Кіріспе
Итальяндық тарихшы және философ Сципионе Аммирато (ʃiˈpjoːne ammiˈraːto; 7 қазан 1531 – 11 қаңтар 1601) – Ренессанс дәуірінде өмір сүрген итальяндық автор, философ және тарихшы. Ол саяси ойдың тарихындағы маңызды тұлға ретінде есептеледі. Аммиратоның ең белгілі еңбегі – 1594 жылы жарық көрген «Корнелий Тацит туралы әңгімелер» (Discorsi sopra Cornelio Tacito) атты саяси трактаты. Бұл кітап көп ұзамай «халықаралық классикаға» айналып, көптеген тілдерге аударылды. «Әңгімелерде» Аммирато өзін бастапқыдан-ақ Макиавеллиге қарсы тұратын адам ретінде көрсетеді, «Билеуші» еңбегінің негізгі тезистерін жоққа шығаруға бар күшін салады. Ботеро мен Липсиустен өзгеше, Аммирато тактицизмді Макиавеллизмнің баламасы деп қарастырмады. Керісінше, оның «Әңгімелері» римдік тарихшының еңбектерін «Билеушіге» қарсы құрал ретінде ұсынады, және бұл көзқарас Тацит қайта жаңғыру кезеңінде кең танылды. Сонымен қатар, Аммиратоның мемлекеттік мәдениет туралы доктринасы мұндай «мәдениетті» табиғи және рухани заңдарға қайшы келмейтіндей етіп анықтады; ол жалпыға ортақ игілікке (мысалы, қоғамдық қауіпсіздікке) қызмет ететін нәрсе болды, сондықтан ерекше жағдайларда қалыпты моральдық нормалардан ауытқу арқылы заманауи билеуші христиандықпен келіспеді.
Scipione Ammirato (ʃiˈpjoːne ammiˈraːto; 7 October 153111 January 1601) was an Italian author, philosopher and historian who lived during the Renaissance. He is regarded as an important figure in the history of political thought. Ammirato's best known work is the political treatise Discorsi sopra Cornelio Tacito (Discourses on Tacitus), published in 1594. The book soon became “an international classic” with numerous translations. In his Discorsi Ammirato presents himself as an anti Machiavellian from the start, leaving no stone unturned in his efforts to confute the main theses of Il Principe. Unlike Botero and Lipsius, Ammirato did not see Tacitism as a surrogate form of Machiavellianism. On the contrary, his Discorsi present the works of the Roman historian as an antidote to Il Principe, and this approach was to prove widely popular during the long Tacitus revival. Moreover, Ammirato's doctrine of reason of state defined such “reason” as violating neither natural nor divine law; it was the reason of the greater public good (such as public safety) and thus, in departing from the ordinary moral order in extraordinary circumstances, the modern prince did not come into conflict with Christianity.
Өмірбаян
Сципионе Аммирато 1531 жылы Неаполь корольдігінің Лекче қаласында флоренциялық ақсүйек отбасында дүниеге келді. 1547 жылы ол заңгерлік білім алу үшін Неапольге жіберілді, бірақ көп ұзамай әдебиетке көшті. Ол көне дүниеге деген қызығушылығын қанағаттандыру үшін классикалық әдебиетті зерттеуге берілді. Аммирато әдеби үйірмелерге қатысып, ақын Берардино Ротамен, тарихшы Анджело ди Костанцомен және ғалым Бартоломео Маррантамен достық қарым-қатынас орнатты. 1551 жылы Лекче епископы Браччо Мартелли оған кіші діни дәреже берді және оны Лекче соборының каноны етіп тағайындады. Кейін ол Италияда жұмыс іздеп саяхаттады; Рим, Падуа және Венецияда тұрып, Венециялық ақсүйек Алессандро Контаринидің хатшысы болды, сондай-ақ Спероне Сперони, Виттория Колонна және Пьетро Аретиномен танысты. 1556 жылы Винченцо Вальгризи басып шығарған Людовико Ариостоның «Қызыл Орландо» шығармасының басылымына ол Гироламо Русчеллинің қатысуымен «Әндердің тақырыптары» деген мақаласын қосты. Контарини отбасының бір мүшесімен болған махаббат оянғандықтан, ол қаладан асығыс кетуге мәжбүр болды. Ол туған Лекчеге қайтып оралып, 1558 жылы Accademia dei Trasformati академиясын құрды. Туған жерінде Аммирато бірнеше дворяндарға уақытша жұмыс істеді, ал Неаполь архиепископы оны Папа Пий V-ге міссиямен жіберді. Бұл Рим папалығы тарихындағы гүлденген кезең еді. Сикст V Еуропаның басқа қалаларында кездеспейтін қала құрылысының жаңа бағдарламасын бастауға дайын тұрды. Интеллектуалдық өмір жанданулы болды және «жаңа гуманизммен» сипатталды. Онда Аммирато гуманист Джованни Пьетро Маффеймен, философ Франциск Патрициймен және Пьемонт саяси жазушысы Джованни Ботеромен байланыс жасады. Ол реформашы шіркеу қайраткері Жироламо Серипандоның қолдауына кірді және оған «Il Dedalione o ver del poeta» философиялық диалогын арнады. Содан кейін ол бастапқыда Неапольге барды, бірақ испандықтар оны қолдамады және вице-корольдіктің ресми тарихшысы етіп тағайындаудан бас тартты. 1569 жылы ол Флоренцияға қоныстанды, онда Ұлы герцог Козимо I оған мемлекеттік тарихшы лауазымын, жылына 300 скуди жалақымен ұсынды, ал кардинал Фердинандо де Медичи оған Ла Петрайядағы жеке үйін пайдалануға берді. Аммирато Флоренция Accademia degli Alterati академиясының мүшесі болды және «Il Trasformato» («Трансформацияланған») псевдониммен танылды. 1583 жылы Бернардо Даванцати академияға өзінің «Анналь» аудармасының бірінші кітабын ұсынды, осылайша Аммиратоның назарын Тациттің еңбектеріне аударды. 1595 жылы ол Флоренция соборының каноны болды. Ол 1601 жылы Флоренцияда қайтыс болды. Өлімінен кейін ол өзінің хатшысы Кристофоро дель Бьянконы мұрагері етіп тағайындады, дель Бьянко Аммирато есімін қабылдауы шартымен. Сондықтан ол кіші Сципион Аммирато деп танылады. Аммиратоның бірнеше еңбектерін дель Бьянко қайтыс болғаннан кейін жариялады.
Фиоренттік тарих
Фиоренттік тарих екі бөлімнен тұрады. I–XX кітаптар (қаланың негізін қалаудан бастап 1434 жылға дейін, Ринальдо дельи Альбицци жер аударылғаннан кейін және Козимо де Медичи қайта оралуға шақырылғаннан кейін) 1600 жылы Флоренцияда басылды; XXI–XXXV кітаптар (1574 жылға дейін, Аммираттың қамқоршысы Козимо I қайтыс болған жылға дейін) 1641 жылы Сципионе Аммират кіші, Ұлы герцог Фердинанд II-ге арнап, автор қайтыс болғаннан кейін жарық көрді. 1647 жылы жас Сципионе Аммирато бірінші бөлімнің екінші және жақсартылған басылымын, қосымшалармен, 2 томдық түрінде жариялады. Бұл тарих аса көркемдік туынды болмаса да, бұрын қолжетімсіз болған көптеген түпнұсқа мұрағаттық деректерге сүйенеді. Ол "өз заманындағы Флоренция тарихының кез келген еңбегінен гөрі толық және жан-жақты" деп есептеледі және Тирабоски тарапынан жоғары бағаланды. Аммирато Макиавеллидің "Флоренция тарихына" сыншыл болды және Флоренция хатшысын «есімдерді өзгерткен, фактілерді бұрмалаған, жағдайларды шатастырған, көбейткен, қосымшалар жасаған, алып тастаған, азайтып, өз қалауынша тексерусіз, заңды шектеусіз, тіпті кейде әдейілеп істеген» деп айыптады.
Саяси және тарихи еңбектер
Бұл - сол үш діни округтың епископтары туралы шағын өмірбаяндық хабарламалар.
Шежірелік еңбектер
Delle Famiglie Nobili Napoletane, екі бөлімнен тұратын генеалогиялық еңбек, оның біріншісі 1580 жылы, ал екіншісі 1651 жылы, автордың қайтысынан кейін жарық көрді. Delle Famiglie nobili Fiorentine, 1615 жылы кіші Scipione Ammirato аяқтап, жариялады, fol. Albero e Storia dei Guidi coll'Aggiunte di Scipione Ammirato il Giovane, фол. 1640 жылы және 1650 жылы қосымшалармен қайта жарық көрді. Гидилер – ортағасырлық Флоренция тарихында маңызды рөл атқарған белгілі аристократиялық отбасы; Discorsi delle Famiglie Paladina e Antoglietta, 1595. Аммирато сақтықпен және дәлдікпен жұмыс істейтін шежіреші болған, ал оның осы тақырыптағы еңбектері терең тарихи зерттеулерге негізделген. Ол неаполитандық отбасылар туралы жұмысы үшін елу мың мұрағат құжатын, ал флоренциялықтар үшін алты мың құжатты қарастырды.
Discorsi delle Famiglie Paladina e Antoglietta, 1595. Ammirato was a careful and accurate genealogist, and his works on these subjects are based on thorough historical research. He examined fifty thousand archival documents for his work on the Neapolitan families, and six thousand for those of Florence.
Әдеби шығармалары
Il Rota ovvero delle Imprese, 1562; көрнекті неаполитандық зиялылар арасындағы диалог түрінде жазылған геральдикалық белгілер туралы трактат. Ол өзінің әңгімелесушілерінің бірі, белгілі гуманист және ақын, Аммиратоның жақын досы Берардино Ротаның құрметіне аталған. "Салмидің рухани өлеңдері" (Rime spirituali sopra i Salmi), Венеция, 1634 ж. Opuscoli, оның ұсақ шығармаларының жинағы, 3 томдық, 1637–1642 жж. Онда бірнеше ханзадалар мен папаларға арналған сөздер, король Ладислав пен оның қарындасы Неапольдің Иоанна II-сінің, сондай-ақ Медичи үйінің көрнекті өкілдерінің өмірбаяндары; трактаттар, қысқа өлеңдер мен диалогтар бар. Олардың арасындағы ең маңыздысы – "Опусколидің" үшінші томында (1642) жарияланған "Дедалион" диалогы, онда көреген Тирезий Платонның белгілі бір бөлімдеріне сүйене отырып, Дадалионның поэзияға қарсы көтерген наразылықтарына жауап береді. Аммирато Монте-Кассино жылнамасын жалғастыру және Флоренциядағы Санта-Мария-ла-Нуова кітапханасында сақталатын өзінің автобиографиясы сияқты бірнеше қолжазба еңбектер қалдырды.