланған. Әсіресе, жылулық қабаттану кезеңінде эпилимний мен гиполимний арасындағы газ алмасу осы екі қабаттың тығыздық айырмашылығымен шектеледі. Осының салдарынан су бағанасы мен шөгінділердегі органикалық заттардың ыдырауы оттегі концентрациясының гипоксия (оттегінің төмендеуі) немесе аноксия (оттегінің жоқтығы) деңгейіне дейін төмендеуіне әкелуі мүмкін. Димиктикалық, эвтрофты көлдерде гиполимний стратификацияланған кезеңнің көп бөлігінде аноксиялық болады. Дегенмен, көптеген орташа белдеу көлдерінде күзде және қыс басында гиполимнетикалық оттегі концентрациясы қайта толықтырылады, себебі көлдің араласуы тотыққан беткі сулардың аноксиялық сулармен араласуына мүмкіндік береді. Ерекше айта кететін жайт, орташа белдеу көлдеріндегі аноксиялық жағдайлар оң кері байланыс құра алады, яғни, белгілі бір жылы туған аноксия келешек жылдары аноксияның күшеюіне және жиілеуіне себеп болуы мүмкін. Аноксия шөгінділерден фитопланктонның өсуіне қоректік заттардың шығуына алып келуі мүмкін. Фитопланктонның өсуі артып, одан әрі ыдырау процесі күшейеді, гиполимнетикалық оттегінің төмендеуін жалғастырады. Бұл оң кері байланыс эффектісі "Аноксия аноксияны тудырады" деп аталады.
The deepest portions of the hypolimnion often have lower oxygen concentrations than the surface waters (i. e., epilimnion). While oxygen can typically exchange between surface waters and the atmosphere (i. e., in the absence of ice cover), bottom waters are comparatively isolated from atmospheric replenishment of oxygen. In particular, during periods of thermal stratification, gas exchange between the epilimnion and hypolimnion is limited by the density difference between these two layers. Consequently, decomposition of organic matter in the water column and sediments can cause oxygen concentrations to decline to the point of hypoxia (low oxygen) or anoxia (no oxygen). In dimictic, eutrophic lakes, the hypolimnion is often anoxic throughout a majority of the stratified period. However, hypolimnetic oxygen concentrations are replenished in the fall and early winter in many temperate lakes, as lake turnover allows mixing of oxic surface waters and anoxic bottom waters. Notably, anoxic conditions in temperate lakes have the potential to create a positive feedback, whereby anoxia during a given year begets increasingly severe and frequent occurrences of anoxia in future years. Anoxia can lead to release of nutrients from sediment, which contribute to increased phytoplankton growth. Increased phytoplankton growth subsequently increases decomposition, perpetuating hypolimnetic oxygen declines. This positive feedback effect has been termed the Anoxia Begets Anoxia feedback.
Гиполименттік аэрация
Эвтрофты көлдерде, егер гиполимнийде оттегі болмаса, гиполимнийге оттегі қосу үшін гиполимниялық аэрация қолданылуы мүмкін. Аэрация арқылы жүйеге оттегін енгізу шығынды болуы мүмкін, себебі бұл көп мөлшерде энергияны талап етеді.
In eutrophic lakes where the hypolimnion is anoxic, hypolimnetic aeration may be used to add oxygen to the hypolimnion. Adding oxygen to the system through aeration can be costly because it requires significant amounts of energy.