Роузбад тарихы және географиясы

Кіріспе

Роузбуд – Австралияның Виктория штатындағы Мельбурн қаласындағы Морнингтон түбегіндегі теңіз жағалауындағы қалашық. Бұл қала Мельбурнның Орталық бизнес ауданынан оңтүстікке қарай орналасқан. Роузбудтың 2021 жылғы санақта 14 381 тұрғыны тіркелген. Ресми түрде Роузбуд термині Роузбуд ауылының, Илинг өзенінің батысындағы учаскелердің (қазір Том Солт паркі мен кемпингтің арасындағы жер асты дренажы) ғана білдіреді. "Портсиге баратын жолдың" оңтүстік жағындағы жерлер Ваннеуде деп сипатталды; бұл оңтүстікке қарай Лаймстоун Роудқа дейін созылған приходтың атауы болды. Бүгінде бұл атауды Роузбуд Парады мен Тоғызыншы даңғыл арасындағы шағын көше еске түсіреді. Приход Райдағы The Avenue-ден Government Road-қа дейін барды, сонымен қатар Артурдың орындық құқығын (қазіргі МакКрей және Артурдың орындығы) қамтыды. Питер Уилсон Роузбуд ауылының учаскелерін сатып алғандар туралы егжей-тегжейлі айтады. "Лайм Лэнд Лейзер" газетінде "Гомм мырза" туралы айтылған, ол туралы көп нәрсе белгісіз. The Avenue және Parkmore Road арасындағы 20-шы учаскесі Boneo Road жерінің қалған бөлігімен бірге орналастырылмаған. Бұл капитан Генри Эверест Адамспен жасалған келісімге байланысты болды, өйткені ол Ван Димен жері мен Мельбурн арасында сотталғандарды тасымалдаған. Бұл көлік, әсіресе 1840 жылы Мельбурнда жұмыс күшінің жетіспеуі кезінде ұйымдастырылған болуы мүмкін. 19-шы учаскені сатып алған Исаак Уайт (Адамс даңғылының батысы) Адамсты білген және ол теңізде болған кезде капитанның әйеліне қамқорлық жасаған. Ол 19-шы учаскені 1864 жылы иелік еткен капитанның атынан қоныстандырған болуы мүмкін. 1883 жылғы 12 наурыздағы "Аргуста" үкімет 20-шы учаскесіндегі Ваннеу ауылындағы жерді жарнамалады. Бұл ауылдың атаулары ешқандай жер картасында кездеспейді. Адамс отбасының қонақ үйі, Хоптун үйі болды, ол МакКрей Плазаның жанындағы автожуу орнында орналасқан губернатордың (жиі қонақ) есімімен аталған. Кейіннен ол Мерлин ложасы деп аталды. Роберт Адамс 19-шы учаскені сатып алды, ал Розмаур жолының солтүстік бөлігі бөлінді, бірақ қалған бөлігі оған қайтадан ие болды. Паркморды 1896 жылы Альберт Холлоуэй салған, ал 1908 жылы Клеменгерлер сатып алған. Бонео жолындағы қалған жерлер спекулянттарға берілді. 18-ші учаскесі (Jetty Road батысына қарай) 18 ақпаннан кейін Чарльз БЛЕКЕЙдің, содан кейін Роберт Уайттың меншігіне айналды, 1874 жылы 152,5 акр жер учаскесі "Аргуста" жарияланғаннан кейін. Бұл жерде жағажайға қараған 66х330 фут жер сатылды. Бұл бірнеше онжылдықтар бойы жеке меншіктегі жалғыз блок болғандықтан, ол 86-шы учаскесі болуы керек еді, оны Уильям Эдвардс 1878 жылы тамызда капитан Адамсқа ипотекаға берді. Жердің құны аз болғандықтан, оны жеткілікті кепілдік деп санағаны таңғаларлық. Эдвардс 1880 жылы 30 маусымда пайызбен қайтаруға 128 фунт 9 шиллинг қарыз алды. МакКрей бұрын Дромана деп аталды, өйткені бу кемелері Дромананың орналасқан жерін жақсы білген. Изобель Морсбидің айтуынша, Джек Джонс 1900 жылы бұрышта дүкен салған, бірақ ол он жыл бұрын, Лейк пен Джонс ісі аяқталғаннан кейін салынған. 17-ші учаскесі (Норм Кларк Уолктің батысына қарай) Вулкотттардың меншігіне өтті. Уильям Гомм оны 1876 жылы өсірді, бірақ бөлініс басталғанда балық аулауға оралды. Джордж пен Сьюзан Пити алғашқы сатып алушылардың бірі болды және мемлекеттік мектептің жері бірнеше жылдан кейін сатып алынды. Кейіннен бұл жерде Макдауэллдер тұратын, олардың есімімен көше аталды. 16 және 15-ші (Бірінші даңғылдың батысына қарай) учаскелері Клэктон-он-Си иелігіне айналды. Флемингтон үйінің Хью Глассқа берілген 14-ші учаскесі (Бонео жолының батысы) шағын фермаларға айналды: Рэндаллдың, содан кейін Риггтің Хиндхоупі және Купардың Тоғай. 1930 жылы Роузбуд Плазаның орнында Хиндхоуп паркі жұмыс істеді. Мұнда туристерді орналастыру үшін қарағайлы үйлер бар еді. 1920 жылы жердің бір бөлігі Хиндхоуп иелігінде болып бөлінді, бірақ 1960 жылдардың ортасында туристік нысан әлі де жұмыс істеп тұрды. Сол кезде бұл жерді 1914 жылы шамамен екі балықшы Уолтер мен Чарли Бернхэм сатып алған. (Стив Бернамның веб-сайтында Вин Бернамның алғашқы күндер туралы әңгімесін қараңыз.) Роузбудтың танымал тұрғындары (тұрақты және демалыс) Джудит Мэйвис Кок (Джудит Дурхам), Артур Бойд және Уильям Джон Ферриер болды. Джудит алғашқы алты жасын Дурэм-плейстің батыс жағында орналасқан метеорбордағы үйде өткізді. 1995 жылғы "Жыл австралиялы" өзінің керемет суретшілік мансабын 16 жасынан бастап 1936 жылдан бастап Роузбудта бабасымен бірге тұрып бастағаны көптеген веб-сайттарда жақсы құжатталған. Жасырақ Артурдың суреттерінің бірі Бонео жолының соңындағы Бернхэмдердің пирсін бейнелейді; ол Питер Уилсонның "Роузбудқа баратын жолда" кітабында пирс фотосуреттерімен бірге жарияланған. Жақында титул құжаттары арқылы Бойдтың коттеджі әлі де 62 Rosebud Pde мекенжайында тұрғаны анықталды. Ферриер Уоррнамбулдағы "Ла Белла" кемесінің жеті экипаж мүшесінің екеуін қаһармандық түрде құтқаруының арқасында Австралияның барлық аймақтарынан мақтауға ие болды және, мүмкін, маяк бөлімінде жұмысқа орналасты. Ол 858 Pt Nepean Rd иелігінде болды, бірақ кейін Куинсклифке көшіп, Beach St көшесіндегі үйіне "Роузбуд" деп ат қойды. Оның ұрпағы Льюис Ферриер Куинсклифтегі Порт Мастерге әзілде осы атты балық аулау кемесіне берді. Куинсклиф теңіз мұражайының веб-сайтында Ферриердің Оңтүстік қазаншұңқы маяғының ішкі ағаш қаптамасына салған кемелердің суреттері көрсетілген. Роузбудтағы учаскеленген үйлер арасында екі ферма үйі сақталған: 19 Mitchell St және 50 First Avenue. Соңғысы Хиндхоуп иелігінің 95 және 96 учаскелеріндегі Хиндхоуп вилласы болды (1914 жылы "Аргуста" жарияланғандай, 14 акр жері бар, жер жоспары Роузбрук көшесінің батысында орналасқан).

Rosebud is a seaside suburb on the Mornington Peninsula in Melbourne, Victoria, Australia, approximately south of Melbourne's Central Business District, located within the Shire of Mornington Peninsula local government area. Rosebud recorded a population of 14,381 at the 2021 census. Officially the term Rosebud referred only to Rosebud Village, the blocks on the foreshore west of Eeling Creek (now an underground drain between Tom Salt Park and the camping ground). Land on the south side of "the road to Portsea" was described as being in Wannaeue; this was the name of the parish that extended south to Limestone Road. Today the name is recalled by a small street between Rosebud Parade and Ninth Avenue. The parish went from The Avenue to Government Road in Rye, but also included the Arthurs Seat pre emptive right (now McCrae and Arthurs Seat). Peter Wilson gives much detail about the buyers of Rosebud Village allotments. Lime Land Leisure mentions a "Mr Gomm, of whom little is known." Allotment 20, between The Avenue and Parkmore Road, was not settled at the same time as the rest of the land to Boneo Road. This was supposedly due to an arrangement with Captain Henry Everest Adams, because he had been carrying convicts between Van Diemen's Land and Melbourne. This transport was probably provided in 1840 when there was a drastic labour shortage in Melbourne. Isaac White who purchased allotment 19 (west to Adams Avenue), knew Adams and probably cared for the Captain's wife while he was away at sea. He probably settled lot 19 on behalf of the Captain, who owned it by 1864. In the Argus of 12 March 1883, the Government advertised land in the village of Wannaeue on allotment 20, Wannaeue. No parish map has made mention of this village. The Adams family had a guest house, Hopetoun House, named after the Governor (a frequent guest), on the site of the car wash near McCrae Plaza. It was later renamed Merlyn Lodge. Robert Adams sold allotment 19 and the part north of Rosemore Road was subdivided but the ownership of the rest reverted to him in the Bust. Parkmore was built in 1896 by Albert Holloway and bought by the Clemengers in 1908. The rest of the land to Boneo Road was granted to speculators. Allotment 18 (west to Jetty Road) became the property of Charles BLAKEY and then Robert White, after 18 February 1874, when the 152.5 acre allotment was advertised in the Argus. It was pointed out that a block, 66 x 330 feet, fronting the beach road, had been sold. As this was the only block separately owned for decades, it had to be Lot 86, which William Edwards mortgaged to Captain Adams in August 1878. As the land was of little value, it is strange that it was considered to provide enough security. Edwards borrowed £128 9/ , to be repaid with interest on 30 June 1880. McCrae was called Dromana until about 70 years ago, as the steamers had made Dromana's location well known. Isobel Moresby said that Jack Jones had built a store on the corner in about 1900 but it was built about a decade earlier just after the Lake v Jones case. Allotment 17 (west to Norm Clark Walk) came into the ownership of the Woolcotts. William Gomm was farming it in 1876 but returned to fishing when subdivision began. George and Susan Peatey were among the first buyers and the site for the state school was bought a few years later. Later residents were the McDowells after whom a street was named. Allotments 16 and 15 (west to First Avenue) became the Clacton on Sea estate. Allotment 14 (west to Boneo Road), granted to Hugh Glass of Flemington House, became small farms:Randall's, then Rigg's Hindhope, and Coupar's The Thicket. By 1930 Hindhope Park was operating on the site of Rosebud Plaza. This had pine cabins for tourist accommodation. Some of the land was subdivided as the Hindhope Estate by 1920 but the tourist facility was still running in the mid 1960s. Walter and Charlie Burnham, fishermen from Sorrento, were two early purchasers on the estate in about 1914. (See Steve Burnam's website for Vin Burnham's story of the early days.) Some of the famous residents (permanent and holiday) of Rosebud were Judith Mavis Cock (Judith Durham), Arthur Boyd and William John Ferrier. Judith spent her first six summers in the weatherboard house that stood on the west side of Durham Place. It is well documented on many websites that the 1995 Australian of the Year launched his fabulous career as a painter from the age of 16 while living in Rosebud from 1936 9 with his grandfather. One of young Arthur's paintings was of the Burnhams' jetty at the end of Boneo Rd; it is reproduced in Peter Wilson's "On the Road to Rosebud" alongside photos of the jetty. It has recently been discovered through title documents that the Boyd cottage is still standing at 62 Rosebud Pde. Ferrier won acclaim from all over Australia, and probably a job in the lighthouse branch, because of his heroic rescue of two of the seven crewmen of the La Bella at Warrnambool. He owned 858 Pt Nepean Rd for a time before moving to Queenscliff, naming his house in Beach St "Rosebud". A descendant, Lewis Ferrier, jokingly called the Harbour Master at Queenscliff, gave the same name to his fishing boat. The Queenscliffe Maritime Museum website shows some paintings of ships that Ferrier did on the internal timber lining of the South Pile Lighthouse. Two farm homesteads remain among subdivision housing in Rosebud: 19 Mitchell St and 50 First Avenue. The latter was the Hindhope Villa on lots 95 and 96 of the Hindhope Estate (with 14 acres of grounds, as advertised in the Argus in 1914, which the land plan shows was west of Rosebrook St.)

Питер Уилсонның "Роузбудқа баратын жолда" кітабы 18-ші учаске (Генри Поттонның фермасы, өзіне-өзі қол жұмсаған), 17-ші учаске (шіркеу, дүкендер) және Клэктон-он-Си иелігі туралы егжей-тегжейлі мәлімет береді. Қоныстану көп жылдар бойы қарапайым болды. 1884 жылы мектеп жұмыс істеді, үш жылдан кейін арнайы салынған ғимаратқа көшті. Бірінші дүкен 1880 жылдардың соңында Уэльстік Жекки Джонс көтерілген қайықтан тауар сата бастағанда ғана ашылды. Роузбуд Мельбурнға тікелей қол жеткізудің жетіспеуінен зардап шекті. 1888 жылы пирс салынғанда, ол терең суға жетпеді, сондықтан метрополистен келген паромдар мен жолаушылар кемелері Дроманаға, солтүстікке қарай шамамен сегіз километр қашықтықтағы үлкен қалаға тоқтауға мәжбүр болды. Роузбуд пен Дромананың арасында, Артурдың орындығының (305 метр) теңізге кездесетін жері, Энтонидің мұрынындағы жол тазаланып жасалды. Бұл, соңғы рет Роузбудқа айналасындағы қалаларға және Мельбурнға жол ашты. Пошта бөлімі 27 наурыз 1889 жылы ашылды. Кейбір компаниялар Дроманада түскеннен кейін Роузбудқа паром жолаушыларын тасымалдауды ұсынса да, туризмнің көп бөлігі Дроманаға және жақын жердегі Артурдың орындығына бағытталды, ал Дромана жол және теңіз арқылы әкелінген тауарлар үшін көліктік хаб болып қала берді. 20 ғасырдың басында әзірлеушілер Роузбудты "Англия стиліндегі" теңіз жағалауындағы курорт ретінде таныстыруға тырысты, Клэктон-он-Си иелігін құру арқылы (қазір "Авенюлер" деп белгілі). Инвестицияны ынталандыру үшін бос жерлер тек 2 фунттан сатылды. Сұраныс баяу болды; қоғамның көп бөлігі қаладан алыс демалыс үйлерін сатып алуға жеткілікті бай емес еді. Бұл баяу өсу соғыс аралық жылдары да жалғасты; қалашақта он шақты дүкен мен 1923 жылы бір күні салынған ағаштан жасалған пресвитериан шіркеуі болды. Бірінші паб (Роузбуд қонақ үйі) 1939-40 жылдары салынды. Басқарылатын арт-деко стилінде салынған, ол бүгінгі күнге дейін қаладағы жалғыз паб болып табылады. Жергілікті бизнесмендер 1930 жылдардың соңы мен 1940 жылдары баяу өсіп келе жатқан құбылысты байқады – Роузбуд жағажайында кемпингтің танымалдылығы; қонақ үйлерде немесе қонақ үйлерде тұруға арзан және қызықты балама. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін, автомобиль иеленуінің өркендеуіне байланысты Роузбудта Рождество мен Жаңа жыл мерекелерінде кемпинг жасау Мельбурн және Викторияның көптеген тұрғындары үшін дәстүрге айналды.

Peter Wilson's book, "On the Road to Rosebud", gives excellent detail about Lot 18 (Henry Potton's Farm, the suicide), Lot 17 (church, shops) and the Clacton on Sea estate. The settlement remained rudimentary for many years. A school began operating in 1884 and moved into purpose built premises three years later. The first store wasn't opened until Welshman Jackie Jones began selling goods from an upturned boat in the late 1880s. Rosebud suffered from a lack of direct access to Melbourne. When a pier was finally built in 1888, it failed to extend into the deep water, so ferries and passenger ships from the metropolis had to dock at Dromana, a larger town about eight kilometres to the north. A road was formed by clearing a path at Anthony's Nose, the point where Arthurs Seat (305 metres) meets the sea, halfway between Rosebud and Dromana. This, at last, gave Rosebud a road connection to surrounding towns and Melbourne. The Post Office then opened on 27 March 1889. Although some companies offered ferry passengers a ride to Rosebud after they disembarked at Dromana, the bulk of the tourism trade went to Dromana and nearby Arthurs Seat, while Dromana remained the transportation hub for goods brought by road and sea. In the early twentieth century, developers attempted to market Rosebud as an English style seaside resort with the creation of the Clacton on Sea estate (today known as the "Avenues"). Vacant land was offered at just £2 per block in an effort to stimulate investment in the area. Take up was slow; society was not affluent enough to allow many of the middle class to own holiday homes so far from the city. This slow growth continued in the inter war years; the township consisted of about ten shops and a Presbyterian church, built of wood on a single day in 1923. The first pub (the Rosebud Hotel) wasn't built until 1939 40. Built in the prevailing art deco style, it remains the only pub in the town to this day. Local businessmen had noticed a slowly growing phenomenon in the late 1930s and 1940s – the popularity of camping on the Rosebud foreshore; a cheap and interesting alternative to staying at guesthouses or hotels. After World War II, aided by the explosion in the number of people owning a car, camping at Rosebud over the Christmas New Year holidays became a tradition for many Melbourne and Victorian families. The Rosebud Foreshore Committee was set up to administer the area and take bookings, which are now made twelve months in advance. In the 21st century, camping on the foreshore has taken on a cultural dimension and there are families who are fourth and even fifth generation visitors. Many Victorians reminisce about Summer holidays at Rosebud. By the 1960s, Rosebud had become the largest town on the southern Peninsula, complete with a shopping centre and extensive sporting facilities. In time it became home to an increasing number of permanent residents, including 'sea change' retirees. New housing estates have developed in the last five years, including the Peninsula Sands Estate in Rosebud South, home to many young families. The town's shopping strip and most of its amenities are located on an extended strip of the Nepean Highway, which runs parallel to the beach. Rosebud proper extends from Lonsdale Street (the border with McCrae) for three kilometres to Boneo Road, where Rosebud West (Capel Sound) begins, while Rosebud South is a pocket of suburban streets directly south of Rosebud on the lower slopes of Arthur's Seat. In 2016, after a controversial, and at times bitter balloting process, Mornington Peninsula Shire approved the name "Capel Sound" to replace "Rosebud West". This was done to align with the Federal Government's preference for town names without directional reference. It was also seen as an opportunity to improve the image of a suburb previously viewed as being somewhat less socially acceptable to the wider community. Some residents fancied the old name had a negative effect on land and property values. Other residents had grown up in Rosebud West. They expressed dismay and annoyance that their town's traditional name might be taken from them. Nevertheless, after a long and at times painful campaign, the name "Capel Sound", taken from a small bay area to the north of the shopping village, was the one which emerged to grace the town's signboards for ever more. Rosebud is shielded by camping grounds lined with banksias, tea tree and sheoak. During the summer months and as late as Easter campers can be found in these areas. Rosebud is one of the main towns on the Mornington Peninsula mostly because of its shopping areas. Rosebud Plaza (formerly known as Port Phillip Plaza) contains 70 stores including Kmart, Coles, Woolworths, Australia Post, The Reject Shop, Sportsgirl, Jay Jays, Ozmosis and Daniel's Doughnuts. Target closed its store in the centre in January 2022. The second shopping centre in the town is the Rosebud Beach Shopping Centre which includes Woolworths and nearby is Peninsula Cinemas. The Public Library is located at the Rosebud Central Shopping Centre. The Centre also contains the Dimmeys discount retail store and many specialty stores including a Hairdresser, a Cafe, Pet Store and a Butchers. There is a shopping strip in Capel Sound, along Point Nepean Road.

Мәдениет

Роузбуд демалыс күндері өтетін базарларымен, оның ішінде қолөнер және винтаждық тауарлар базарларымен танымал. Роузбудтың жағалау аймағы – түбектегі ең ірі кемпингтік аймақтардың бірі. Жаз айларында Роузбуд пен Дроманың халқы екі есеге артып, көптеген туристер кемпингтерде орналасады. 2015 жылы Морнингтон түбегі әкімдігі Роузбудтың танымал пирсін толықтай қайта жаңартып, Parks Victoria оны қалпына келтіруге шамамен 3,5 миллион доллар жұмсады. Роузбуд 2018 жылдың 17 ақпанынан бастап жағалауда parkrun жарысын өткізіп келеді. 2015 жылы SJ Higgings компаниясы Jetty және Nepean көшелерінің қиылысында төмен қабатты тұрғын үйлер мен сауда орындарын салу жобасын жүзеге асыруға шақырылды.

Климат

Роузбудтың қоңыржай жағажай климаты бар және әдетте Мельбурнге қарағанда бірнеше градус салқын. Жылдық ең жоғары орташа температура 19,1 °C.

Топография

Қала орталығы жағажай аймағы мен жергілікті жағажайдың тікелей қарсысында орналасқан.

Спорт

Қаланың Морнингтон түбегіндегі Непеан футбол лигасынде бәсекелесетін Австралиялық футбол командасы бар. Олар Истборн жолындағы Олимпиадалық паркте ойнайды. Олар осы лиганың алты рет чемпионы атанды; 1933, 1970, 1988, 1997, 2007 және 2015 жылдары. Роузбуд қаласында 2010 жылы құрылған Роузбуд Харт футбол клубы орналасқан. Клубтың 180 жас ойыншысы бар, 12 командасы Футбол Виктория лигаларында ойнайды, сондай-ақ өздерінің шағын лигасы Soccer Champs бағдарламасы және 2020 жылы құрылған қыздар командасы бар. Клубтың үй алаңы – Бесгроув көшесінде орналасқан Олимпиадалық парк демалыс аймағы. Гольф ойнаушылар Браунс-роудтағы Игл-Ридж гольф алаңында, Роузбудта, Бонео-роудтағы Роузбуд Кантри-клуб алаңында немесе Элизабет Драйвтегі Роузбуд Паркінің қоғамдық гольф алаңында ойнайды. Велосипедпен жүру Роузбудта және Морнингтон түбегінде де танымал хобби. Велосипедшілер Point Nepean Road және Nepean Highway жолдарын, сондай-ақ бірлескен жолдарды пайдаланады. Морнингтон түбегі аймағы шамамен 80 километрге жуық жолдар салды, оның ішінде: Bay Trail (Дроманадтан Соррентоға), Melbourne Road Trail (Райдан Портсеяға) және Western Port Bay Trail (Сомервилльден Балнаррингке).

Басқа құрылғылар

Peninsula Health-тің бір бөлігі болып табылатын Rosebud ауруханасы Point Nepean Road көшесінде, Rosebud қаласының негізгі бизнес ауданынан батысқа қарай орналасқан. Оны жақында салынған жедел жәрдем станциясы, құрамында 2 фельдшерлік бригада бар, ал қаланың шығыс жағындағы тағы бір станцияда мобильді жансақтау бригадасы (MICA) орналасқан. Boneo Road, Eastbourne Road, Hinton Street және Besgrove Street көшелері арасындағы төртбұрыш ішінде Rosebud қаласының көптеген коммуналдық, қоғамдық және төтенше жағдайлар қызметтерінің инфрақұрылымы орналасқан. Rosebud қаласының өрт және полиция қызметтері Boneo Road көшесінде орналасқан, ал Rosebud қаласының өрт сөндіру қызметінде штатты және ерікті өрт сөндірушілер қызмет етеді. Өрт сөндіру және полиция бөлімшесінің артында Mornington түбегі округінің Rosebud кеңсесі орналасқан. Hinton Street көшесі бойында аудандық штаб-пәтері және Parks Victoria операциялық қоймасы орналасқан. Besgrove Street көшесінің солтүстігінде, Өрт сөндіру станциясының жанында Mornington түбегі ағаш өңдеушілері және Оңтүстік түбегі әуесқой радио клубы (SPARC) орналасқан. Қала орталығынан оңтүстікке қарай шамамен 3 шақырым жерде, Boneo Road көшесінен өтетін кеңейіп жатқан өнеркәсіптік аймақ орналасқан. Boneo Road көшесінің бойында Chisholm TAFE институты орналасқан. Оның ішінде тәлімгерлікке алынған шеф-аспазды даярлауға арналған мамандандырылған жабдықтар және гольф алаңдарын күтіп ұстауды оқыған студенттерге арналған арнайы құрылғылар бар.