Кіріспе

Жасыл және құрғақ жылуды қолданатын біріктірілген пісіру әдісі

Тұздық (француз тілінен "braiser" сөзінен алынған) – бұл жасыл және құрғақ жылуды бірге қолданатын пісіру әдісі: әдетте, тағамды алдымен жоғары температурада қуырып алғаннан кейін, жабық ыдыста пісіру сұйықтығында (мысалы, шарап, сорпа, кокос сүті немесе сыра) әрі қайнатады. Бұл күйдіруге ұқсас, бірақ тұздық көбінесе аз сұйықтықпен жасалады және әдетте еттің ірі бөліктері үшін қолданылады. Етті тұздықтап пісіруді көбінесе қазанға пісіру деп атайды, дегенмен кейбір авторлар қосымша сұйықтық қосылған-қосылмағанына қарай екі әдістің аражігін ажыратады. Оссо-буко және коқ-о-вен – танымал тұздықталған ет тағамдары, ал осы әдіс балық, темпе, тофу немесе жемістер мен көкөністерді дайындау үшін де қолданылуы мүмкін.

Техникалар

Көптеген сорпалау (жақсы пісіру) әдістері бірдей негізгі қадамдардан тұрады. Сорпаланатын өнім (ет, көкөніс, саңырауқұлақ т.б.) алдымен табада қуырылып, беті алтын түске еніп, дәмі күшейеді (Майяр реакциясы арқылы). Егер өнім өздігінен жеткілікті мөлшерде сұйықтық бермесе, қазанға көбінесе қышқыл қоспа (мысалы, томат, сыра, балсамык сірке суы, шарап) қосылған белгілі бір көлемде пісіру сұйықтығы салынады, сондай-ақ қою сорпа да қосылады. Классикалық сорпалау әдетте үлкен кесек етпен жасалады, ал сорпа сұйықтығы табадағы өнімнің үштен екі бөлігін жабады. Содан кейін ыдыс жабылып, ет тым жұмсақ болғанша, оны тек қана шанышқымен (пышақпен салыстырғанда) жеңіл қысыммен "кесуге" болатындай етіп, өте төмен отта пісіріледі. Көбінесе пісіру сұйықтығы соус немесе тұздық жасау үшін пайдаланылады. Кейде суы көп өнімдер (әсіресе көкөністер) өз шырынында пісіріледі, сондықтан қосымша сұйықтық қажет болмайды.

Жасалған тағамдар

Жайыту Азия тағамдарында, әсіресе қытай және вьетнам тағамдарында кеңінен қолданылады, онда соя соусы (немесе Вьетнамда соя соусы мен балық соусы) көбінесе жайыту сұйығына қосылады.