Кіріспе

Германиядағы еврейлердің федерациясы

Германиядағы еврейлердің орталық кеңесі (немісше: Zentralrat der Juden in Deutschland) – неміс еврейлерінің федерациясы. Ол 1950 жылдың 19 шілдесінде халықаралық еврей қауымдастығының неміс еврейлерін оқшаулауына және (Батыс) Германия үкіметінің еврей мәселелеріне қызығушылығының артуына жауап ретінде құрылды. Бастапқыда Рейн аймағында (Дюссельдорф және Бонн) орналасқан, ол Германияның қайта бірігуінен кейін (1990) Берлинге көшті. 2015 жылғы мәліметтер бойынша Германиядағы еврей қауымының 100 000-ға жуық тіркелген мүшесі бар, бірақ елде синагогаға мүше болып тіркелмеген еврейлердің саны одан да көп. Ұйым құрылғаннан бері үкіметтен тұрақты қаржылық және моральдық қолдау алып келеді. 2014 жылдың қараша айының соңынан бері Вюрцбург қаласынан келген ішкі аурулар дәрігері Йозеф Шустер Zentralrat президенті болып табылады. Ол 2010 жылдың қарашасынан 2014 жылдың 30 қарашасына дейін қызмет атқарған Дитер Грауманннан кейін осы лауазымға тағайындалды. Zentralrat – Дүниежүзілік еврей конгресінің (ДЖК) Германиядағы филиалы.

Тарих

Оның алғашқы жылдары басшылығы неміс текті еврейлерден (Екке) құралған, ал Германиядағы еврей қауымының көп бөлігі Польшада туған, Германияға күшпен оралған еврейлерден – Холокосттан аман қалғандардан тұрды. Олар Польшаның уақыт-уақыт антисионистік және антисемиттік коммунистік үкіметінен қашқан болатын. Сондықтан ұйым өзін "Германиядағы еврейлердің орталық кеңесі" деп атады, "Германиялық еврейлердің орталық кеңесі" емес. Уақыт өте келе, Польшада туған еврейлер немесе олардың балалары неміс қоғамына сіңіп, еврей қауымының жетекшілеріне айналды. 1980-жылдардың соңында ұйым өзінің атын өзгертуді қарастырды. Шығыс Еуропадағы коммунистік режимдер құлағаннан кейін Германияға көптеген ресейлік еврейлер және бұрынғы Кеңес Одағынан (1991 жылы тараған) басқа еврейлер келіп қоныстанды. Қазір Германияда тұратын еврейлердің көпшілігі жақында көшіп келгендер болғанымен, ұйымды "неміс" еврейлері (олардың көпшілігі соғыстан кейінгі жылдардағы Шығыс Еуропадан келген көшіп келгендердің ұрпақтары) басқарады. Тарихы барысында ұйым түрлі сыбайлас жемқорлық оқиғаларына тап болды, әсіресе Вернер Нахманның (1969-1988 жылдар аралығында президент болған) басшылығы кезінде қаржылық тәртіпсіздіктер болды. Нахманның қайтысынан кейін (1988 жылдың қаңтары) Батыс Берлин еврей қауымының 43 жыл төрағасы болған Хайнц Галинский (1912-1992) Орталық кеңестің басшылығын қабылдап, оған тұрақтылық пен бедел әкелді. Игнац Бубис (1927-1999) басшылығымен Орталық кеңес неміс қоғамдық өмірінде маңызды рөл атқара бастады, еврей қауымының басшылары Холокост естелігі және неміс ұлттық идентификациясы туралы қоғамдық пікірталастарға белсенді қатысты. Соңғы жылдары дінге берілгендер мен либералды еврейлер арасындағы айырмашылық ұйымның жұмысын қиындатты. Ұйым Германиядағы еврей қауымының жалғыз өкілдігі болып қала береді (немесе өзін солай санайды) және көбінесе қатаң салт-дәстүрді сақтауды қолдайды. 2004 жылдың сәуірінде Орталық кеңестің басшысы Пол Шпигель (1937-2006) мен Германиядағы прогрессивті еврейлер одағының басшысы Ян Мюльштейн (1949 жылы туған) арасында ашық пікір қақтығысы туды. Соңғысы өз ұйымына мемлекеттен тең қаржылық қолдау көрсетуді талап етті. 2009 жылы Орталық кеңес Ватиканның Қасиетті Пьос X қоғамының епископтарына қатысты айыптауды алып тастау туралы шешімін сынады. Кейіннен ол Берлин парламентінде Холокост құрбандарын еске алу рәсіміне бойкот жариялады, себебі бұрынғы жылдары оның басшыларына тиісті құрмет көрсетілмегенін мәлімдеді.