Кіріспе
Bornaviridae вирустар туысы – Mononegavirales орнына жататын, теріс таспалы РНК вирустар туысы. Жылқы, қой, ірі қара мал, кеміргіштер, құстар, бауырымен жорғалаушылар және адамдар табиғи жануарлар болып табылады. Борнавирустармен байланысты ауруларға Борна ауруы (орталық Еуропамен шектелген, сүтқоректілерде өлімге алып келетін неврологиялық ауру) және құстардың провентрикула кеңеюі (ПДК) жатады. Борнавирустар жылқы мен қой сияқты сүтқоректілерде энцефалиттің пайда болуына себеп болуы мүмкін. Бұл туысқа үш туыстың құрамындағы 11 түр кіреді.
Bornaviridae is a family of negative strand RNA viruses in the order Mononegavirales. Horses, sheep, cattle, rodents, birds, reptiles, and humans serve as natural hosts. Diseases associated with bornaviruses include Borna disease, a fatal neurologic disease of mammals restricted to central Europe; and proventricular dilatation disease (PDD) in birds. Bornaviruses may cause encephalitis in mammals like horses or sheep. The family includes 11 species assigned to three genera.
Тарих
Борна ауруы алғаш рет 1926 жылы анықталды, ал оның геномы 1990 жылы оқшауланды. Халықаралық вирустар таксономиясы комитеті (ICTV) 1996 жылы Bornavirus (қазіргі Orthobornavirus) туысымен бірге Bornaviridae тұқымдасын құруды ұсынды. Вирустық отбасы Германияның Саксония жеріндегі Борна қаласының атымен аталады, себебі осы қалада көптеген жануарлар вирустық ауруға байланысты пайда болған эпизодтық энцефалопатиядан қаза тапты.
Патогенділік
2011 және 2013 жылдар аралығында Германияда түрлі түсті әскерілерді (Sciurus variegatoides) өсірген үш адам ұқсас клиникалық белгілермен энцефалитке шалдықты және клиникалық симптомдардың пайда болуынан кейін 2-4 ай ішінде қайтыс болды. Зерттеушілер геномдық талдау нәтижесінде бұрын белгісіз ортоборнавирус табылып, үш адамның ми тіндерінде оның анықталғанын және бұл вирус олардың өлімінің "көп болжамды себебі" екенін хабарлады. Бұрын борнавирустар адам ауруларына жауапты деп есептелмеген. Сонымен қатар, Sciurinae және Callosciurinae тұқымдастарына жататын VSBV 1 жұқтырған әскерілердің Германияда ғана емес, Нидерландыда да кездесетіні расталды. VSBV 1 оң нәтиже көрсеткен әскерілерде инфекцияның клиникалық белгілері байқалған жоқ. BoDV 1 жұқтырған жануарлар, мысалы, резус маймылдары, ағашқа ұқсас жануарлар және егеуқұйрықтар зерттелгенде, BoDV 1 адамның психиатриялық жағдайларымен, мысалы, шизофрения және аффективті психоздармен байланысты болуы мүмкін деген гипотеза пайда болды. Ірі үлгілерді қамтитын бірнеше зерттеуде, ауруханаға жатқан психиатриялық науқастарда BoDV 1 антиденелерінің деңгейінің жоғарылағаны және бақылау тобымен салыстырғанда психиатриялық науқастар арасында серопреваленттілік көрсеткішінің артуы анықталды.