Кіріспе

Багам аралдары архипелагы Андрос аралы – Багам аралдарының ішіндегі архипелаг, Багам аралдарының ең үлкені. Саяси тұрғыдан бір арал ретінде қарастырылатын Андрос аралының жалпы ауданы Багам аралдарындағы қалған 700 аралдың ауданынан асып түседі. Андрос аралының құрлық бөлігі жүздеген шағын аралдар мен тікшелерден, мангр эстуарийлерімен және таяз сулы батпақтармен байланысқан, сондай-ақ үш ірі аралдан тұрады: Солтүстік Андрос, Мангроу Кей және Оңтүстік Андрос. Үш негізгі арал шығыстан батысқа қарай үш салаға бөлетін эстуарийлермен бөлінген. Оның ең кең жерінің ұзындығы және ені белгілі бір шамада.

Этимология

Лукайяның жергілікті халқы аралды Хабакоа (немесе Бабукка) деп атады, бұл «үлкен жоғарғы сыртқы жер» дегенді білдіреді. Испандықтар Андрос аралын бастапқыда Эспириту Санту деп атаған, бірақ ол британдық отаршылдық кезеңінде қазіргі атауын алған. XVIII ғасырдағы бірнеше британдық құжаттарда Эндрюс аралы деп көрсетілген. 1782 жылғы картада арал Сан-Андреас деп аталған. Қазіргі заманғы атауының 1672 жылы Барбадостағы Ұлыбритания әскерлерінің қолбасшысы және Нью-Йорк, Массачусетс және Жаңа Англияның губернаторы болған сэр Эдмунд Андростың құрметіне берілгені есептеледі. Андрос Жаңа Англия доминионының құлдырауындағы рөлімен танымал болды, содан кейін ол қызметтен алынып, түрмеге қамалды. Екінші және үшінші дереккөздер аралдың аты Гондурас жағалауындағы Москито аймағындағы Сент-Андро аралының (Сент-Эндрю немесе Сан-Андрес деп те аталады) тұрғындарының есімімен байланысты болуы мүмкін екенін көрсетеді, себебі 1787 жылы Андроста 1400 көшіп келген адам қоныстанған. Дегенмен, қазіргі заманғы жазбалар, соның ішінде Багамның 1788 және 1807 жылдарғы ресми санақ деректері, сол кезеңде Андроста 400-ден аз адам тұрғанын көрсетеді, ал бұл есептің бастапқы көзі әлі де белгісіз. 1787 жылы Москито жағалауынан барлығы 2650 адам эвакуацияланды, оның ішінде Сент-Эндрюс аралынан эвакуацияланғандар да болды, ал 2214 адам Белизде қоныстанғаны белгілі. Бұл жаңылысу Корольдік географиялық қоғамның Сент-Эндрюс аралынан Андросқа көшірілген тұрғындар туралы есебін дұрыс түсінбегеннен туындаған болуы мүмкін. 1879 жылғы есепте Андростың солтүстігінде тұратын көшіп келгендердің ұрпақтары 1879 жылы 1400 адамды құрағаны, ал олардың ата-бабалары 1787 жылы, алғашқы көші-қон кезінде осы санды құрағаны айтылады. Тағы бір теория бойынша, аралға грек шұңғыр балықшылары гректің Андрос аралының атын берген. Аралға сэр Эдмунд Андрос есімі берілген деген теория ең көп қабылданып жүр.

Колумбқа дейінгі және испан дәуірі

Лукайялықтар, таино халқының кіші тобы, еуропалықтармен кездескен кезде Багам аралдарының түпкі тұрғындары болды. Археологиялық артефактілер мен қалдықтар Солтүстік Андростағы Морган үңгірінен және Оңтүстік Андростағы «Жұлдыздар қақпасы» көк тесігінен табылды. Испандар келген кезде Багам аралдарының халқы шамамен 40 000 лукаян-тайно болған деп есептеледі. Испания Колумбтың аралдарды ашқаннан кейін Багам аралдарын өзіне қаратып алды – оның Батыс жарты шарға алғашқы қонған жері, мүмкін, Багам аралдарындағы Сан-Сальвадор аралы болған. Америкаға атын берген итальяндық саяхатшы Америго Веспуччи испандық рұқсатымен 1499–1500 жылдары Багам аралдарын зерттеуге төрт ай жұмсады. Ол Андрос аралының шығыс жағалауының бір бөлігін картаға түсірді. Испанияның жақын орналасқан Испаньола аралының жергілікті халқының еңбегін пайдалануы осы аралдың халқын тез азайтты, нәтижесінде Испаньола губернаторы испан тәжіне шағымданды. Колумбтың қайтыс болғаннан кейін, 1509 жылы Арагонның Фердинанд II Испаньоладағы халықтың азаюын толықтыру үшін жақын аралдардан үндістерді әкелуге бұйрық берді, және испандықтар Багам аралдарындағы лукаяндықтарды Испаньолада жұмысшы ретінде пайдалану үшін тұтқындауға кірісті. Екі жылдың ішінде Багам аралдарының оңтүстік бөлігі көбінесе босады. 1513 жылға қарай испандықтар 40 000-ға жуық лукаяндықты алып кеткен болуы мүмкін. 1520 жылы испандық экспедиция Багам аралдарында тек 11 адамды тапты; лукаяндықтар бұл аралдардан тиімді түрде жойылды. Багам аралдарында, соның ішінде Андрос аралында, шамамен 130 жыл бойы адам тұрмады. Кейіннен Багам аралдары 150 жыл бойы испан және британ үкіметтері арасында ауысып тұрды. Ұлыбритания 1783 жылы Америка Тәуелсіздік соғысынан кейін, келісім арқылы Багам аралдары үшін Испаниямен Шығыс Флориданы алмастырып, бақылауға ие болды.

Британдық отаршылдық дәуірі 16481973

1648 жылы Бермудадан келген ағылшын қоныс салушылары Элеутерада отар құрды. 1666 жылы ағылшыздар Чарльз Таунының негізін қалады, кейіннен ол Нью-Провиденсте Нассау деп аталды. 1600-шы және 1700-шы жылдарда Андрос аралына түрлі пираттар мен қарақшылар жиі келіп тұрды. 1713 жылы Багама аралдары Пираттар Республикасы деп жарияланды. Солтүстік Андростағы Морганның Блаф және Морганның Үңгірі атақты пират Генри Морганның құрметіне аталған, оның есімімен Капитан Морганның дәмді ромы аталды. Андростағы Кіші Үміт шығанағы осылай аталды, себебі Морган ол жерде жасырған қазынаны табуға «кіші үміт» бар екенін айтқан. Кубадан келген испандық қазына кемелеріне шабуыл жасаған пираттар Оңтүстік Андроста қоныс тепті. Америка революциясы кезінде және одан кейін АҚШ-тан қашқан лоялистер Багама аралдарына, соның ішінде Андросқа көшіп келді, өздерімен бірге құлдарын алып келді. Сонымен қатар, 1787 жылы Москито жағалауының қоныс салушылары Британдық Гондурасқа көшірілгеннен кейін Белиздегі ағаш өнеркәсібінен шеттетілген көптеген отбасылар Андросқа бағыт алды. 1788 жылы Багама аралдарының халқы 3000 ақ және 8000 қара адамнан тұрды. 1788 жылғы Андрос санағында 22 ақ нәсілді үй шаруасының басшысы және барлығы 132 құл тіркелді; олар жерді өңдеді. 1821 жылы АҚШ Испаниядан Флориданы сатып алғаннан кейін, кейбір семинолдар мен афроамерикандық құлдар қашып, Steerwater кемесімен Андрос батыс жағалауына жүзіп келді, онда Red Bays қонысын құрды. 1823 жылы каноэмен және 27 шлоппен Гольфстрим арқылы келе жатқан жүздеген қара семинолдар мен құлдар оларға қосылды, ал келесі жылдары одан да көп адам келді. Кейде «қара үндістер» деп аталған қара семинолдардың ұрпақтары өздерін багамалықтар деп есептейді, бірақ Американың оңтүстігімен байланыстарын мойындайды. 1807 жылы Британ империясы өз колонияларындағы құл саудасын тоқтату туралы заң арқылы халықаралық құл саудасын тыйым салды. Кейде АҚШ-тың жағалау құл саудасындағы кемелері Багама аралдарында немесе рифтерде жарылып кетті. 1834 жылы Ұлыбритания колонияларында құлдықты жойғанға дейін, Кариб бассейніндегі колониялық үкіметтер «Комет» және «Encomium» сияқты американдық кемелерден құлдарды босатып, кейін «Hermosa» кемесінен де босатты. Багама теңізшілері құл саудасымен айналысатын кемелерге шабуыл жасап, африкалықтарды азат етті. Осылай босатылған африкалықтар Багама аралдарында шәкірттікке немесе келісімшарт бойынша жұмыс істеуге түсті. Кейіннен осы босатылған африкалықтардың көпшілігі және олардың ұрпақтары Аут аралдарына, соның ішінде Андросқа көшіп кетті, нәтижесінде Батыс Африкадағы мәдениетке жақын жергілікті мәдениет пайда болды. 19-шы және 20-шы ғасырдың басында (1841–1938) грек шұңғырлаушылары Андрос батыс жағалауындағы Ұлы Багама жағалауында бай шұңғыр балық аулау үшін Андросқа көшіп келді. Бірнеше жыл бойы Андростағы шұңғыр балық аулау Багама аралдарының ең ірі өнеркәсібі болды. 1930 жылдары қызыл толқынның салдарынан шұңғырлар жойылды. Шұңғыр өнеркәсібі құлдырады, ал шұңғырлаушылар аралды тастап, Ки-Уэстке және Флорида штатының Тарпон-Спрингс қаласына кетті. Мыңдаған жұмыссыз Багамалықтар Майамиге жақын Коконат Гроув ауылына көшіп барды. 1950 жылдардан 1970 жылдарға дейін АҚШ-қа тиесілі Owens Lumber компаниясы Солтүстік Андростағы жергілікті қарағайлы орманның көп бөлігін кесіп тастады. Тұрақты егін жинауды дұрыс жоспарламаудың нәтижесінде аралда бүгінде жас ағаштардан тұратын тығыз орман пайда болды. 1960 және 1970 жылдары Багама аралдары, Оңтүстік Андростағы Кемпс шығанағының парламенттік депутаты сэр Линден Пиндлингтің басшылығымен, британдықтардан тәуелсіздік алу туралы келіссөздер жүргізді. 1964 жылы өзін-өзі басқару құқығы берілді, ал 1967 жылы «бір адам – бір дауыс» принципімен көпшілік билік орнатылды. Багама аралдары 1973 жылдың 10 шілдесінде тәуелсіздік алды. Багама аралдарындағы Британдық Корольдіктің соңғы әрекеттерінің бірі – AUTEC компаниясына Андростағы жерді ұзақ мерзімге жалға беру болды. (Бұл Кубадағы Гуантанамо әскери-теңіз базасын жалға алу туралы АҚШ-тың келісіміне ұқсас.) Сэр Линден Багама аралдарының тұңғыш премьер-министрі болды. Ол 1992 жылға дейін қызмет етті, содан кейін оның партиясы парламенттің бақылауын жоғалтты. Ол Оңтүстік Андростың өкілі болып қалды.

География

Андрос теңіз ерекшеліктері мен экожүйелерінің бірегей үйлесімімен ерекшеленеді, шығысында Мұхит тілімен шектеседі. Андрос кедергісі – әлемдегі алтыншы ең ұзын кедергі. Ол Андрос жағалауынан орташа есеппен шамамен қашықтықта созылады. Ұлы Багама Банкінің кең жазықтары Андростың батысында, солтүстік-батысында және оңтүстігінде орналасқан. Бұл аралда әлемдегі ең ірі көк тесіктер жиынтығы бар. Географиялық тұрғыдан алғанда, Солтүстік Андрос – Батыс Үндістандағы ең үлкен алтыншы арал, ауданы шамамен және ең кең жері бойынша ұзындығы мен ені бойынша. Егер үш негізгі аралдың барлығы ескерілсе, Андрос Вест-Индиядағы Куба, Испаньола, Ямайка және Пуэрто-Рикодан кейінгі бесінші үлкен арал болып табылады. Жалпы ауданы Род-Айленд штатымен (3140 км², халқы 1,05 миллион) және Нью-Йорк штатының Лонг-Айлендпен (3600 км², халқы 7,5 миллион) салыстырылса да, Андроста шамамен 8000 адам тұрады, олардың көп бөлігі аралдың шығыс жағалауы бойымен өтетін Королева Елизавета тас жолының жанындағы тар жолақта қоныстанған. Андрос Багам аралдарының ұлттық астанасы Нассаудан Мұхит тілі арқылы батысқа қарай 48 км (30 миль) қашықтықта орналасқан. Оның солтүстік ұшы Флорида штатының Форт-Лодердейл қаласынан шамамен қашықтықта жатыр. Геологиялық және географиялық тұрғыдан Багам аралдары, соның ішінде Андрос, Кариб теңізінде емес, Атлант мұхитында орналасқан, Кариб теңізінің солтүстік шекарасы – Уиндвард жолы. Тарихи тұрғыдан алғанда, бұл мемлекет Британдық Батыс Үндістанның бір бөлігі болды және мәдени тұрғыдан Кариб теңізінің құрамына жатады. Багамдық ағылшын тілінің диалектісі ерекше Карибтік сипатқа ие, Ямайка және Кайман аралдарының диалектілеріне ұқсас, бұлар бұрын Британдық Вест-Индияның бөлігі болған. Фреш-Крик қалашығында АҚШ Әскери-теңіз күштері басқаратын Атлантикалық теңіз асты сынақ және бағалау орталығы (AUTEC) орналасқан. Ұлыбритания мен АҚШ арнайы операцияларға оқыту, сонар және су асты кемелерін зерттеу жұмыстарын жүргізеді. АҚШ Жағалау күзеті AUTEC-тен құтқару және есірткі тасымалдауға қарсы операцияларды жүргізеді. Багам аралдарында Андрос екі лақап атымен белгілі: «Ұйықтаған алып» және «Үлкен аула».

Климат

Андрос тропик шеңберінің солтүстігінде орналасқан, батысқа қарай Гольфстрімге жақындығының әсерінен орташа температуралық диапазоны бар. Аралдың тропикалық климаты бар, жылдың тек екі мезгілі ғана – жаз (мамыр – қараша) және қыс (желтоқсан – сәуір). Жаздың ортасындағы температура 27–29 °C / 80–85 °F, салыстырмалы ылғалдылығы 60–100 пайызды құрайды. Қысқы температура 21–24 °C / 70–75 °F аралығында болады және қараңғы түскеннен кейін 5 °C / 9 °F төмендеуі мүмкін. Андрос аралына орташа есеппен 2,5 жылда бір рет дауыл соғады. 1929 жылғы Ұлы Флорида дауыл Багама аралдарында Ұлы Андрос дауыл деп белгілі. Қазіргі замандағы айқын дауылдардың ішінде Бетси (1965), Дэвид (1979), Арлин (1987), Эндрю (1992), Лили (1996), Флойд (1999), Мишель (2001), Вильма (2005) және Мэтью (2016) дауылдарын атауға болады. Мэтью аралдың солтүстік бөлігінде, Морган Блаф, Лоу Саунд және Николлс Таун аймақтарында кең ауқымда су тасқыны мен қиратуларға әкелді. Көптеген жергілікті тұрғындар Мэтьюді соңғы 90 жылда Андросты қампқан ең күшті дауыл деп санайды.

Экономика

Андрос аралындағы ең ірі жұмыс берушілер Багам үкіметі және Фреш-Криктегі AUTEC базасы болып табылады. Аз халқына қарамастан, Андрос аралында бірнеше коммерциялық кәсіпорындар жұмыс істейді. Western Air өзінің кеңсесін Сан-Андрос әуежайындағы заманауи ғимаратта орналастырған. 1983 жылы Бланкет-Саунд маңында меннониттер миссиясымен құрылған коммерциялық шаруашылық хабанеро бұрышынан бастап сорғы мен картопқа дейін әртүрлі дақылдарды өсіреді, сондай-ақ көптеген жеміс бақтары мен бал арасы шаруашылықтарына ие. Меннониттер аралдағы ең ірі автокөлік жөндеу және ағаш өңдеу шеберханаларын басқарады. 1972 жылы Фреш-Крикте құрылған Androsia қолмен жасалған батик фабрикасы Багам аралдарының ұлттық киімі мен мәдени сәйкестігінің бір бөлігі болған жарқын, түрлі-түсті мата шығарады. GreenLife Growers, Багам аралдарындағы Young Sound-та орналасқан багамдық ағаштардың балабақшасы, жылжымайтын мүлік әзірлеушілері мен мемлекеттік жобаларға абаттандыру материалдарын жеткізеді. Коммерциялық балық аулау арал экономикасының маңызды бір бөлігі болып табылады: коньки, лобстер, снэппер және групер жергілікті және Нассау балық базарларында сату үшін ауланады. Маусымдық шабақ аулау – шабақтарды аулап, сату үшін қораларда майландыру – жергілікті тұрғындарға табыстарын арттыруға көмектесетін қосымша табыс көзі болып табылады. Black Seminole стиліндегі жергілікті қолөнер, әсіресе ағаштан ойылған бұйымдар мен тоқылған себеттер, Ред-Бейс елді мекенінде үй шаруашылығы кәсіпорны болып табылады. Ред-Бейс себеттерінің үлгілері Вашингтондағы Смитсондар институтында сақталады. Андростағы жаңадан пайда болған табиғатты қорғау саласы аралдың бірегей экожүйесін сақтауға арналған, Багам үкіметімен (Багам Ұлттық қоры) және Табиғатты қорғау қоры және Суға түсу нұсқаушыларының кәсіби қауымдастығының (PADI) AWARE жобасы сияқты әртүрлі үкіметтік емес ұйымдармен серіктестікте жұмыс істейді. Олар 2002 жылы Орталық Андрос Ұлттық паркін құру туралы заңға қолдау көрсетті. Аралдағы табиғатты қорғау жұмысының көп бөлігі коммерциялық емес үкіметтік емес ұйым Andros Conservancy & Trust Bahamas арқылы жүзеге асырылады. ANCAT-тың күш-жігері экожүмыс туризмін дамытумен тығыз байланысты, бұл аралдың әртүрлі тіршілік ортасын сақтау үшін экономикалық стимулдарды құруға көмектеседі. Ұлыбританияда орналасқан халықаралық үкіметтік емес ұйым GreenForce Global Volunteering/Bahamas Солтүстік Андростағы Стаффорд-Криктегі базасынан экологиялық зерттеулер жүргізеді. Сонымен қатар, ол 3-12 апталық суға түсу оқу курстарын, теңіз және қоршаған ортаны сақтаушылар мен басқаларға арналған ғылыми бағдарламаларды ұсынады. Багам ауыл шаруашылығы және теңіз ғылымдары институты (BAMSI) да осы жерде орналасқан.

Туризм

Туризм – Андрос аралының ең ірі саласы және ең ірі жеке жұмыс беруші. Багам туризм индустриясы Андрос аралын аралдар тізбегіндегі ең аз зерттелген арал ретінде насихаттайды. Солтүстіктегі Николс Таунынан оңтүстіктегі Литтл Крикке дейін 35-40 қонақүй, мотель, курорт, қонақ үй және пансионаттар (саны өзгеріп отырады), барлығы шамамен 400 бөлме бар. Туристердің көп бөлігі – барьерлік рифке, «Мұхит тіліне» және «Көк тесіктерге» тартылған су астына сүңгіп кіретіндер, сүйек балық аулаушылар және демалыс іздейтіндер. Андрос аралы әлемдегі суға түсуге арналған алғашқы екі курорттың және Багам аралдарындағы алғашқы курорттың орны, олардың екеуі де канадалықтармен құрылған. Фреш-Крикке жақын орналасқан Small Hope Bay Lodge 1960 жылы Дик Берч құрған. Ол Дик Берчтің балаларымен бірге су астына сүңгіп кіретін курорт ретінде жұмыс істеуді жалғастыруда. Екінші курорт – 1960 жылдары Арчи Форфар құрған Бланкет Саундтағы Андрос Риф қонақ үйі. 1971 жылы суға секіру кезінде қайтыс болғаннан кейін, оның мүлігі 1977 жылы Колумбус, Огайо штатындағы International Field Studies, Inc (IFS) компаниясы сатып алды. «Форфар далалық станциясы» деп қайта аталған бұл орын багамдық және американдық орта және жоғары мектеп оқушыларымен қатар, колледж студенттері, коммерциялық емес ұйымдар мен зерттеушілер үшін айналағы риф, теңіз және арал экологиясын зерттеу және оқыту үшін пайдаланылады. Андрос аралы мыңдаған шаршы километрлік балық аулауға қолайлы аймақтармен қоршалған, онда балық, тарпон және әсіресе сүйек балық мекендейді. Бұл арал әлемдегі сүйек балық астанасы ретінде танымал. Сүйек балықтары балық аулаушылар үшін әлемдегі ең бағалы трофейлық балықтардың бірі саналады. Андроста балық аулаудың басқа да түрлері бар. «Мұхит тіліндегі» рифтен тыс терең теңізде дорадо, тунец, желкен балық, ваху және джек балығын ұстауға болады. Жергілікті тұрғындар рифте көптеген скумбрия және групер балықтарын аулайды.

Фестивальдар

Andros бірнеше фестивальдерді демеушілік етеді: маусым айында Fresh Creek-те өтетін Crabfest, Морган Блуфтық жыл сайынғы регата, Конч фестивалі, Рождество мен Жаңа жыл аралығындағы жергілікті Джункану және Гумбей фестивалі, Пираттар фестивалі және Жыл сайынғы теңіз өнімдері Сплэш & Чикчарни фестивалі. Бұған қоса, ANCAT туристер мен жергілікті тұрғындар үшін көптеген экологиялық бағытталған іс-шараларды ұйымдастырады.

Флора мен фауна

Андрос Багам аралдарындағы басқа аралдарға қарағанда өсімдіктердің әртүрлілігі жоғары. Бариерлік риф пен Океан тілі аралға зор зоологиялық әртүрлілік сыйлайды. Құрлықтағы әр түрлі экожүйелердің ішінде қатты ағаштан өскен тоғайлар, қарағайлы орман, бұталы жерлер, тұзды сулы батпақтар, тасты және құмды жағажайлар, пальма саванналары және мангров тоғайлары бар. Андростың жағалаудан тыс аймақтары жиі "буш" деп аталады. Жағалау мангровтары мен су сағалары "сулы батпақ" немесе тұзды сулы батпақ деп аталады. 1960 және 1970 жылдары Багамның бірнеше ағаш өндіруші компанияларын сатып алған американдық "Оуэнс Ламбер" компаниясы Солтүстік Андроста өскен жергілікті қарағайлы орманның көп бөлігін кесіп, орманды жойды. Батыс Андроста ағаш жиналмады, себебі бұл ормандар ылғалды жерлермен қоршалған және экономикалық тұрғыдан тиімді жинау мүмкін болмады. Қазіргі уақытта Багам аралдарында сақталған ең үлкен қарағайлар осы жерде өседі. Бүгінде Солтүстік Андрос жерінде көбінесе жас ағаштардан тұратын тығыз орманды алқаптар кездеседі. Андроста Багам аралдарындағы жалғыз тұщы су өзені бар, ол оның биологиялық әртүрлілігіне үлкен үлес қосады. Жаңбыр суларынан пайда болған мыңдаған шақырымдық жер асты сулары аралдың астындағы сулы қабаттарда жиналады. Морганс-Блаффта орналасқан сорғы станциясы арқылы күн сайын Нассау қаласына баржамен 19 миллион литр тұщы су тасымалданады.

Андрос аралы игуаны

Андрос аралында бірнеше кесіртке түрлері бар, оның ішінде Андрос аралы игуанасы (Cyclura cychlura cychlura) – Солтүстік Багам тау игуанасының ірі, құрып кету қаупі төнген асты түрі. Андрос аралы игуанасы IUCN Қызыл тізімінде «Құрып кету қаупі төнген түр» ретінде тіркелген, аралда оның 3,500-ге жуық дарабасы қалған.

Теңіз тіршілігі

Батареялық риф және Океан тілі, мангроу батпақтары, таслы жағажайлар мен сағалар жас теңіз жануарларының өсіп-көбеюіне қолайлы ортаны қамтамасыз етеді. Андрос жағалауға жақын және құрлықтағы бірегей экожүйелерге ие: құрлықтағы және мұхиттың көк шұңқырлары, терең емес құмды және лайлы жазықтар, сағалар, мангроу батпақтары, жағалаудан 2 км қашықтықтағы 1829 м тереңдіктегі теңіз экозонасы, әлемдегі үшінші үлкен батареялық риф және кең ауқымды тұщы сулы ағындар. Теңіз биосферасы құрлықтағы мангроу батпақтары мен сағалардың мол тіршілігімен, сондай-ақ Океан тілінен көтерілетін салқын судың әсерінен байып, теңдесі жоқ теңіз фаунасын құрайды. Дөңгелек киттер, барлық мұхиттарда кездесетін, белгілі бір миграция жолымен қозғалады, жазда қоректену үшін қоңыржай және полярлық суларда, ал қыста жұптасу және бала туу үшін тропикалық суларда болады. Бұрын Андрос аралының Океан тілінде дөңгелек киттер көптеп кездесетін, қазір сирек көрінеді. Сонымен қатар, Андрос жағалауында балық тұқымдас киттер де кездеседі. Андрос батареялық рифінің ішінде қара мүйіз, елік мүйіз және басқа да маржандар тереңдікте өседі. Жайық рифтерден тысқары қарай ұсақ аралдар мен аралшалар орналасқан, олардан теңіз түбі біртіндеп тереңдеп, 6000 фут (1829 м) тереңдікте Океан тілінің құламасына дейін жетеді – "Қабырға". Андрос суларында төрт түрлі тасбақа кездеседі: логгерхед, жасыл, гоксбилл және сирек кездесетін былғары тасбақа.

Құстар

Багам аралдарындағы тұрғын құстардың көпшілігі Батыс Үндістаннан солтүстікке қарай келген деп есептеледі, себебі жел мен теңіз ағымдары оңтүстік және оңтүстік-шығыстан көші-қонға қолайлы жағдай жасайды. Аралдарда 225 түрдің бар екені белгілі. Андрос, өзінің кең, игерілмеген жерімен, олардың көпшілігіне мекен жай. Багамдық ориол Андрос аралында ғана кездеседі. Қауіпті жағдайдағы түр, оның қалған саны бірнеше жүзге жуық деп бағаланады. Үлкен кескіш құс тек Андрос, Нью-Провиденс және Элеутера аралдарында ғана табалады. Сирек кездесетін Киртленд сойқышы (шамамен 600-ге жуық) алғаш рет 1879 жылы аралда байқалды, ал кейбір жекелеген құстар Андроста қыстап қалады. Құбырлы шұңғырдың Атлантикалық асты түрі, құрып бара жатқан түр, Андростың тасты жағалауларын және құмды жағажайларын ұнатады. Андрос аймағында кездесетін басқа сирек және аз таралған құстарға Багам сары мойынды, Багам ағаш жұлдызы, Багам қарлығашы, Батыс Үндістанның сыбызғылау қамышы және Ки-Вест көгершіні жатады. Андроста кездесетін басқа құстарға логгерхед король құсы, Ла Саграның шырылдақшысы, Кубалық пиви, Багам мазақшысы, қызыл аяқты торғай, қалың мүңкілді, қара бақилы торғай, зәйтүн қапталды сойқыш, Үлкен Антиль бульфинк, қара бетті шөптік, әуенді шөптік, ең кішкентай греб, зәйтүнді корморант, американдық фламинго, Багамский пинтайлы, балықшыл бүркіт, американдық қызылқұйрық, саздық қарға, қызғылт қарға, инебас қарға, ақ тәжді көгершін, зенаида көгершін, Кариб көгершін, тегіс мүңкілді және Кубалық зүйткі құс жатады.

Орхидеялар

Андростың субтропикалық ормандары мен батпақтарында 50-ден астам жабайы орхидея гүлдері өседі. Олардың көптеген түрлері эндемиктер, оның ішінде өрмелегіш орхидея Ванильдің үш туалас түрі бар. Көлемді гүл жинаушылар ұшты қабатты блетияларды (Bletia purpurea) жинау үшін қырқылаған қарағайлы бұталарды өртеу жағдайлары болған, себебі олар күлді топырақта жақсы өседі. Epidendrum орхидея туысының тоғыз түрі Багам аралдарына эндемик, олардың барлығы Андроста табады.

Аңызға тән жан-жануарлар

Жергілікті аңыз-әңгімелерге сәйкес, Андрос аралына екі мифтік жаратылыс тән: Луска және Чикчарни (кейде "Чикчарни" деп те жазылады). Луска – жартылай осьминог, жартылай акула және өте ірі, бүкіл қайықтарды жұтып қояды деседі. Чикчарни – үш тырнақты аяқтары бар, қауырсыны мен түктері аралас, бір қызыл көзі және 1 метрдей биіктігі бар. Орегон штатынан келген бір адам Чикчарни туралы аңыздың ертедегі қора соу Tyto pollens-ке негізделгенін айтады, бірақ Андрос аралында оның қалдықтары табылған емес, ал ең жас қазылған сүйектері алғашқы адамдар – люкайяндар келгенге дейінгі қабаттан шыққан.

Көк тесіктер

Аралдың көк тесіктері – суға толы үңгірлер жүйесі, ол әлемнің түкпір-түкпірінен су астына түсушілерді қызықтырады. Багам аралдарының барлық негізгі аралдарында көк тесіктер кездеседі, бірақ Андрос аралдары ең танымал. Андроста құрлықта 178, ал теңізде кем дегенде 50 көк тесік бар. Көк тесіктерді арал мен теңіз түбіндегі күрделі үңгірлер жүйесіне кіретін есіктер деп сипаттауға болады. Олардың ашылу орындарын Багам аралдарының жағалаудағы шағын арналарында, ішкі көлдерде және теңіздің жақын жағалауында табуға болады. Багам карбонатты платформаларында қалыптасқан үңгірлер көлденең және тік бағытта кең болуы мүмкін. Көлденең үңгірлер бірнеше шақырымға созылуы мүмкін, ал тік үңгірлердің тереңдігі он метрден бірнеше жүз метрге дейін жете алады. Белгілі океанограф және қоршаған ортаны қорғаушы Жак Кусто 1970 жылы Андрос аралына барып, Андрос көк тесіктерін зерттеу және түсіру үшін келді. Бұл экспедицияның "Суға батқан үңгірлердің құпиясы" деп аталған видеосы 2005 жылы Кустоның "Жак Кустоның Одиссеясы: Толық жинақ" видеожинағына енді. Кусто бірнеше теңіз көк тесіктерін, сондай-ақ "Шарли аға", "Шіркеу" және "Қамқоршы" деп аталатын ішкі көк тесіктерді зерттеді. National Geographic журналы соңғы отыз жылда Андрос көк тесіктерін бірнеше рет жариялаған, соңғысы 2010 жылдың тамыз айында жарық көрді.

Көлік

Андрос аралында тас төселген ұшу-қону жолақтары бар төрт әуежай бар: Николс қаласындағы Сан-Андрос әуежайы, Фреш-Крик қаласында орналасқан Андрос қаласының халықаралық әуежайы, Мангроув-Кейдегі Кларенс А. Бэйн әуежайы және Оңтүстік Андростағы Конго қаласындағы әуежай. Андрос қаласының халықаралық әуежайы – жеке ұшқыштар үшін халықаралық кіру порты. Аралға Нассаудан күн сайын бірнеше рейспен қызмет көрсетіледі: [Jet 1], BahamasAir, Watermakers Air, Western Air және LeAir – төрт әуежайдың кез келгеніне ұшу 15–25 минутқа созылады. Лондон, Париж, Нью-Йорк, Бостон, Атланта, Филадельфия, Хьюстон, Даллас, Джексонвилл, Майами, Форт-Лодердейл, Палм-Бич, Орландо және басқа да ірі қалалардан Нассауға күн сайынғы жоспарлы рейстер Андростан әлемнің басқа бөліктеріне оңай байланыс жасауға мүмкіндік береді. Тұрақты чартерлік рейстер Майами мен Флорида штатының Форт-Лодердейл қалаларынан Андрос қаласына тікелей қызмет көрсетеді. Андрос, аралдың солтүстік жағындағы Морганның Блаффы мен орталық Андростағы Фреш-Крикке күн сайын қатынайтын Sea Link паром арқылы Нассаумен байланысты. Сондай-ақ, Нассаудан пошта қайығымен және көптеген Андрос елді мекендерінде тоқтаулармен аралдар арасында саяхаттауға болады. Андрос аралында қоғамдық көлік жоқ, бірақ Солтүстік Андростағы жеке шаттл автобусы Николс Таунын Беринг Пойнтпен байланыстырады. Төрт әуежайдың барлығында да такси қызметі қолжетімді.

Мұра

АҚШ Ұлттық парк қызметі Багам аралдарымен, әсіресе Насаудағы Африка-Багам мұражайы мен зерттеу орталығымен (ABAC) бірлесіп, Ред-Бейс, Андрос аймағындағы халықаралық нысанды Ұлттық жер асты теміржолы желісіне және Азаттық жолына байланысты түсіндіру бағдарламаларын әзірлеуде, осы жолмен американдық құлдар бостандыққа қашуға тырысқан.