Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Паратиреоидтық бас жасушалар (паратиреоидтық негізгі жасушалар немесе жай ғана паратиреоидтық жасушалар деп те аталады) – оксифилді жасушалармен қатар паратиреоидты бездердің екі түрінің бірі. Бас жасушалар паратиреоидты безде оксифилді жасушалардан әлдеқайда көп кездеседі. Оксифилді жасушалардың жасөспін шақта бас жасушалардан пайда болуы мүмкін, себебі олар бас жасушалар сияқты туған кезде табылмайды. Көптеген адамдарда мойынның алғы бөлігінде қалқанша безіне жақын төрт паратиреоидты без болады.
Parathyroid chief cells (also called parathyroid principal cells or simply parathyroid cells) are one of the two cell types of the parathyroid glands, along with oxyphil cells. The chief cells are much more prevalent in the parathyroid gland than the oxyphil cells. It is perceived that oxyphil cells may be derived from chief cells at puberty, as they are not present at birth like chief cells. Most individuals display four parathyroid glands adjacent to the thyroid gland anterior in the neck.
Гистология
Бас жасушалар паратиреоидтағы капиллярлардың айналасындағы тығыз жіптер түрінде орналасқан. H&E бояуында бас жасушалар қою күлгін түсті, ал оксифильді жасушалар ашық қызғылт түсті болып көрінеді. Қандағы кальций деңгейі төмендеген кезде бас жасушалар белсенділікке келеді. Бұл төмен деңгей кальцийді сезетін рецептор арқылы анықталады. Белсенді жасушалардың электрондық тығыздығы белсенді емес бас жасушаларға қарағанда жоғары болады. Электрондық тығыздық секреторлық гранулалардың нәтижесінде пайда болады. Бас жасушаның цитоплазмасы таза деп саналады.
The chief cells are organized as dense cords surrounding the capillaries in the parathyroid. Chief cells appear as a dark purple in an H&E stain, with the oxyphil cells staining as a lighter pink. The chief cells become active in response to low calcium in the blood. The low level is sensed by the calcium sensing receptor. These active cells have a greater electron density than the inactive chief cells. The electron density is caused by the secretory granules. The chief cell is thought to have a clear cytoplasm.
Функция
Паратиреоидты бездердің бас жасушалары қандағы кальций мөлшерін анықтап, оған сәйкес кальций деңгейін арттыратын паратиреоидты гормонды (ПТГ) бөліп, қандағы кальцийдің қалыпты деңгейін сақтайды немесе түзетуге көмектеседі. Осылайша, ол эндокриндік жүйенің құрамында кальций метаболизмін реттейді. ПТГ сүйектерде сақталған кальцийді босату арқылы, сондай-ақ зәрмен шығарылатын кальцийді ұстап тұру арқылы және ішектерге тамақтан алынған қоректік заттардан көбірек кальций сіңіруге хабар беру арқылы кальций деңгейін көтереді. Гормондардың біреуінің артық өндірілуі аурудың көрсеткіші болуы мүмкін.
The chief cells of the parathyroid glands sense the amount of calcium in the blood, and release the calcium increasing hormone parathyroid hormone (PTH) accordingly to correct or maintain normal blood calcium levels. It therefore regulates calcium metabolism as part of the endocrine system. PTH raises calcium levels by releasing calcium from bone storage, as well as retaining calcium from the urine, and alerts the intestines to absorb more calcium from ingested nutrients. Too much of either hormone can be an indicator of disease.
Кальцийді сезімталдайтын рецептор (CaR)
Паратиреоидтық гормонның (ПТГ) секрециясы қандағы кальциймен кальцийді сезімталдайтын рецептордың (CaR) өзара әрекеттесуі арқылы реттеледі. Кальцийді сезімталдайтын рецептор бас жасушалардың плазмалық мембранасында орналасқан. CaR – G белокпен байланысқан рецептор, C отбасының бір бөлігі. CaR үш негізгі доменге бөлінеді: NH2-терминалды клеткадан тыс бөлігі, COOH-терминалды клетка ішіндегі бөлігі және жеті трансмембраналық домен. CaR фосфолипаза С (PLC) және аденилциклазамен оңды әсерлеседі. CaR құрамында протеинкиназа C (PKC) және протеинкиназа A (PKA) фосфорилдану орындары бар. Қандағы кальцийдің жоғары деңгейіне байланысты PLC-нің фосфорилдануы ПТГ секрециясын тежейді. PKA орындарының функциясы қазірге дейін белгісіз.
The secretion of parathyroid hormone (PTH) is regulated by the interaction of the calcium sensing receptor with calcium in the blood. The calcium sensing receptor is present on the plasma membrane of the chief cells. The CaR is a G protein coupled receptor, as part of the C family. The CaR is divided into three general domains. These include an NH2 terminal extracellular end, a COOH terminal intracellular end, and seven transmembrane domains. The CaR interacts positively with phospholipase C (PLC) and adenylyl cyclase. The CaR includes phosphorylation sites for protein kinase C (PKC) and protein kinase A (PKA). The phosphorylation of the PLC is seen to inhibit the secretion of PTH due to high calcium levels in the blood. The function of the PKA sites is currently unknown.
Гиперпаратиреоз
ПТГ-ның қалыптасуы қандағы кальций деңгейін реттейтіндіктен, ол организмнің барлық аймақтарына әсер ете алады. Паратгормон безінің жоғары белсенділігі гиперпаратиреоз деп аталады. Гиперпаратиреоздың тікелей себептері әлі белгісіз. Дегенмен, ПТГ-ның шамадан тыс бөлінуіне ықпал ететін көптеген факторлар бар. Бұл бұзылыстың салдары остеопения, тіпті остеопороз – сүйек тығыздығының төмендеуі болуы мүмкін. Бұл сүйектерді кеуекті, нәзік және сынуға осал етеді. Мұны қос энергиялы рентгендік абсорбциометрия (DEXA) көмегімен анықтауға болады. Қызығы, синтетикалық ПТГ-ның туындысы остеопорозбен ауыратын науқастарға осы аурумен күресу үшін көбінесе тағайындалады.
Because the formation of PTH regulates the calcium level in the blood, it can affect all areas of the body. The overactivity of a parathyroid gland is known as hyperparathyroidism. It is unknown what directly causes hyperparathyroidism. However there are many factors that can cause over secretion of PTH. The further consequence of this disorder can be osteopenia, or even osteoporosis, which is the loss of bone density. This leaves bones more porous, fragile, and likely to experience fracture. This can be detected by usage of dual energy X ray absorptiometry (DEXA). Interesting enough, a derivative of synthetic PTH is often given to patients with osteoporosis to combat the disease.
Д витамині жетіспеушілігі
Бүйректегі D витамині қандағы кальцийдің сіңірілуіне көмектеседі. Кейбір адамдарда D витамині жетіспеушілігі болуы мүмкін, бұл олардың кальцийді сақтауына кедергі келтіреді. Бұл қатерсіз аденомалар әдетте тек бір немесе екі паратиреоид безге әсер етеді, сәйкесінше бір аденома немесе екі аденома деп аталады. Көбінесе, себебі анықталмайды. Біріншілік аденома тек бастапқы себеп ретінде ғана дами алады.
Vitamin D in the kidney assists in the absorption of calcium in the blood. Some individuals may be vitamin D deficient, which prevents them from retaining calcium. These benign adenomas are typically affect only one or two of the parathyroid glands, known respectively as a single adenoma or double adenoma. Typically, no disease is linked to the cause. A primary adenoma can only develop as a primary cause.
Бас жасуша гиперплазиясы
Көп жағдайда бас жасуша гиперплазиясы паратиреоидты аденомаға ұқсас. Гиперплазия барлық төрт паратиреоидты бездің үлғаюы ретінде көрінеді, ал паратиреоидты аденома бір бездің үлғаюы болып қарастырылады. Паратиреоидты бездер болмаса, қанға кальцийді шығаруға ешқандай ынталандыру болмайды. Гипопаратиреоздың тағы бір салдары – бұлшық еттердің жиырылуын қозғау үшін қанда кальцийдің жетіспеуі. Кальций болмаса, бұлшықеттердің жұмыс істеуіне мүмкіндік болмайды. Бұл, әсіресе, денедегі ең маңызды бұлшық – жүректің жұмысы үшін өте маңызды.
In many way, chief cell hyperplasia is similar to parathyroid adenoma. The hyperplasia is seen as an enlargement of all four of the parathyroid glands, as opposed to a parathyroid adenoma is viewed as an enlargement of one gland. Without the parathyroid glands, there is no trigger to release calcium into the blood. Another consequence of hypoparathyroidism is the lack of calcium in the blood to trigger muscle contraction. Without calcium present, muscles innervation is unable to take place. This is especially crucial in the function of the most important muscle of the body – the heart.