Археологияда тісті қабырғалы тас құралдары – тілімделген жиектері бар, ағаш өңдеу, етке дайындау, қолөнерге қолданылған көне құралдар. Флинттен жасалған.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Тас құралының түрі
Type of stone tool
Археологияда тісті құрал – бір немесе бірнеше жиегіне бірнеше ойықтар (немесе тістер) сияқты өңделген тас құрал. Мұндай құралдар ағаш өңдеу, ет және тері өңдеу, қолөнер және ауыл шаруашылығы мақсатында ара ретінде қолданылған. Тісті құралдарды әлемнің көптеген халықтары пайдаланған және олар маңызды археологиялық ескерткіштерде табылды. Олар түрлі литикалық материалдардан жасалуы мүмкін, бірақ тісті құралдардың көп бөлігі кремнийден жасалған. Тісті құралдардың ерекшелігіне байланысты оларды жіктеу қиын болуы мүмкін, бұл "типологиялық дилеммаға" алып келеді. Археологтарға осы құралдарды сұрыптап, жіктеу қиын, себебі ойықтар қасақана жасалған ма, әлде кездейсоқ зақымданудың нәтижесі ме екенін анықтау мүмкін емес.
In archaeology, a denticulate tool is a stone tool containing one or more edges that are worked into multiple notched shapes (or teeth), much like the toothed edge of a saw. Such tools have been used as saws for woodworking, processing meat and hides, craft activities and for agricultural purposes. Denticulate tools were used by many different groups worldwide and have been found at a number of notable archaeological sites. They can be made from a number of different lithic materials, but a large number of denticulate tools are made from flint. Due to the nature of denticulate tools they can be difficult to classify, this leads to what is known as a 'typology dilemma'. It can be difficult for archaeologists to sort and classify these tools because it is impossible for them to know if the notches were created intentionally, or if they are a result of unintentional damage.
Қолданылуы
Дәнтілі құралдардың көптеген түрлі қолданыстары бар, олар құралдың материалына, мөлшеріне және пішініне қарай өзгеруі мүмкін. Бұл құралдар ағаш өңдеуге қолданылуы мүмкін.
Denticulate tools have many different uses which can differ based on the material, size and shape of the tool. The tools can be used for woodworking,
Ағаш өңдеу
Археологтар жүргізген тәжірибелер көрсеткендей, тісті құралдарды қолдану "ағашпен жұмыс істегенде қарабық жаңқадан немесе тіпті сыпырғыштан да жақсырақ бақылау мүмкіндігін береді", себебі олар ойықтарының арқасында ағашта жақсы тұрақтайды. Қытайдағы Цзяху, Шигу және Эгу.
Experiments carried out by archaeologists found that using denticulate tools "seem to provide more control when working wood than a raw flake or even a scraper might", because they hold their position well on the wood because of the notches. Jiahu, Shigu and Egou in China
Pech de l'Azé IV (Азе IV)
Pech de l'Azé IV Францияның оңтүстігінде орналасқан археологиялық ескерткіш, мұз дәуірінде неандертальдердің мекені болған, б.з.д. 90 000 - 30 000 жылдар аралығында. Соңғы қазба жұмыстары барысында осы жерден 20 000-нан астам тас құралдары табылды, оның ішінде 43 тісті құралдар, бұл қазба жұмысы үшін "бір-біріне жақын екі немесе одан көп ойықтары бар түрлер" деп жіктелді.
Pech de l'Azé IV is an archaeological site located in the south of France which was the home to Neanderthals during the Ice Age, 90,000 30,000 BCE. Over 20,000 lithic tools were found at the site during the most recent excavations, including 43 denticulate tools, which for the purpose of this excavation were classified as "types which have two or more adjacent notches".
Төлем
Пайр Францияның оңтүстік-шығысында, Рона өзенінің жанында орналасқан. Қазба жұмыстарынан табылған адам қалдықтары, бұл жердің неоандертальдердің мекені болғандығын көрсетеді. Зерттеушілер бұл жерде 49 тісті құрал, яғни кремнийден не кварцтан жасалған тас құралдарды анықтады. Дегенмен, тісті құралдар осы учаскеде табылған тас құралдардың шағын бөлігін ғана құрады. Ежелгі Египетте б.з.д. 5-4 мыңжылдықтарда астық жинау үшін кремнийден жасалған тісті құралдар ағаш тұтқаларға бекітіліп қолданылған.
Payre is site located in Southeast France, by the Rhone River and human remains excavated at the site reveal that it was home to humans of the Neanderthal lineage. Researchers identified a number of stone tools at the site, which included 49 denticulates, made from either flint or quartz. However, denticulate tools only made up a small number of the lithic tools found at this site. In ancient Egypt flint denticulate tools adhered to wooden handles were used to reap grain from the 5th to 4th millennia BC.
Шикізат
Тісті құралдар көбінесе кремнезден жасалады, тіпті Бордес өзінің типологиясында оларды жіктеуге тырысқанда қиындыққа тапқан. Содан кейін мына сұрақ туындайды:
Denticulate tools are usually made from flint, Even Bordes himself found it difficult when attempting to classify denticulate tools within his typology. The question then becomes:
«Тісті құралдар термині қасақана өңделген құралдармен ғана шектелуі керек пе, әлде қандай болса да олардың пайда болу себебіне қарамастан, жанындағы тіліктері бар барлық құралдарды қамтуы керек пе?» Кейде заттар мүлдем заттар ретінде танылмағандықтан тасталып кетеді, мысалы, Комб Капель Бас ескерткішіндегі ерте қазба жұмыстарын жүргізуші барлық тісті құралдарды тастапты, себебі олар оларды «нақты құрал түрлері» деп танымаған. Нәтижесінде, жинақта сырғыштар басым болды және ол ескерткіште қолданылған құралдардың толық ассортиментін дәл көрсетпеді.
“should the term denticulates be restricted to tools intentionally retouched or encompass all tools with adjacent notches whatever the origin of the latter is?” Sometimes artefacts are thrown away because they are not recognised as artefacts at all, for example, an early excavator at the site of site of Combe Capelle Bas discarded all the denticulate tools because they did not recognise them as 'valid tool types'. As a result, the collection was dominated by scrapers and did not accurately reflect the range of tools used at the site.