Кіріспе

Пуялуп өзенінің саласы. Ақ өзен – АҚШ-тың Вашингтон штатындағы ақ, мұздық өзен. Ол Рейниер тауындағы Эмонс мұздығынан басталып, шамамен 75 миль (121 км) қашықтықты жүріп Самнер қаласында Пуялуп өзеніне құяды. Бұл өзен Кинг және Пирс округтерінің шекарасының бір бөлігін белгілейді.

Курс

Ақ өзеннің бастауы Рейньер тауының солтүстік-шығысындағы Эмонс мұздығы. Өзен мұздықтың төменгі жағындағы мұз үңгірлерінен ағады. Оның жоғарғы ағысы Рейньер тауы ұлттық паркінің ішінде орналасқан. Эмонс мұздығынан шыққаннан кейін Ақ өзен көбінесе шығысқа қарай ағып, Ақ өзен кемпингі мен Ақ өзен рейнджерлік станциясынан өтеді, сосын солтүстікке бұрылады. Өзеннің жоғарғы ағысының көп бөлігі 410 мемлекеттік тас жолымен қатар жүреді, ол ұлттық паркте Мэтер ескерткіш жолы деп аталады. Бірнеше шақырымнан кейін өзен Рейньер тауы ұлттық паркінен шығып, Бейкер-Снокуалми ұлттық орманға кіреді. Өзен бірнеше ұлттық орман кемпингі арқылы өтіп, батысқа қарай біртіндеп бұрылады. Хаклберри сағасы Даллс кемпингінің төменгі жағынан қосылады. Одан бірнеше шақырым төменде Ақ өзенге негізгі салаларының бірі – Батыс Форк Ақ өзені қосылады, ол да Рейньер тауы ұлттық паркіндегі мұздықтан бастау алады, осы жағдайда Винтроп мұздығы. Батыс Форкпен қосылған жерден бірнеше шақырым төменде тағы бір ірі сала – Гринвотер өзені қосылады. Гринвотер шағын елді мекені осы саланың қосылған жерінде орналасқан. Гринвотерден төмен Ақ өзен көбінесе батысқа қарай ағып, Федерация Орман мемлекеттік паркінен өтеді, содан кейін Клервотер өзені қосылады. Одан бірнеше шақырым төменде Ақ өзен Мад Маунтин бөгетімен тоқтатылып, батпақты аралық көл – Мад Маунтин көлін құрайды. Бөгет су тасқынын бақылау мақсатында салынған. Мад Маунтин көлі тек өте жоғары су деңгейі кезінде ғана суға толады. Мад Маунтин бөгетінен төмен Ақ өзен Такома қалалық аймағына кіреді. Ол Бакли және Энамклау қалалары арасында ағып, содан кейін солтүстік-батысқа, одан кейін оңтүстік-батысқа үлкен иіс жасап, іс жүзінде Тэппс көлінің айналасында ағып өтеді. Көлдің солтүстігінде Ақ өзен Муклсшут үнді резерватынан өтеді. Төменде, Тэппс көлінің батысында Ақ өзен кең жайылмалы аймаққа кіріп, Пасифик қаласынан өтіп, Самнерде Пуялуп өзеніне құяды. Тэппс көлі – 1911 жылы гидроэлектрлік мақсаттар үшін құрылған су қоймасы. Бакли маңындағы бөгет Ақ өзеннің суын алады, оның бір бөлігін суарна, канал және құбыр арқылы Тэппс көліне жібереді. Көлдің батыс жағындағы шығару каналы Дирингер электр станциясының турбиналары арқылы суды өткізеді, содан кейін су Дирингердің "құйрық арнасы" арқылы төменгі Ақ өзенге (немесе жергілікті аталым бойынша, Стак өзеніне) қайтарылады.

Өзендердегі өзгерістер

1906 жылға дейін Ақ өзен Оберн жанындағы Жасыл өзенмен бірігіп, біріккен өзен ("Ақ" деген атпен) Туквиладағы Қара өзенге құйылып, Дууамиш өзенін құрады, ол Сиэтлдегі Эллиотт шығанағына ағып кірді. 1906 жылы үлкен су тасқыны және ірі ағаш кеспелер мен қоқыстардың бітелуі Ақ өзенді оңтүстікке қарай Сток өзеніне, одан әрі Пуялуп өзеніне бұрып жіберді, ол Такомадағы Комменсмент шығанағына құяды. Қоқыс бөгетінің орнына тұрақты су бұру қабырғасы орнатылды. Осылайша, Ақ өзен бүгінге дейін Пуялуп өзенінің саласы болып табылады. АҚШ Әскери инженерлік корпусы тарапынан су тасқындарын бақылау мақсатында салынған Мад Маунтин бөгеті 1948 жылы құрылысын аяқтады. Бөгет анадромалық балықтардың өтуіне кедергі келтіреді, сондықтан "ұстап тасымалдау" жүйесі қолданылады, онда балықтар жүк көлігімен бөгеттің айналысына тасымалданады. Пьюгет Саунды/Жағалаулық бұқа алабұғасы (1998) Құрлыстарды қорғау туралы заң бойынша қауіп төндірілген түрлер тізіміне енгізілген.

Тарих

Уайт-Ривер аңғары 1855-1856 жылдардағы Пьюджет-Саунд соғысы кезінде жергілікті американдықтар мен Вашингтон территориясының жасақтары, сондай-ақ АҚШ армиясы арасындағы қатыгез шайқастардың ортасы болды. Соғыстың соңғы қақтығысында өзен арқылы жүретін паромның жанындағы құрылыс жобасына бара жатқан ерікті американдық әскерлеріне шабуыл жасалған.