Кіріспе

Әскери әдеп – әскери күштерді ерекшелендіретін маңызды белгілердің бірі. Әдептілік қатаң және кейде күрделі мінез-құлық кодексін құрайды. Бұл – мәдениеттегі күнделікті өмірде қолданылатын әдептіліктің кеңейтілген және ресмиленген түрі. Оның мақсаты – тәртіпті және командалық тізбекті нығайту, сол арқылы әскерилердің жоғары лауазымды тұлғаларға және керісінше қалай қарым-қатынас жасау керектігін анықтау. Сондай-ақ, ол әскери ұжымның рухын арттырады деп саналады. Әскери әдептіліктің мысалдарына дұрыс тілдесу формалары ("Мырза", "Ханшайым", "Мырза/Ханым") және оларды қолдану шарттары, салют беру және оған байланысты назарда тұру, әскери бас киімді дұрыс тағу, құрмет көрсету және түрлі салтанаттардағы мінез-құлық ережелері жатады. Нақты талаптар әскери шенге, орналасқан жерге және жағдайға байланысты өзгеруі мүмкін. Мысалы, әскери жерлеу рәсімінде күнделікті қарағанда қатаң әдептілік талап етіледі. Жау майданында әдептілік шарттары жеңілдетілуі мүмкін, офицерлер өздерін снайперлердің нысанасына айналдырмау үшін ұрыс аймағында салют беруден аулақ болатындары бар. Америка Құрама Штаттары мен кейбір Ұлт Достастығы елдерінде, снайперлердің назарында болудан сақтану үшін салют беру үй ішінде де, "далада" да тыйым салынған. Әскери әдет-ғұрыптардың нақты мақсаты бар. АҚШ Әскери-теңіз күштерінде "қарсы тұру" – жоғары шенді офицер өтіп бара жатқанда, назарда тұрып, кеме қабырғасына (қалқаға) сүйеніп тұру амалы. Бұл әдет кемелердің тар дәліздеріне байланысты пайда болған. Офицерлер кемеде жылдам қозғалуы керек болғандықтан, теңізшілер олардың жолынан шығып, қарсы тұратын. Бұл дәстүр ғимараттардың дәліздеріне де тарады (жағдайға қарай), бұл көбінесе құрмет көрсету болып табылады, бірақ ол әлі де кемелерде (әсіресе суасты кемелерінде) пайдалы қызмет етеді. Әскери нұсқаулық 7 21.13 4 4 бойынша: "Қарулы Күштер мүшелері арасындағы сыпайылық әскери тәртіпті сақтау үшін өте маңызды. Әскери әдептілік – басқа адамдармен қарым-қатынастағы әдептілік пен сыпайылықты білдіреді. Сыпайы мінез-құлық жақсы қарым-қатынастарды дамытуға негіз болады. Азаматтық және әскери әдептіліктің арасындағы айырмашылық – әскери әдептілік әскери ортада қалыптасқан және әскери форма киген кездегі мінез-құлықтың ажырамас бөлігіне айналған". Әскери әдеп жылдар бойы қалыптасып, әскердің негізгі құрылымы болып табылатын тәртіп пен ұйымшылдықты орнату және сақтау үшін құрылды. Әскери әдептілік жарымәскери ұйымдар тарапынан да қабылдануы мүмкін.