Кіріспе

Ағылшын кокер-спаниелі – аңшыл иттердің бір түрі. Ол барлық ит тұқымдарының ішінде бір құрсақта ең көп көлемде күшік туатынымен ерекшеленеді. Ағылшын кокер-спаниелі – белсенді, жақсы мінезді, спорттық ит, жоғары тізесіне дейін жақсы тұрып, шарпылысқан денелі болады. "Далалық" немесе "жұмысшы" және "үй" кокерлері болады. Бұл – спаниельдің көптеген түрлерінің бірі және американдық кокер-спаниельге негіз салады. Ағылшын коккері далалық спаниельдің және ағылшын спрингер-спаниелінің жұмысшы ит түріне жақын. Ағылшын кокер-спаниельдерінің құйрығын үнемі қимылдатуы себепті оларды "Қуанышты спаниель" деп те атайды. АҚШ-тан тыс жерлерде бұл тұқымды көбінесе жай ғана Кокер-спаниель деп атайды, ал АҚШ-та американдық Кокер-спаниель сияқты аталады. Оксфорд сөздігінде (OED) "cocker" сөзінің шығу тегі бұл тұқымның тоқылдақтарды қуып шығару үшін қолданылуынан туындағаны айтылады.

Тарих

Спаньел түріндегі иттер 500 жылға жуық уақыттан бері өнер мен әдебиетте кездеседі. Алғашқыда Англиядағы спаниельдер құрлықтағы спаниельдер мен су спаниельдеріне бөлінген. Қазіргі таңдағы тұқымдардың қалыптасуына әкелген спаниельдердің ерекшеленуі 19 ғасырдың ортасынан бастау алды. Осы кезеңде құрлықтағы спаниельдер мамандануын күшейтті, ал түрлері салмақ бойынша жіктеліп, айырылды. 1840 жылғы "Ауылдық спорт энциклопедиясы" бойынша, Кокерлердің салмағы 5,5–9 кг (12–20 фунт) болған.

Дала шпаниелі

XIX ғасырдың соңында ит көрмелерінің танымалдылығы артып, түрлі тұқымдар үшін стандарттар жасала бастады. Бір топ әуесқойлар үлкен қара түсті спаниель тұқымын шығаруға бекінді. Осы жаңа тұқымның негізін салушы төрт ит болды, олардың екеуі кокер-спаниель, біреуі кокер-спаниель мен ағылшын су спаниелінің буданы, ал біреуі Норфолк спаниелі еді. Бұл жаңа тұқым "Field Spaniel" деп аталып, 1892 жылы Kennel Club тарапынан мойындалды.

Американдық кокер спаниель

Америкалық кокер-спаниель 19 ғасырда ағылшын кокер-спаниелінен бөлек шығарылды, бастапқыда бөдене мен тоқылдақтарды әкелу үшін қолданылды. Олар бастапқыда тек мөлшері бойынша ағылшын кокерінен ажыратылды, бірақ жылдар бойы нақты белгілі бір қасиеттері үшін селекцияланды. Екі кокер-спаниель Америкада 1936 жылға дейін бірге көрсетілді, содан кейін ағылшын кокері жеке тұқым ретінде танылды. 1946 жылы Америка Кеннел клубы ағылшын кокер-спаниеліне жеке тұқым статусын берді. Англия мен Уэльсте, иелері иттің жұмыс істейтін немесе аң аулайтын ит ретінде қолданылатынын дәлелдеген жағдайда ғана құйрығын қысқаруға рұқсат етіледі. Тұқым стандартында еркектердің құрсау биіктігі орташа есеппен, ал аналықтары шамалы кішірек, шамамен дейін жетеді. Екі жыныстың да салмағы шамамен келеді. Америкалық кокер-спаниельдері кішірек, еркектердің орташа салмағы , ал аналықтары орташа есеппен , екеуінің де салмағы шамамен болады.

Түсі

Ұлыбританияның Кеннел клубының тұқым стандартында бір түсті болғанда, көкіректегі шағын мөлшерден басқа ақ түс рұқсат етілмейді. Жұмыс істейтін кокерлерде, өсірушілер иттің түсіне қарағанда жұмысқа қабілетін бағалайды. Бір түсті ағылшын кокерлерінің түстері қара, бауыр/қоңыр, қызыл/алтын, қара немесе қоңыр пигментациясымен және екі түсті кокерлер көк роан, бауыр роан, қызыл роан, қара немесе қоңыр пигментациясымен, лимон роан, қара немесе қоңыр пигментациясымен, қара және ақ тісті, бауыр және ақ тісті, қызыл және ақ тісті, қара немесе қоңыр пигментациясымен, лимон және ақ тісті, қара немесе қоңыр пигментациясымен, қара және ақ, бауыр және ақ, қоңыр пигментациясымен, қызыл және ақ, қара немесе қоңыр пигментациясымен, лимон және ақ, қара немесе қоңыр пигментациясымен келеді. Бұл түстердің барлығында да тан нүктелері болуы мүмкін. Бір түсті түстердің ішінде сабле сирек және даулы саналады және кейбір елдерде аралас түстердің нәтижесінде пайда болғандықтан екі түсті түс ретінде жіктеледі. Кейбіреулер бұл түс басқа тұқыммен будандасудан пайда болған деп есептегенмен, генетиктер ағылшын кокерінің саблесі тек осы тұқымға тән екенін анықтады. Сонымен қатар, Веймаранер итімен байланысты әдеттегі күміс/көк түс генетикалық тұрғыдан мүмкін деп саналады, бірақ Ұлыбританияның Кеннел клубында тіркелмеген. Роан түрлерінің ішінде ашық қоңыр пигментациясы бар лимон роан, барлық роан түрлерінің арасында ең рецессивтісі болып табылады. Кокер-спаниельдер ерте жастан жақсы әлеуметтендірілсе, адамдармен, балалармен, басқа иттермен және басқа үй жануарларымен жақсы араласады. Бұл тұқымның құйрығы үнемі шайқалып тұрады және адамдардың арасында болуды жақсы көреді; ол тек аулаға жалғыз қалғанда ыңғайлы емес. Кокерлерді қатты шу және қатал күтім немесе ұстау оңай стресске ұшыратады. Жұмсақ қолмен және көптеген сыйлықтармен тәрбиеленгенде, Кокер-спаниель бақытты, көңілді мінез-құлықпен мойынсұнғыш және сүйкімді серік болады.

Денсаулық

Ұлыбританияда 2022 жылы ветеринариялық клиникалардың деректері бойынша жүргізілген зерттеуде өмір сүру ұзақтығы 11,31 жыл деп анықталды, бұл жалпы орташа көрсеткіш 11,21-ден сәл жоғары, бірақ аралас тұқымдар үшін 11,82 орташа көрсеткіштен төмен. Ұлыбританияда 2024 жылы жүргізілген зерттеуде осы тұқымның өмір сүру ұзақтығы 13,3 жыл, ал таза тұқымды иттерде 12,7 жыл, ал аралас тұқымды иттерде 12 жылды құрады. Кембридж университетінің Ұлыбритания бойынша 932 ағылшын кокер-спаниель үй шаруашылығын қамтыған зерттеуі, иелері әртүрлі түсті ағылшын кокер-спаниельдерде жағдайға байланысты жоғары агрессияны байқағанын көрсетті. 2318 ағылшын кокер-спаниеліне ветеринариялық көмек көрсету кезіндегі ең көп кездесетін жағдайлар: 20,97% таралумен пародонтит, 10,09% таралумен сыртқы құлақтың қабынуы, 9,88% таралумен семіздік, 8,07% таралумен анальдық бездің бітелуі, 4,87% таралумен диарея және 4,01% таралумен агрессия.

Жұмыс істейтін кокерлер

Бұл тұқым, көптеген басқалары сияқты, бастапқыда жұмыс істейтін иттер ретінде қалыптасқан, сондықтан жұмыс істейтін иттердің дағдыларына бағытталған және иттің сыртқы түрінің тұқымдық стандартқа сәйкес келуін қамтамасыз ететін генетикалық желілер бар; бұлар тиісінше "жұмыс" (немесе "далалық") және "конформациялық" желілер деп аталады. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін үй жануарлары ретінде және конформациялық көрме спорты үшін өсірілген кокер-спаниельдердің танымалдылығы күрт өсті, және біраз уақыт бойы Кеннел клубтарында тіркелген ең көп санына ие болды. Бұл танымалдылықтың арқасында барлық кокерлер жұмыс істейтін иттер ретінде пайдасыз деген пікір қалыптасты. Бүгінде бұл тұқым жұмыс істейтін және аң аулайтын ит ретінде қайта жандануда. Жұмыс желілерінен шыққан иттердің сыртқы түрі айқын ерекшеленеді. Ағылшын спрингер-спаниелі сияқты, жұмыс типі тек далада аң аулау жолдасы ретінде жұмыс істеу үшін селекцияланды. Олардың түктері қысқа, ал құлақтары көрмеге дайындалған түрге қарағанда аз иілген. Бір тұқым ретінде тіркелгенімен, екі желінің арасындағы айырмашылық соншалық, олар сирек шағылысады. АҚШ-та аң аулау сынақтарында, далалық сынақтарда және аң аулауда үстемдік құрған иттер – жақында Ұлыбританиядан әкелінген далалық желілерден шыққан иттер. Жұмыс істейтін иттерде көбінесе олардың көрме алаңында жеңіске жетуіне кедергі келтіретін физикалық ерекшеліктері болады. Бұл – көрмешілер таңдаған қасиеттерден өзгеше қасиеттерді таңдаудың нәтижесі. Көрме алаңы үшін таңдалған ұзын түк және құлақтар далада кедергі тудырады.

Біліктілік

Далалық көбейтілген кокер-спаниель ең алдымен таулы аймақтардағы құс қоздырушы ит болып табылады. Бұл міндетті орындау үшін иттің белгілі бір дағдыларға үйретілуі қажет. "Отыр" – отыру және тұрудың дәстүрлі командасы. Иттің тиімді аңшы болуы үшін бұл команданы мінсіз орындауы керек. Бұл команда берілген кезде, итке бағыттар беріледі, оны басқарушыға шақыру арқылы. Жүгіріп бара жатқан құсты іздеп жұмыс істеп жатқан итті "отыр" командасымен тоқтату, басқарушыға және барлық мергендерге жүгірмей қалуға мүмкіндік береді. Қолға Әкелу Көптеген аңшылар және барлық аңшылық сынақ немесе далалық сынақ төрешілері иттен құсты қолға дейін жеткізуді талап етеді, яғни ит аңшыға тікелей беруді айтқанша құсты ұстап тұрады. Шарлау Иттер аңшының алдында белгілі бір үлгіде жұмыс істеуі керек, таулы аймақтардағы аң құстарын іздеуі керек. Ит құсты атыс қашықтығынан тыс жерге қоздырмау үшін, оқ қашықтығында ұстауға үйрету керек. Қол Сигналдарын Орындау Таулы аймақта аң аулау – жабайы аңды оның табиғи ортасында қуу. Қарулы иттер таулы аймақтардағы аң құстарының болатын жасырын жерлерін тексеруі керек. Аңшы итті қызығушылық тудыратын аймақтарға бағыттау үшін ит қол сигналдарына жауап беруі керек. Тұру Таулы құстарды аулау кезінде, құс қоздырушы ит қанат серпілісі мен оқ атылғанда тұруы керек, яғни құс көтерілгенде немесе қару атылғанда ол отырады. Ол құстың құлағанын анықтау және жоғалған құсты қуғанда басқа құстарды қоздырмау үшін осылай істейді.

Әдебиет пен кинода

Элизабет Баррет Браунинг өзінің қызыл кокер-спаниелі Флешке екі өлең арнады: «Флешке, менің итім» және «Флеш немесе Фаунус». 1930 жылы голланд-ағылшын драматургі Рудольф Безиердің «Вимпол көшесінің Барреттері» пьесасында да Браунингтің қызыл кокер-спаниелі маңызды кейіпкер ретінде бейнеленді. Пьеса 1934 және 1957 жылдары екі фильмге, «Роберт пен Элизабет» мюзиклына және 1982 жылы BBC түсірген «Вимпол көшесінің Барреттері» телефильміне бейімделді. «Flush: A Biography» – Вирджиния Вульфтың 1933 жылы жарық көрген, Элизабет Барретттің қызыл кокер-спаниелі туралы жартылай көркем өмірбаяны. Жаспер – 1938 жылы Дафна дю Мориердің «Ребекка» романында кездесетін кокер-спаниель. «Garden and Gun» журналы бірнеше рет «Sporting South» басылымының мұқабасында ағылшын кокерлерін көрсетті. Ағылшын кокері Джеймс Эрриоттың PBS арнасындағы «Барлық жаратылыстар үлкен және кіші» сериалының бірнеше эпизодында ерекше көзге түседі. «Блюи» телешоуында Фриски есімді ағылшын кокер-спаниелі бейнеленген. Клаудия О'Доэрти дауыстаған Фриски, Блуидің Рад інісімен қарым-қатынас бастаған, Блуидің феялық анасы рөлінде көрсетілген.

Қызықты деректер

Уэльс ханзадасы Уильям мен Уэльс ханшайымы Кэтриннің ата-анасы Майкл мен Кэрол Миддлтонға тиесілі болған Элладан туған Лупо деген ағылшын кокер-спаниелі болды. Ол жұмысқа баулыған ағылшын кокер-спаниелі еді. Лупо 2011 жылғы Рождество мерекесі алдындағы төлдеуде дүниеге келді. Уэльс принці Джордж туғаннан кейін Лупо алғашқы ресми суреттердің бірінде көрсетілді. Содан кейін 2014 жылғы наурызда герцог пен герцогиня және принц Джорджпен бірге отбасылық суретке түсті. Жыл сайынғы Бродмур курортындағы ит шеруі, 4 шілде мерекесінде 75 жылдан бері өткізіліп келеді, және ағылшын кокер-спаниельдерін "Ең жақсы мінез-құлықты" деп жиі марапаттайды. 2019 жылы Техас штатының Хьюстон қаласындағы жетекші қоғамдық басылым BUZZ MAGAZINE көк түсті ағылшын кокер-спаниелі "Баддиге" "Жылдың Хьюстон иті" сыйлығын табыс етті.