Кіріспе

Артур аңызындағы патша Лот /l//ɒ//t/, сондай-ақ Лот немесе Лотт (Уэльс тілінде Ллеу немесе Ллеу) деп те жазылады, ол Артур аңызындағы британ монархы. Ол Джеффри Монмуттың тарихи емес "Historia Regum Britanniae" еңбегінде король Артурдың жекжаттысы ретінде таныстырылды, ол Утер Пендрагон мен Артурдың билігі аралығында Ұлыбританияның регенті қызметін атқарады. Ол рыцарлық романдарда жиі кездеседі, Артурдың жауы мен одақтасы рөлін алмастырады және көбінесе Лотианның, сондай-ақ Норвегияның немесе Оркней аралдарының билеушісі ретінде бейнеленеді. Оның әдеби кейіпі, әлдебір Сен-Кентигернге қатысты агиографиялық материалдардан шыққан болуы мүмкін, онда Леудонус Леудонияның (Лотианның латынша атауы) патшасы және Сен-Тенеудің әкесі ретінде суреттелген. Лот көбінесе Артурдың әпкесі немесе жарты әпкесінің күйеуі ретінде бейнеленеді, оның есімдері көбінесе Анна, Гвиар немесе Моргауз болып келеді. Олардың балаларының саны мен есімдері дереккөздерге байланысты өзгереді, бірақ көбінесе Гауэйн, сондай-ақ басқа ұлдар мен кейде қыздары бар. Джеффри Мордредтің Лоттың биологиялық ұлы деп көрсетеді, ал кейінгі прозалық романтарда ол Гауэйннің кіші ағалары Агравейн, Гаэрис және Гареттің әкесі ретінде танылады, ал Мордред Артурдың туған ұлы болып шығады.

Шығу тегі

Латын және Уэльс тілдерінде Леудонус немесе Леудон Леудониялық патша туралы мәліметтер кездеседі. «Vita Kentigerni» атты агиографиялық фрагмент Леудонусты Әулие Мунгоның (Кентигерн) анасының әкесі ретінде көрсетеді. Бұл мәтінде Леудонус қызы Тенеуді Оуэйн Маб Уриеннің зорлап жүкті қылғанын білген соң биік тіктен лақтырып жібереді. Бірақ, ол құдайдың қорғауымен аман қалады және Әулие Серф қауымына барып, онда Мунгоны дүниеге келтіреді. Әулие Мунгоның тарихы Артурмен байланысты кезеңнен шамамен бір ғасыр кейін орын алады. Уэльс деректері Леудонусты Леудон немесе Леудон Ллюйдаук ("Қонақтардың Леудоны") деп атайды және оны Ген Оглед аймағындағы Гододин халқының патшасы деп көрсетеді. Джеффри Монмут өзінің 12 ғасырдың басында жазған «Historia Regum Britanniae» атты қолжазбасында Лот немесе Лот деп атаған патшаға сілтеме жасайды. Оның деректері белгісіз, бірақ атаудың таңдалуы, мүмкін, Лотянның латынша атауы болған «Лодонезияға» ұқсастығынан туындаған. Леудонус пен Джеффридің Лот арасындағы тікелей байланыс 1521 жылы Джон Майорының «Historia Majoris Brittaniae» еңбегінде белгілі болды, онда Кентигерннің анасы Лоттың қызы, ал Гауэйннің әпкесі Таметес деп көрсетілген. Llew ap Cynfarch (Lleu Cynfarch ұлы) атын Lleu Llaw Gyffes кейіпкерімен бөліседі, ол Mabinogi-дің төрт тармағынан белгілі мифтік құдай, бірақ бұл байланыстың дәрежесі болжамды. Лотты сонымен қатар Уэльс мифологиясының батыры Луд Лло Эрайнтпен теңестірген. Лот есімі норвег тіліндегі Лjot есімімен байланысты болуы мүмкін, ол норвег сагаларында кездеседі және Оркнейде белгілі болған. Ежелгі норвегиялық Лjot есімі Синклерлерге дейін Оркней аралдары мен Шотландияның бір бөлігін билеген Галте кланында жиі кездесетін. Хардангердегі Лоте отбасы, ескі Галте кланымен жақын туыс, сондай-ақ қарғаның суреті бар туды қолданған. Лотты Шотландиядағы Тас Луд деп аталатын тұрған таспен байланыстыруға болады.

Артурияна

Historia Regum Britanniae-де Лот үш бауырдың бірі, олардың әрқайсысы Солтүстік Британияның бір бөлігін билейді: Лот Лодонезияны билейді және Карлайлдың иесі, ал оның бауырлары Уриен (Оуэйннің әкесі, екеуі де Регедтің тарихи патшалары саналады) және Ангусел тиісінше Мюрейф (Морей) мен Шотландияны билейді. Лот алғаш рет Кент патшасы саксон Октаға қарсы соғыста Утер Пендрагонның вассалы ретінде еске алынады. Утер ауырғанда, ол оның қызына Лотқа үйленеді және патшалықты басқаруды оларға сеніп тапсырады. Лот пен Аннаның Гауэйн мен Мордред есімді екі ұлы бар. Артур патша болғаннан кейін, ол Лотқа және оның бауырларына саксондардан тартып алынған жерлерін қайтаруға көмектеседі. Кейіннен Лот Артурдың әскерлерінің бірімен Рим императоры Люцийге қарсы соғысқа қатысады. Джеффридің еңбектерінен кейін Лот Уэльстің Артур дәстүріне Ллеу немесе Ллев деген атпен енді. Уэльс әдебиетіндегі оның әйелі – Артурдың қарындасы Гвиар, Гвалчмейдің (Гауэйн) анасы. Ертедегі Артурдың рыцарлық романдары, мысалы, Критиен де Труаның шығармалары, көбінесе Лотқа сілтеме жасайды, бірақ ол көбінесе ұлы Гауэйнмен байланысты айтылады. De Ortu Waluuanii және Les Enfances Gauvain жас Лоттың Утер Пендрагонның жас қызы Аннаға ғашық болғанын баяндайды. Оқиға оның Утердің сарайында корольдік тұтқын болған кезде, Норвегияның алғашқы британдық жаулануынан кейін орын алады. Вольфрам фон Эшенбах пен Дер Плейердің неміс тіліндегі әңгімелері Гауэйнге бауыр, Беакурс (Беатус) және бірнеше қарындас, соның ішінде Артурдың Сангив немесе Сейф есімді қарындасынан туған Кундри (Гундри), Итонже (Итони) және Соредамор (Сурдамур) сыйлайды. Кейбір шығармаларда, мысалы, Сэр Гауэйн және Жасыл рыцарь, Лот Артурдың сарайының мүшесі ретінде бейнеленген. Аллитеративтік Морте Артур және Дидот Персевальда Лот Артурдың Мордредке қарсы соңғы шайқасында қаза табады. 13 ғасырдың басындағы циклдік баяндамаларда Лоттың рөлі ерекшеленіп тұрады. Бұл шығармаларда ол Лотиан мен Оркнейдің патшасы, бұл, мүмкін, Норвегиямен бұрынғы байланысына байланысты. Прозалық Тристаннан бастап, Пост Вулгата циклы Лоттың оқиғасының басқа нұсқасын ұсынады. Ланселоттың Грааль циклындағыдай, Лот Бедегрейнде жеңілгенге дейін Артурға қарсы тұрады. Кейін Артур 1 мамыр күні туған баланың өзін жоятыны туралы болжам естиді. Артур сол кезде туған барлық нәрестелерді, тіпті өзінің заңсыз ұлы Мордредті де жинап, оларды кемеге салып, олар батып кетеді, ал балалардың барлығы қайтыс болды деп есептеледі. Лот Мордредтің өзінің ұлдарының бірі деп ойлайды, Артурдың жауы, король Райенске қосылып, Артурға қарсы жорығын жалғастырады. Ақырында, ол Мерлиннің араласуымен король Пеллинордың шайқасында қаза табады. Лоттың өлімі олардың отбасылары арасында ұзақ қандық дұшмандыққа себеп болады, нәтижесінде Пеллинор мен оның ұлдарының көпшілігі өлтіріледі, сондай-ақ Лоттың әйелі де қаза табады. және ол көптеген заманауи Артур шығармаларында пайда болады. Лоттың патшалығы әдетте Адриан қабырғасынан оңтүстікке қарай орналасқан (пост-римдік Лотианда), ал шотландтық ортағасырлық жылнамалар, соның ішінде Гектор Бойстың Historia Gentis Scotorum, оны пикттердің патшасы және өзі пикт ретінде көрсетеді. Бұл байланыс қазіргі заманғы Артур аңыздарының кейбір шығармаларында сақталған.