Кіріспе

Уэльстегі Anglesey аралының оңтүстік бұрышында орналасқан Ниубврх (Niwbwrch) ауылы. Ол Bro Aberffraw сайлау округінің бөлігі; солтүстік-батысында Аберфрау, солтүстік-шығысында Лланфейрпулл орналасқан. Ауылда шіркеу және қоғамдық институт бар. Жақын жерде Ньюбороу Уоррен орман-жағажай қорығы мен қоғамдық табиғат қорығы орналасқан.

Ортағасырлық Рос-Вейр

Ортағасырлық Гвинендте Росир патшалық демені (маердреф) және Менай комотесінің басқару орталығы болды. Бұл орын Гвиненд князьдерінің резиденциясы қызметін атқарды. Қазіргі ауылдың шетінде Ллис Росирдің (Росир соты) қираған ғимараты орналасқан, патша соты (ллис бренхинол) 1237 жылы салынды және бір ғасырдан кем уақыт бойы қолданыста болды. Бұл ғимарат Кардиффтегі Сент-Фаганс мұражайындағы сот ғимаратын қайта құруға шабыт берді және үлгі болды. Ньюбороу қаласы 1294 жылы Ланфейс тұрғындары құрған кезде қазіргі атауын алды, Эдуард I оларды өзінің жаңа Бомарис портын дамыту үшін шығарып тастады. Қала "жаңа қалашық" ретінде құрылды және 1303 жылы жарғысын алды. Бұрын қала Рос-Вейр деп аталған. Жарғы 14-19 ғасырлар аралығында бірнеше корольдермен жаңартылды, ал қалашықта бургерлердің лауазымы пайда болды, бұл лауазымды алған адамдар Тақтың жеңілдіктеріне ие болып, Англия королімен парламентте Корольдік жарғыны келісе алатын болды. 1489 жылы Англия королі Генрих VII тұсында Англси округінің сот отырыстары (ассиздер) Бомарис қамалында өткізілген 250 жылдан кейін қалаға көшірілді, осылайша Ньюбороу парламент мүшесіне ие болды және Англси округінің орталық қаласы атанды. 1550 жылы Англсидің басты соты және барлық байланысты округтік істер Бомариске қайтарылды. Ауыл Бро Аберфрау сайлау округінде орналасқан, бұл аймақ аралдың оңтүстік-батыс бөлігін қамтиды.

Шіркеу

Ауылда Әулие Петр шіркеуі орналасқан. Құдайға табыну орны 14 ғасырда салынған, ал 15 және 16 ғасырларда оған қосымша бөлімдер салынды. Ғимарат 1850 жылы қайта жаңартылып, 1886 жылы кеңейтілді.

Причард Джонс институты

Причард Джонс институты 1902–1905 жылдары салынған. ("Институт" – Уэльстегі қоғамдық үйдің атауы: y stiwt.) Роланд Ллойд Джонс жобалаған, сағат мұнарасы бар Нео-Тюдор стиліндегі институт 20 000 фунт стерлингке (1905 жылғы 20 000 фунт стерлинг қазіргі шақта шамамен <есептелген сомаға> тең) аяқталды. Притчард Джонс кейін Лондондағы Dickins & Jones универмагының төрағасы болып тағайындалды және оған өзінің есімін берді.

Демалыс

Ауыл және оның төңірегі келушілерге серуендеуге мүмкіндік береді, оның ішінде Британ аралдарындағы ең ірі құмды алқаптардың бірі – Ньюборо Уоррен және орманды аймақ – Ньюборо Орман. Ньюбороның айналасындағы аумақтың көп бөлігі табиғат қорығы болып табылады, геология, ботаника, құстар және басқа да жануарлар дүниесіне қызығушылық танытқандар үшін танымал. Лланддуинде үлкен құмды Көк Ту жағажайы бар, ол Йнис Лланддуинге қол жеткізуді қамтамасыз етеді. Аралда 465 жылы Уэльс әулиесі Двинвенге арналған шіркеудің қираған қалдықтары орналасқан. Ол Уэльс Валентин күнінің (Dydd Santes Dwynwen) қасиетті қамқоршысы болған. Шіркеу 16 ғасырда жағалаудағы шақырымдай созылған мүйісте салынған. Жағажай сонымен қатар кайтсерфингпен айналысушылар үшін де танымал орын. Ауылдың сыртында ғана «Бабаның заттары» – Такла Тайд орналасқан, ол Уэльстегі ең ірі Англси көлік және ауыл шаруашылығы мұражайы.

Демография

Ньюборо ауылы Рошир қауымдастығында (және бұрынғы сайлау округінде) орналасқан, 2001 жылы оның халқы 2,169 адамды құрады, ал 2011 жылғы халық санауы бойынша 2,226 адамға дейін өсті. Тарихи тұрғысынан, ауыл халқы 1801 жылы 599 адамнан 1971 жылы 934 адамға дейін өскен. 1831 жылы 20 жастан асқан 187 ер адам болды, олардың 62-сі ферма жұмысшылары еді. 2011 жылы ауылда 892 адам тұрды, олардың 68%-ы Уэльсте туған. 2021 жылғы халық санауы бойынша Ньюбороның халқы 839 адамды құрайды.

Ньюбороу қаласының тұрғындары

Сэр Джон Причард Джонс, 1-ші баронт Причард Джонс (1841–1917), кәсіпкер, лондондық Dickins & Jones универмагының серіктесі. Грейс Уинн Гриффит (1888–1963) – уэльс тілінде шығарма жазған романист, 1934 жылы Ұлттық Эстеддфодтың бірлескен жүлде иегері.