Кіріспе

Джон Хукхэм Фрере (21 мамыр 1769 – 7 қаңтар 1846) – ағылшын дипломаты және жазушы.

Ерте өмір

Фрере Лондонда дүниеге келді. Оның әкесі, Джон Фрере, Суффолк отбасынан шыққан, Кембридж университетіндегі Каюс колледжінде білім алып, 1763 жылы екінші Ренглер атанды. Оның анасы, Джейн, Лондонның бай саудагері Джон Хукхэмнің қызы, өте мәдениетті әйел болған және жеке өмірінде өлеңдер жазатын. Әкесінің әпкесі Элленор, «Пастон хаттарының» редакторы сэр Джон Феннге үйленген, «Миссис Лавчайлд» және «Миссис Тичвелл» аттарымен балаларға арналған оқулықтар жазды. Жас Фрере 1785 жылы Итон колледжіне жіберілді, сол жерде Джордж Кэннингпен достығы басталып, оның өміріне зор әсер етті. Итоннан кейін ол әкесінің Кембридж университетіндегі колледжіне оқуға түсіп, 1792 жылы бакалавр, ал 1795 жылы магистр дәрежесін алды. Ол Лорд Гренвилл басқаратын Сыртқы істер министрлігінде мемлекеттік қызметке қабылданды және 1796 жылдан 1802 жылға дейін Корнуоллдағы Вест-Лооу округінен Парламент депутаты болды.

Мансап

Бала кезінен ол жас Уильям Питтке ғибрат етті, және Кеннингпен бірге оның үкіметін қорғауға кірісіп, Гиффорд редакциялаған «Анти-Якобин» журналының беттеріне үлес қосты. Ол Каннингпен бірлесіп, Эразм Дарвиннің «Өсімдіктерге деген махаббат» поэмасының пародиязы – «Үшбұрыштардың махаббаты», сондай-ақ «Мұқтаж пышақ ұстаушы» және «Жолаушылар» туындыларын жазды. 1809 жылы Кеннинг сауда кеңесіне тағайындалғанда, ол оның орнына Сыртқы істер жөніндегі мемлекеттік хатшының орынбасары болды. 1800 жылдың қазан айында Лиссабонға елші болып жіберілді, ал 1802 жылдың қыркүйегінде Мадридке ауыстырылды, онда екі жыл тұрды. Испания премьер-министрі Годоймен жеке пікір келіспеушілігіне байланысты ол қайта шақырылды, бірақ үкімет оның әрекетін жылына 700 фунт көлемінде зейнетақымен марапаттады. Фрере 1805 жылы Сыртқы кеңес мүшесі болды. 1807 жылы ол Берлинде толық өкілетті елші болып тағайындалды, бірақ миссия тоқтатылып, Фрере 1808 жылы Орталық хунтаға толық өкілетті елші ретінде Испанияға жіберілді. Испанияның жағдайы оның міндетін орындауын қиындатты. Наполеон Мадридке қарай жылдамдағанда, солтүстік Испанияда болған сэр Джон Мур астананы басып алуы керек пе, әлде шегінуі керек пе, және егер шегінсе, Португалияға немесе Галисияға баруы керек пе деген мәселені шешу өте маңызды болды. Фрере батыл қадам жасаудың дұрыс екенін қатты сезінді және өз пікірін шұғыл және тайсалмас тұжырымдылықпен қорғады, кейде бұл оның өкілеттіктерінің шегінен асып кетті. А Коруньяға жасаған сәтсіз шегінуден кейін жұртшылық Фрере британдық армияны қауіпке тікті деп айыптады; үкімет оның әрекеттеріне тікелей айып тақпаса да, ол қайта шақырылды, ал оның орнына маркиз Уэлсли тағайындалды. Осылайша Фреренің қоғамдық өмірі аяқталды. Кейіннен ол Санкт-Петербургке елші болып барудан бас тартты және екі рет жұрттық лауазымды қабылдаудан бас тартты. 1816 жылы ол Элизабет Джемима Хейге, Эрролл графинясының жесіріне үйленді. 1820 жылы оның денсаулығы нашарлағандықтан, ол онымен бірге Мальтаға көшті, онда ол өмірінің соңына дейін тұрды. Зейнеткерлікке шыққаннан кейін ол әдебиетпен шұғылданды, сүйіп оқыған грек авторларын зерттеді және еврей және мальтий тілдерін өзі үйренді. Ол ағылшын қонақтарын құшақтап алды, мальтий көршілерімен жақсы қарым-қатынаста болды және Мальта университетіндегі алғашқы мальтий профессоры Микиел Антон Вассаллимен достық байланыс орнатты. Ол Валеттаға жақын Пиетадағы Вилла Фререде қайтыс болды және Мсида бастионындағы зиратқа жерленді. 1833–1834 жылдары Мальта университетінің Бас кеңесінің президенті ретінде ол «медицина өнерін оқыған жас студенттерге пайдалану үшін» деген мақсатпен қоғамдық кітапхана жинағына сексен бес томдық медициналық кітаптарды сыйға берді.

Шығармалары

Фреренің әдеби беделі қазір Аристофанның өлеңдерін аударған еңбектеріне негізделген. «Ахарниялықтар», «Жоғарғылар», «Құстар» және «Жабақтар» аудармалары жеке басылып шықты және алғаш рет 1847 жылы Джордж Корнуолл Льюис «Классикалық мұражайда» оларды көпшілік назарына жеткізді. Одан кейін «Теогнис рестилутус» – Мегаралық ақын Теогнистің жеке тарихы жарық көрді. 1817 жылы ол Суффолк графтығының Стоумаркет қаласынан Арна және жаға жасаушылар Уильям мен Роберт Уисткрафттың «Проспект және ұлттық жұмыс үлгісі» атты пародиялық батырлық артуриялық поэмасын жариялады. Уильям Теннант бес жыл бұрын «Anster Fair» туындысында сегіздік ұйқасты бурлеск поэзиясы үшін қолданған болатын, бірақ Фреренің тәжірибесі қызығушылық тудырады, себебі Байрон оны «Дон Хуан» поэмасында пайдаланды. Фреренің толық шығармалары 1871 жылы оның туған інілері WE және сэр Генри Бартл Фрере жазған естеліктермен бірге жарияланды.