Кіріспе
Мифтік суға батып кеткен жер, Англияның бір бөлігі. Лионсе (/liːɒˈnɛs/ лиː ə НЕСС) – аңыз бойынша, Атлант мұхитының Кельт теңізіндегі Сцилли аралдарына дейін Англияның Корнуолл аймасының оңтүстік-батыс ұшындағы Лэндс-Эндтен созылған ұзын құрлық қатарындағы патшалық. Ол бір түндікте теңіздің құшағына сіңіп, жоғалып кеткен деп есептеледі. Лионсе халқы әдемі қалаларда тұрған, 140-тан астам шіркеуі бар және құнарлы, аласа жазықтарда еңбек еткен. Лионсестің ең танымал нысаны – қазіргі Жеті Тас Рифінің орнында салынған делінетін сарай сияқты собор. Бұл нысан Лэндс-Энд пен Сцилли аралдары арасында, Лэндс-Эндтен батысқа қарай 18 миль (29 км), ал Сцилли аралдарынан солтүстік-шығысқа қарай 8 миль (13 км) қашықтықта орналасқан. Лионсе Артур жырларында, әсіресе Тристан мен Изольттың трагикалық махаббат және жоғалту оқиғасында еске алынады. Бұл жерде батыр Тристан (дөңгелек үстелдің рыцарінің бірі) дүниеге келген. Оның әкесі Мелиодас – Лионсе патшасы болған. Мелиодас қайтыс болғаннан кейін Тристан Лионсе тағына мұрагер атанды, бірақ ол тағына отыруға үлкермеді, себебі ол әкесі король Марктың Корнуоллдағы сарайында болғанда жер теңіздің түбіне кетіп қалды. Кейінгі деректерде Лионсе бір түндікте толқындар астында қалғаны айтылады, бірақ бұл апатты оқиға 1099 жылдың 11 қарашасында немесе 10 жыл бұрын болған-болмағаны туралы әртүрлі пікірлер бар. Бір аңыз бойынша, Лионсе халқы тым ауыр қылмыс жасағандықтан, Құдай олардан және олардың патшалығынан кек алған. Қылмыстың нақты мәні айтылмайды, бірақ аңызда бір түндікте болған қорқынышты дауыл туралы айтылады, нәтижесінде патшалықты жұтып кеткен зор толқын пайда болды.
Lyonesse (/liːɒˈnɛs/ lee uh NESS) is a kingdom which, according to legend, consisted of a long strand of land stretching from Land's End at the southwestern tip of Cornwall, England, to what is now the Isles of Scilly in the Celtic Sea portion of the Atlantic Ocean. It was considered lost after being swallowed by the ocean in a single night. The people of Lyonesse were said to live in fair towns, with over 140 churches, and work in fertile, low lying plains. Lyonesse's most significant attraction was a castle like cathedral that was presumably built on top of what is now the Seven Stones Reef between Land's End and the Isles of Scilly, some 18 mile (29 km) west of Land's End and 8 mile (13 km) north east of the Isles of Scilly. Lyonesse is mentioned in Arthurian legend, specifically in the tragic love and loss story of Tristan and Iseult. It was the home of the hero Tristan (one of the Knights of the Round Table), whose father Meliodas was king of Lyonesse. After the death of Meliodas, Tristan became the heir of Lyonesse, but he was never to take up his inheritance because the land sank beneath the sea while he was away at his uncle King Mark's court in Cornwall. In later traditions, Lyonesse is said to have sunk beneath the waves in a single night, but stories differ as to whether this catastrophic event occurred on 11 November 1099, or 10 years earlier. According to one legend, the people of Lyonesse had committed a crime so terrible that God took his revenge against them and their kingdom. The exact nature of the crime is never specified, but the legend tells of a horrific storm that occurred over the course of a single night, resulting in an enormous wave that swallowed the kingdom.
Жалғыз аман қалған
Жергілікті Корнуолл ауылдарының туристік нұсқаулықтары ақ атқа мініп, дауылдан және одан кейінгі толқыннан құтылған адам туралы әңгімелерді ұсынады. Құтылу кезінде аттың бір туяғы жоғалған. Бұл атты Тревелян (немесе Тревилян) деп есептейді. Ол күні бойы аң аулап, содан кейін бір ағаш астында ұйықтап қалған екен. Тревелянды қорқынышты дауыс оятты, ол дереу жоғары жерге қарай шапты. Бұл оқиға жергілікті Корнуолл отбасыларымен байланысты, олар өз отбасылық елтаңбаларының бөлігі ретінде үш туяқтың бейнесін ұрпақтан-ұрпаққа жеткізіп келеді. Атап айтқанда, Вивиан деген отбасы Корнуоллдың ең көне отбасыларының бірі болып саналады; олардың елтаңбасында ақ ат бейнеленген және олар жалғыз аман қалған Тревелянның ұрпақтары екенін мәлімдейді. Вивиан отбасы Тревелянның Лионсе теңізге батқанға дейін жоғалған корольдіктің соңғы билеушісі болғанын айтады. Бүгінде Лионсе туралы көптеген мифтер мен аңыздар физикалық дәлелдерсіз пайда болып келеді. Осы аңыздардың ішінде жергілікті балықшылардың әңгімелері бар, олар тыныш күндері Корнуоллдың батыс жағалауындағы теңізде көптеген шіркеулердің қоңырауларын тыңдай алатындарын айтады. Балықшылар сондай-ақ ауларына шыны, шанышқы және ағаш ұстап алғандарын хабарлайды.
Лионсе жобасы
2009–13 жылдар аралығында жүргізілген «Лионсе жобасы: Силли аралдарының жағалау және теңіз ортасын зерттеу» атты бірлескен зерттеуді «Англия мұрасы» тапсырыс етті және Корнуолл кеңесінің тарихи орта жобалары академиялық қызметкерлер, жергілікті сарапшылар мен әуесқойлар тобымен бірлесіп жүзеге асырды. Зерттеудің мақсаты – Силли аралдарының физикалық ортасының голоцен дәуіріндегі эволюциясын қалпына келтіру, осы өзгеріп жатқан жағалау ландшафтын ерте адамдардың қалай мекендегенін және теңіз деңгейінің көтерілуіне және теңіз ресурстарының өзгеруіне олардың қалай жауап бергенін анықтау болды. Жоба Лионсе туралы айтылатын көптеген әңгімелерді «қиял ретінде қабылдамауға» болатынын, бірақ суға бату туралы аңыздар мен естеліктердің Еуропаның солтүстік-батыс бөлігінде кең таралғанын көрсетті. Зерттеу қорытындысы бойынша, Силли аралдары бір кезде үлкен бір арал болған, бірақ теңіз деңгейінің жылдам көтерілуі салдарынан кішірек аралдарға бөлінген. Силли аралдарының жанында су астында тас қабырғалар табылған, бұл теңіз деңгейінің көтерілуі аймақтағы елді мекендерге әсер еткенін растайды. Алайда, бұл қабырғалар ғимараттардың қалдықтары ма, әлде ортағасырлық балық аулау құралдарының іздері ме екені әлі белгісіз.
Кельт мифологиясындағы аналогтар
Корнуолл, Бретань және Уэльс мифологиясында суға батқан патшалық туралы аңыз кездеседі. Христиандық дәуірде ол Корнуоллдағы Содом мен Ғомора сияқты қарастырылды, жаман өмір салтынан туған құдайдың ашуының мысалы. Бретаньдегі ұқсас оқиға – Cité d'Ys немесе Ker Ys ертегісінде кездеседі, ол да әуреттілігінің салдарынан суға батып, патша Градлон атпен қашып құтылған жалғыз адал адам. Уэльс аңызына сәйкес, Кардиган шығанағындағы Кантрер Гвалод патшалығы оның князі Сейтениннің немқұрайлылығынан, мас күйінде су тасқынына жол бергені үшін суға батқан. Лионсе туралы аңыз кейде қола дәуірінде теңіз деңгейі көтерілген кезде Сцилли аралдары мен Пензанс маңындағы Маунт шығанағының суға батуы туралы халық жадының ерекше сақталуын көрсетеді деп есептеледі. Мысалы, Корнуолл тілінде Сент-Михаил тауының атауы – Karrek Loos y'n Koos, яғни «ормандағы сұр тас», бұл шығанақтың бір кезде орман болғанын көрсетеді. Аймақтағы жергілікті туристік нұсқаулықтарға сәйкес, Лионсе бір кезде Корнуоллдың батысымен байланысты болған және Корнуоллдың дәстүрлері мен мифологиясына берік орныққан. Корнуолл тұрғындары әлі күнге дейін Пензанс маңындағы судың ең төменгі деңгейінде Маунт шығанағындағы су астында қалған орманды көреді, онда Кельт теңізіне жақын қатқан ағаштардың түбірлері көрінеді. 1099 жылы танымал ағылшын монахы және жылнамашы Джон Вурчестерлік Сент-Михаил тауының (қазір Маунт-Бейдегі арал) теңізден бес-алты шақырым қашықтықта, қалың орманмен қоршалған екенін жазған. Осы естелік сақталуының маңыздылығы оның легендарлық бритондық батыр Артурмен байланысты екендігінде, бірақ оның суға батуы шамамен б.з.д. 2500 жылға дейін саналады.
Көркем шығармаларда
Лионседегі таң – Мэри Эллен Чейстің 1938 жылғы қысқа романы. Лионсе трилогиясы – Джек Вэнстің үш романнан тұратын топтамасы. Lyonesse: The Well Between the Worlds (2009) және Lyonesse: Dark Solstice (2010) – Сэм Льюэллиннің екі балалар кітабы. Манга және аниме сериалы "Жеті қатты күнә" әлем карталарында Британияның солтүстігінде орналасқан (яғни, Корнуоллдың орнына Лотиан) Лайонс патшалығында өтеді. 1995 жылғы "Бірінші рыцарь" фильмінде король Артурға үйленер алдында Гвиневра "Лионсе ханым" ретінде билік етеді.
Көлік саласында
SS Lyonesse – Батыс Корнуолл параход компаниясының бу кемесі. Lyonesse: Ұлы Батыс темір жолының Бульдог классындағы бу локомотиві № 3361. Lyonnesse: Оңтүстік темір жолының King Arthur классындағы бу локомотиві № 743. Lyonnesse: Ұлыбритания темір жолының стандартты 5-сыныпты бу локомотиві № 73113.
Lyonnesse: Southern Railway King Arthur class steam locomotive no. 743
Lyonnesse: British Railways standard class 5 steam locomotive no. 73113.