Кіріспе
Қоңыраугүлділер тұқымдасына жататын гүлді өсімдіктер туысы.
Автоматты taxobox
|аты = Bellflower
|суреті = Campanula persicifolia Tehumardi Saaremaa. jpg
|суреттің сипаттамасы = Campanula persicifolia, Эстония, Сааремаа, Техумарди маңында.
|таксон = Campanula
|авторы = L.
|типтік түрі = Campanula latifolia
|типтік түрінің авторы = L.
|синонимдер сілтемесі = Campanula – Қоңыраугүлділер тұқымдасының типтік туысы. Кампанулалар көбінесе қоңыраугүлдер деп аталады және олардың ортақ және ғылыми атаулары қоңырау пішіндес гүлдерінен шыққан – campanula латын тілінде "кішкентай қоңырау" дегенді білдіреді. Бұл туыста 500-ден астам түр және бірнеше түршелер бар, олар Солтүстік жарты шардың қоңыржай және субтропиктік аймақтарында тараған, түрлердің орталықтары Жерорта теңізі аймағында, Балқанда, Кавказда және Батыс Азия тауларында орналасқан. Азия мен Африканың тропикалық аймақтарындағы тауларда да кездеседі. Түрлеріне бір жылдық, екі жылдық және көп жылдық өсімдіктер кіреді, олардың өсу формасы 5 см-ден төмен арктикалық және альпілік түрлерінен бастап, биіктігі 5 см-ге дейін жететін ірі қоңыржай шалғынды және ормандық түрлеріне дейін өзгеріп отырады.
|name = Bellflower
|image = Campanula persicifolia Tehumardi Saaremaa. jpg
|image caption = Campanula persicifolia near Tehumardi, Saaremaa, Estonia. |taxon = Campanula
|authority = L.
|type species = Campanula latifolia
|type species authority = L.
|synonyms ref = is the type genus of the Campanulaceae family of flowering plants. Campanula are commonly known as bellflowers and take both their common and scientific names from the bell shaped flowers—campanula is Latin for "little bell". The genus includes over 500 species and several subspecies, distributed across the temperate and subtropical regions of the Northern Hemisphere, with centers of diversity in the Mediterranean region, Balkans, Caucasus and mountains of western Asia. The range also extends into mountains in tropical regions of Asia and Africa. The species include annual, biennial and perennial plants, and vary in habit from dwarf arctic and alpine species under 5 cm high, to large temperate grassland and woodland species growing to tall.
Сипаттама
Жапырақтары кезектесіп орналасқан және бір өсімдікте пішіні жиі өзгеріп тұрады, сабақтың төменгі жағында ірі, кең жапырақтары, ал жоғарырақ кіші, тар жапырақтары болады; жапырақ шеті тұтас немесе тісті болуы мүмкін (кейде бір өсімдікте екеуі де кездеседі). Көптеген түрлерінің жапырақтары мен сабақтарында ақ сүттей шырыш (латекс) болады. Гүлдері масақ гүлшоғыры түрінде (кейде жалғыз) гүлдейді және бес бөлікті королласы бар, әдетте ірі (2–5 см немесе одан ұзын), көбінесе көк немесе қызғылт түсті, кейде ақ немесе қызғылт. Королланың астында 5 жапырақша тәрізді тостағанша жапырақтары кеудеше құрайды. Кейбір түрлерінде әрбір тостағанша жапырағының арасында "қосымша" деп аталатын кішкентай жапырақша тәрізді өсімдік болады, ал осы қосымшаның болуы немесе болмауы, салыстырмалы өлшемі және орналасуы жақын түрлерді ажыратуға көмектеседі.
Туысқан тұқымдар
Кейбір Campanulaceae тұқымдастарының Campanula немесе жеке тұқымдастардың бөлігі ретінде жіктелуі жүйеге байланысты өзгеруі мүмкін, соның ішінде Azorina, Campanulastrum, Canarina, Edraianthus, Musschia, Ostrowskia және Platycodon. Кейбір тұқымдар бұрын Campanula-дан бөлінбеген, бірақ қазіргі кезде кейбір жүйелерде жеке тұқымдар ретінде қарастырылады, олардың ішінде Annaea, Gadellia және Theodorovia бар. Hemisphaera бұрын Campanula кіші бөлімі Scapiflorae болса, ал Neocodon Campanula бөлімі Rapunculus-тың құрамында болды.
Бұрын осы жерде орналастырылған
Аденофора гмелини (Spreng.) Фиш. (C. coronopifolia Schult. немесе C. gmelinii Spreng. ретінде)
Аденофора хасиана (Hook. f. & Thomson) Collett & Hemsl. (C. khasiana Hook. f. & Thomson ретінде)
Аденофора лилиелистная (L.) Бессер (C. liliifolia L. ретінде)
Аденофора трилистная (Thunb.) A. DC. (C. tetraphylla Thunb. немесе C. triphylla Thunb. ретінде)
Azorina vidalii (H. C. Watson) Feer (C. vidalii H. C. Watson ретінде)
Borago pygmaea (DC.) Chater & Greuter (C. pygmaea DC ретінде)
Eastwoodiella californica (C. californica ретінде)
Legousia pentagonia (L.) Druce (C. pentagonia L. ретінде)
Legousia speculum veneris (L.) Durande ex Vill. (C. speculum veneris L. ретінде)
Platycodon grandiflorus (Jacq.) A. DC. (C. glauca Thunb. немесе C. grandiflora Jacq. ретінде)
Ravenella angustiflora (C. angustiflora ретінде)
Ravenella exigua (C. exigua ретінде)
Ravenella griffinii (C. griffinii ретінде)
Ravenella sharsmithiae (C. sharsmithiae ретінде)
Triodanis perfoliata (L.) Nieuwl. (C. perfoliata L. ретінде)
Wahlenbergia linarioides (Lam.) A. DC. (C. linarioides Lam ретінде)
Wahlenbergia marginata (Thunb.) A. DC. (C. gracilis G. Forst. немесе C. marginata Thunb. ретінде)
Wahlenbergia undulata (L. f.) A. DC. (C. undulata L. f. ретінде)
Adenophora liliifolia (L.) Besser (as C. liliifolia L.)
Adenophora triphylla (Thunb.) A. DC. (as C. tetraphylla Thunb. or C. triphylla Thunb.) Azorina vidalii (H. C. Watson) Feer (as C. vidalii H. C. Watson)
Borago pygmaea (DC.) Chater & Greuter (as C. pygmaea DC.) Eastwoodiella californica (as C. californica )
Legousia pentagonia (L.) Druce (as C. pentagonia L.)
Legousia speculum veneris (L.) Durande ex Vill. (as C. speculum veneris L.)
Platycodon grandiflorus (Jacq.) A. DC. (as C. glauca Thunb. or C. grandiflora Jacq.) Ravenella angustiflora (as C. angustiflora )
Ravenella exigua (as C. exigua )
Ravenella griffinii (as C. griffinii )
Ravenella sharsmithiae (as C. sharsmithiae )
Triodanis perfoliata (L.) Nieuwl. (as C. perfoliata L.)
Wahlenbergia linarioides (Lam.) A. DC. (as C. linarioides Lam.) Wahlenbergia marginata (Thunb.) A. DC. C. gracilis G. Forst. or C. marginata Thunb.) Wahlenbergia undulata (L. f.) A. DC. (as C. undulata L. f.)
Химия
Виодельфин – антоцианин, өсімдік пигментінің бір түрі, Campanula туысына жататын көк гүлдерде табиғатта кездеседі.
Қалдық деректері
Польшаның Батыс Карпаттарындағы Новый Сач алқабының орта миоцендік тұщы су шөгінділерінен алынған бұрғылау үлгілерінен †Campanula palaeopyramidalis түрінің үш қазба тұқымы табылды.