Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Уэльстегі қоныс
Settlement in Wales
Beaumaris (/b//oʊ/'/m//ær//ɪ//s//, //b//j//uː// /; Biwmares) – Уэльстегі Англеси аралында орналасқан қала және қауым, бұл аймақтың бұрынғы графтық орталығы. Ол Мэйни бұғазының шығыс жағында, Англеси мен Солтүстік Уэльс жағалауын бөлетін таяз су жолында орналасқан. 2021 жылғы халық санауы бойынша халқы 1121 адамды құрайды. Аталған қауымға Ланфейс та кіреді.
Beaumaris (/b//oʊ/'/m//ær//ɪ//s//, //b//j//uː// /; Biwmares ) is a town and community on the Isle of Anglesey in Wales, of which it is the former county town of Anglesey. It is located at the eastern entrance to the Menai Strait, the tidal waterway separating Anglesey from the coast of North Wales. At the 2021 census, its population was 1,121. The community includes Llanfaes.
Тарих
Бомарис бастапқыда Порт и Вигг ("Викингтер порты") деп аталатын викингтер қонысы болды, бірақ қаланың өзі 1295 жылы дамуын бастады, Англияның Эдуард I Уэльсті бағындырғаннан кейін, Бомарис қамалын Солтүстік Уэльс жағалауындағы бекіністер тізбегінің бір бөлігі ретінде салуға бұйрық берді (басқалары – Конви, Кернарфон және Харлех). Қала маңындағы батпаққа салынғандықтан, осыдан аты шыққан; Нормандық француз құрылысшылары оны beaux marais деп атады, яғни "әдемі батпақ". Бомарис қаласының солтүстігінде шамамен бір шақырым жерде орналасқан Ланфаес ежелгі ауылын 818 жылы англосаксондар басып алған, бірақ Гвинед патшасы Мерфюн Фрих оны қайтарып алды және маңызды стратегиялық бекініс ретінде сақтап қалды. Уэльстік көтерілістерге қарсы тұру және Менай бұғазын бақылауды қамтамасыз ету үшін Эдуард I Бомарис қамалын салуға жазық жағажай алабын таңдады. Қамалды савойарлық шебер-тас қадушысы Джеймс Сент-Джордж жобалады және ол концентрлі қамалдың ең жетілген үлгісі деп есептеледі. Ланфаестің "көшпелі" тұрғындары Англсидің батысындағы Росирге көшірілді, король Эдуард "Ньюборо" деп атаған жаңа елді мекенге. Эдуард I Бомариске Солтүстік Уэльстегі басқа қалалардың жарғыларымен ұқсас шарттарда жасалған патшалық жарғыны сыйлады, ол ағылшын және нормандық француз тұрғындарына ғана азаматтық құқықтар беруді көздеді. Бомарис тұрғындарының туған уэльстік халқы кез келген азаматтық лауазымды атқаруға, қару-жарақ алып жүруге және жиналыстар өткізуге дерлік қабілетсіз болды; сондай-ақ қала ішінде үйлер мен жер сатып алуға рұқсат етілмеді. Жарғы сонымен қатар еврейлерге (көптеген ағылшын қалаларынан қуылған) Бомарис қаласында тұруға тыйым салды. 1562 жылдан 1832 жылғы реформалық актіге дейін Бомарис "бұзылған" округ болды, парламент мүшесі қала корпорациясы тарапынан сайланды, ол Бұлкели отбасының бақылауында болды. Бомарис Солтүстік-Батыс Уэльстегі барлық кемелерді тіркеу порты болды, Англсидегі барлық порттарды және Конвиден Пвиллхелиге дейінгі барлық порттарды қамтыды. Бомаристе кеме жасау маңызды өнеркәсіп болды. Ол қаладан батысқа қарай шамамен бір шақырым жердегі Менай бұғазына қарай созылған жақын маңдағы құм сілеуде орналасқан. Бұл жер бұрын "Осмундтың құйрығы" деп аталған, бірақ қаланың дарға асу орны орнатылғаннан кейін "Дарға асу орны" деп аталды, сонымен қатар қоғамдық атқыштардың денелері сақталатын "өлгендер үйі" де болды. Кейіннен дарға асу қала түрмесінде жүзеге асырылды, ал денелер түрме аумағындағы әк шұңқырына көмілді. Бомаристе дарға асылған соңғы тұтқындардың бірі өлер алдында қарғыс айтты – егер ол кінәсіз болса, шіркеу сағатының төрт беті бірдей уақытты көрсетпеуі керек екенін мәлімдеді. 1762 жылдың қараша айының бейсенбі күні таңертең "Эвертон" желкенді кемесі жақын маңдағы құмға тіреліп қалғанда, Бомарис кемесі дауыл кезінде сақтануға болатын баспанаға айналды. Кеме капитаны, жоғары толқынға дейін алты сағаттан кейін ештеңе істей алмайтынын білгеннен кейін, өзін және барлық жолаушыларын жағаға түсіріп, қаладағы жаңа азық-түліктерді әкелуді бұйырды. Сол жолаушылардың бірі Вирджиниядан келген Деверю Жаратт болды, ол Англия шіркеуінің Лондон епископынан қасиетті орден алу үшін Лондонға сапар шегіп бара жатты. Ол өзінің өмірбаянында былай деп жазады: "Мен бірнеше күн бойы бортында тұзды сиыр еті, май, қара бисквит және т.б. жегенімнен кейін, Бомаристе жеген ет, май және барлық нәрсе, мен өмірімде ешқашан татып көрмеген нәрседен асып түсті. Жаңарғаннан кейін, біз қалаға қарадық, және қала сыртында тұрған ескі қамалдың қалдықтарына, ол Англияның алғашқы патшаларының бірімен қауіпсіздік пен қорғаныс орны ретінде салынған. Барлық нәрсе соншалықты әдемі көрінді, және тұрғындары соншалықты жаңа және қызғылт көрінді, мен әлемде уэльстіктерден жақсы өмір сүретін адамдар жоқ деп ойладым. Penmanmaur биік тауы, қаланың қарсы жағында орналасқан, жоғарыдағы бұлттарда, және барлық көрінетін бөліктері қармен жабылған, мен көрген ең ұлы және салтанатты көрініс болды". Тарихшы Хайвел Тейфи Эдвардстың айтуынша, 1832 жылы Бомарис қаласында "Облыстық Эстеддфод" өткенде, жас ханшайым Виктория мен оның анасы қатысқан. Бомарис қаласына ешқашан теміржол станциясы салынбаған, бірақ жақын маңдағы Пентрат ауылында бұрынғы Қызыл Кемежай тармақ желісінде станция болған, ол Англси орталық теміржолынан ағып шыққан. Бұл қаладан батысқа қарай шамамен алты шақырым жерде орналасқан. Бұл станция 1930 жылы жабылды.
Beaumaris was originally a Viking settlement known as Porth y Wygyr ("Port of the Vikings"), but the town itself began its development in 1295 when Edward I of England, having conquered Wales, commissioned the building of Beaumaris Castle as part of a chain of fortifications around the North Wales coast (others include Conwy, Caernarfon and Harlech). The castle was built on a marsh and that is where it found its name; the Norman French builders called it beaux marais, which translates as "fair marsh". The ancient village of Llanfaes, a mile to the north of Beaumaris, had been occupied by Anglo Saxons in 818 but had been regained by Merfyn Frych, King of Gwynedd, and remained a vital strategic settlement. To counter further Welsh uprisings, and to ensure control of the Menai Strait, Edward I chose the flat coastal plain as the place to build Beaumaris Castle. The castle was designed by the Savoyard mason Master James of Saint George and is considered the most perfect example of a concentric castle. The 'troublesome' residents of Llanfaes were removed en bloc to Rhosyr in the west of Anglesey, a new settlement King Edward entitled "Newborough". Beaumaris was awarded a royal charter by Edward I, which was drawn up on similar terms to the charters of his other castle towns in North Wales and intended to invest only the English and Norman French residents with civic rights. Native Welsh residents of Beaumaris were largely disqualified from holding any civic office, carrying any weapon, and holding assemblies; and were not allowed to buy houses or land within the borough. The charter also specifically prohibited Jews (who had been largely expelled from most English towns) from living in Beaumaris. From 1562 until the Reform Act 1832, Beaumaris was a Rotten Borough with the member of parliament elected by the Corporation of the town which was in the control of the Bulkeley family. Beaumaris was the port of registration for all vessels in North West Wales, covering every harbour on Anglesey and all the ports from Conwy to Pwllheli. Shipbuilding was a major industry in Beaumaris. This was centred on Gallows Point – a nearby spit of land extending into the Menai Strait about a mile west of the town. Gallows Point had originally been called "Osmund's Eyre" but was renamed when the town gallows was erected there – along with a "Dead House" for the corpses of criminals dispatched in public executions. Later, hangings were carried out at the town gaol and the bodies buried in a lime pit within the curtilage of the gaol. One of the last prisoners to hang at Beaumaris issued a curse before he died – decreeing that if he was innocent the four faces of the church clock would never show the same time. Beaumaris was a haven of refuge in a storm to the passengers of the sailing ship, Everton, on a Thursday morning in November,1762 when it ran aground on a nearby sand bank. The ship's Captain, knowing nothing could be done before high tide six hours hence, ordered the yawl to be lowered carrying himself and all the passengers to shore for fresh provisions in the town. One of those passengers was Devereux Jarratt from Virginia who was voyaging to London to receive holy orders from the Bishop of London in the Church of England. He writes in his autobiography, "As I had eaten nothing for several days, but salt beef, ranced butter, black biscuit, &tc. while on board, the meat, butter, and every thing I ate, at Beaumaris, exceeded any thing I ever had tasted in all my life. Having refreshed ourselves, in the most delicious and agreeable manner, we took a view of the town, and the remains of an old castle standing just without the town, which had been erected as a place of security and defence, by one of the first kings of England. Every thing appeared so delightful, and the inhabitants looked so fresh and ruddy, that I thought no people in the world could live better than the Welsh. The high mountain of Penmanmaur, lying over against the town, with the top in the clouds, and all the visible parts covered with snow, exhibited the most grand and majestic appearance, I had ever seen." According to historian Hywel Teifi Edwards, when the "Provincial Eisteddfod" was held at Beaumaris in 1832, a young Princess Victoria and her mother were in attendance. Beaumaris has never had a railway station built to the town, although the nearby village of Pentraeth had a station on the former Red Wharf Bay branch line which ran off the Anglesey Central Railway. It was roughly six miles west of the town by road. This station closed in 1930.
Сәулет
Қаладағы көрнекті ғимараттарға 1614 жылы салынған сот ғимараты, 14 ғасырдағы Сент-Мария және Сент-Николас шіркеуі, Бомарис түрмесі, 14 ғасырдағы Тюдор Розасы (Британиядағы ең көне ағаштан жасалған ғимараттардың бірі) және 1472 жылы салынған Буллс-Хед Инні кіреді. 1648 жылы екінші ағылшын азаматтық соғысы кезінде «Бомарис қоршауы» кезінде генерал Томас Миттон осы жерді өз штаб-пәтері етіп алды. Англси тумасы Дэвид Хьюз 1603 жылы Бомарис грамматикалық мектебін құрды. 1952 жылы Англси округі кеңесі Ұлыбританиядағы бірінші кеңес болып, жалпы орта білім беруді қабылдағанда мектеп таңдаусыз болды. Кейін мектеп Менай көпіріне көшірілді, ал қазір бастапқы мектеп ғимаратының ежелгі залы ғана сақталған. Бомарис қалалық әкімшілігі 1785 жылы аяқталды. 1846 жылы ашылған Бомарис пирсі Фредерик Фостердің жобасы бойынша ағаш және бетон тіреулерге орнатылған тас пирс болып табылады. 1872 жылы болған дауылдан кейін пирс қайта жаңартылып, 570 футқа (174 м) дейін ұзартылды, соңында кафесі бар үлкен павильон салынды. Бұл пирс бір кезде Ливерпуль және Солтүстік Уэльс кеме компаниясының «Сноудон», «Ла Маргарита», «Сент-Эльвиес» және «Сент-Трилло» сияқты кемелері үшін аялдама болды. Алайда, компанияның ірі кемелері – «Сент-Сериол» және «Сент-Тудно» пирске тым үлкен болды және жолаушыларын Менай көпірінде түсірді. 1960 жылдары күтімсіздік салдарынан пирс қауіпті болып кетті және бұзу қаупі туды, бірақ жергілікті яхтшы және құтқару қайығының хатшысы Мэри Бертон пирс қала үшін сақталғанын қамтамасыз ету үшін үлкен жеке қайырымдылық жасады. 2010-2012 жылдар аралығында қосымша қайта құру жұмыстары жүргізілді. Саундерс Ро компаниясы Фрайарста (шығысқа қарай бұрынғы францискан монастырының орнында) зауыт құрды, себебі компанияның Уайт аралындағы негізгі базасы Екінші дүниежүзілік соғыстағы Люфтваффе бомбалаушыларының нысанасы болуі мүмкін деп қорқынышты. Зауытта американдық PBY Catalina ұшатын қайықтары құрастырылды. Соғыстан кейін компания осы жерде жылдам патрульдік қайықтар, мина тазартушылар және тәжірибелік Austin Float Plane шығарды. Олар сондай-ақ Лондон көлігі үшін (RT екі қабатты автобустар) және Куба үшін бір қабатты автобустар өндірді.
Notable buildings in the town include the castle, a courthouse built in 1614, the 14th century St Mary's and St Nicholas's Church, Beaumaris Gaol, the 14th century Tudor Rose (one of the oldest original timber framed buildings in Britain) and the Bulls Head Inn, built in 1472, which General Thomas Mytton made his headquarters during the "Siege of Beaumaris" during the second English Civil War in 1648. A native of Anglesey, David Hughes, founded Beaumaris Grammar School in 1603. It became a non selective school in 1952 when Anglesey County Council became the first authority in Britain to adopt comprehensive secondary education. The school was eventually moved to Menai Bridge and only the ancient hall of the original school building now remains. Beaumaris Town Hall was completed in 1785. Beaumaris Pier, opened in 1846, was designed by Frederick Foster and is a masonry jetty on wooden and concrete pilings. The pier was rebuilt and extended to 570 feet (174 m) after storm damage in 1872, and a large pavilion containing a cafe was built at the end. It was once the landing stage for steamships of the Liverpool and North Wales Shipping Company, including the Snowdon, La Marguerite, St. Elvies and St. Trillo, although the larger vessels in its fleet – the St. Seriol and St. Tudno – were too large for the pier and landed their passengers at Menai Bridge. In the 1960s, through lack of maintenance, the pier became unsafe and was threatened with demolition, but local yachtswoman and lifeboat secretary Miss Mary Burton made a large private donation to ensure the pier was saved for the town. A further reconstruction was carried out between 2010 and 2012. The Saunders Roe company set up a factory at Fryars (the site of the old Franciscan friary to the east) when it was feared that the company's main base on the Isle of Wight would be a target for World War II Luftwaffe bombers. The factory converted American built PBY Catalina flying boats. After the war, the company focused on their ship building produced at the site with fast patrol boats, minesweepers and an experimental Austin Float Plane. They also produced buses for London Transport (RT Double deckers) and single deck buses for Cuba.
Білім
Бомарис қаласында бір бастауыш мектеп қызмет етеді. Оның 300 жылдық гимназиясы 1963 жылы жақын орналасқан Менай көпіріне көшіріліп, Ysgol David Hughes аталды.
Beaumaris is served by one primary school. Its 300 year old grammar school moved to nearby Menai Bridge in 1963 and became the comprehensive Ysgol David Hughes.
Тілдер
Біріккен Корольдіктің 2021 жылғы санағына сәйкес, Бомарис қаласында 3 жастан асқан тұрғындардың 36,8 пайызы валли тілінде сөйлей алады. Халықтың 56,3 пайызы валли тілінде сөйлей, оқи, жаза немесе түсіне алатынын көрсетті. 2011 жылғы санақ бойынша, қаладағы 3 жастан асқан тұрғындардың 39,5 пайызы валли тілінде сөйлей алады. 2011 жылғы санақ сондай-ақ, Уэльсте туған 3 жастан асқан тұрғындардың 58,7 пайызы валли тілінде сөйлей алатынын көрсетті. 2001 жылы Бомарис қаласында 3 жастан асқан тұрғындардың 39,7 пайызы валли тілінде сөйлей алды. 1981 жылы халықтың 39,9 пайызы валли тілінде сөйлей алды; 10 адам тек валли тілінде ғана сөйлейтін.
According to the United Kingdom Census 2021, 36.8 per cent of all usual residents aged 3+ in Beaumaris can speak Welsh. 56.3 per cent of the population noted that they could speak, read, write or understand Welsh. The 2011 census noted 39.5 per cent of all usual residents aged 3 years and older in the town could speak Welsh. The 2011 census also noted that 58.7 per cent of all usual residents aged 3+ who were born in Wales could speak Welsh. In 2001, 39.7 per cent of all usual residents aged 3+ in Beaumaris could speak Welsh. In 1981, 39.9 per cent of the population could speak Welsh; 10 people were monoglot Welsh speakers.
Оқиғалар
Бомарис тағам фестивалі – 2013 жылдан бері қала және қамал аумағында жыл сайын өткізілетін фестиваль.
The Beaumaris Food Festival is an annual food festival that has been held since 2013 in the town and castle grounds.
Атақты тұрғындар
Ричард Булкели (1533–1621), Елизавета I-нің саясаткері және сарай қызметкері, қызметтік міндеті бойынша мэр (1561–1562) және мэр (1562–1563). Кэтрин Дэвис (1773 – 1841 жылдан кейін), Неаполь королі мен королевасының балаларына тәрбиеші, және өмірбаян жазушы. Хью Дэвис (1739–1821) ботаник және англикан дін қызметкері, 1778 жылы Лландегфан және Бомарис приходтық бастығы болды. Чарльз Аллен Дюваль (1810–1872), портрет суретшісі, фотограф, иллюстратор және жазушы. Уэйн Хеннесси (1987 жылы туған), Уэльс құрамасының футболшысы, 300 клубтық матчқа және Уэльс құрамасы үшін 106 матчқа жақындап қалды. Хендрик Лек (1903–1985) суретші және антиквариат сатушы, Бельгияның Антверпен қаласында туған; зейнеткерлікке шыққаннан кейін Anglesey-де тұрды. Ричард Ллвайд (1752–1835), жазушы, ақын және генеалог. Реджинальд Уинн Оуэн (1876–1950) сәулетші, Лондон және Солтүстік-Батыс темір жолында жұмыс істеді. Нил Слоан (1939 жылы туған), бүтін сандар тізбектерін жинақтауымен танымал математик.
Sir Richard Bulkeley (1533–1621), politician and courtier of Elizabeth I, ex officio mayor (1561–1562) and mayor (1562–1563). Catherine Davies (1773 – after 1841), governess to the children of the King and Queen of Naples and autobiographer. Hugh Davies (1739–1821) botanist and Anglican clergyman, became rector of Llandegfan with Beaumaris in 1778. Charles Allen Duval (1810–1872), portrait painter, photographer, illustrator and writer. Wayne Hennessey (born 1987), Welsh international footballer, approaching 300 club caps and 106 for Wales. Hendrik Lek (1903–1985) painter and antique dealer, born in Antwerp, Belgium; lived in retirement in Anglesey. Richard Llwyd (1752–1835), author, poet and genealogist. Reginald Wynn Owen (1876–1950) architect, worked for the London and North Western Railway. Neil Sloane (born 1939), mathematician noted for compiling integer sequences.
Атаулар ауыстырылуы
Австралияның Виктория штатындағы Мельбурн қаласының маңындағы Бомарис және Тасманиядағы шағын теңіз жағалауындағы Бомарис қалалары осы қаланың атымен аталыпты. Эдмонтон, Альберта, Канададағы Бомарис ауданы, сондай-ақ Онтарионың Мускока қаласындағы Бомарис ауылы да қамалдың құрметіне аталған.
Beaumaris, the suburb of Melbourne, Victoria, Australia, and the small seaside town of Beaumaris in Tasmania, were both named after the town. Beaumaris, the neighbourhood in Edmonton, Alberta, Canada, was named after the castle, as was the village of Beaumaris in Muskoka, Ontario.
Танымал мәдениетте
2018 жылы Netflix «Free Rein» сериалы үшін Бомаристі ойдан шығарылған теңіз жағалау қаласы (әсіресе пирс) ретінде пайдаланды. Бомарис 2021 жылғы Крейг пен Бруноның Ұлыбритания бойынша саяхаты сериясында да көрсетілді. Сериалда «Strictly Come Dancing» жұлдыздары Крейг Ревел Хорвуд пен Бруно Тониолидің Солтүстік Уэльстің түрлі аймақтарына сапар шегуі баяндалды.
In 2018, Netflix used Beaumaris as the fictional seaside town (and in particular the pier) for the series Free Rein. Beaumaris also featured in the 2021 series of Craig and Bruno's Great British Roadtrips. The series followed Strictly Come Dancing stars Craig Revel Horwood and Bruno Tonioli as they visit various North Wales destinations.