Кіріспе

Америка-канадтық кәсіпкер және өнер жинаушы (1843–1915)

Сэр Уильям Корнелиус Ван Хорн (3 ақпан 1843 – 11 қыркүйек 1915) ең алдымен 1885 жылы жобаланған мерзімінен кем уақытта аяқталған, алғашқы канадалық трансконтинентальдық теміржол құрылысын басқаруымен танымал. 1888 жылы ол Лорд Маунт Стивеннен кейін Канадалық Тынық мұхиты теміржолының (CPR) президенті болды. 1891 жылы Ванкувер мен Гонконг арасында тұрақты қызмет көрсетуді бастаған CPR теңіз көлігі бөлімін ұйымдастыру оның еңбегі болды. Ол сондай-ақ 1890 жылдары CPR-дің сәнді қонақүй бизнесіне кеңеюіне жетекшілік етті. 1900 жылы Куба теміржол компаниясын құрған консорциумның белгілі мүшесі де осы кісі болды. Ол Монреальдің Алтын шаршы миліндегі Ван Хорн сарайында тұрды.

Ата-бабалары мен ерте өмір

1843 жылы Иллинойс штатының ауылдық аймағында дүниеге келген Ван Хорн сегіз жасында отбасымен бірге Джолиетке (Иллинойс штаты) көшіп келді. Ол Корнелиус Ковенховен Ван Хорнның (1794–1854) екінші әйелі Мэри Миниер Ричардспен, Огайо штатының Сандуски қаласында туған үлкен баласы еді. Корнелиус Юнион колледжінде заңды оқыған, бірақ отбасын батысқа алып, шаруашылықпен айналысып, байлық табуға тырысты. Алайда, бақытсыздық оқшауланды – үйі, амбары мен заң кітаптары өртеніп кетті, содан кейін бірінші әйелі де қайтыс болды. Шаруашылықтан бас тартып, ол заңға оралып, Вилл округінің (Иллинойс штаты) тіркеушісі болды, отбасын Джолиетке көшірді. Корнелиус қалаға алғашқы жарғысын алуға белсенді түрде атсалысты, осының арқасында ол Джолиеттің тұңғыш мэрі болып сайланды. Кейін қала жаңа көпір салғанда, ол Ван Хорн көпірі деп аталды.

Мансап

Төрт жасында Ван Хорн теміржолдарда жұмыс істей бастады, 1864 жылға дейін Иллинойс орталық теміржолында түрлі лауазымдарда қызмет етті. Кейін ол Чикаго және Алтон теміржолында 1878–1879 жылдары бас бастық болып жұмыс істеді. 1882 жылы ол Канадалық Тынық мұхиты теміржолының бас директоры болып тағайындалды, 1884 жылы вице-президент, 1888 жылы президент, ал 1899 жылы басқарма төрағасы болды. Ол Канаданың бірінші трансконтиненталдық теміржолының ірі құрылысын басқаруымен ең белгілі, және оның басшылығымен бұл жоба жоспарланған мерзімнен кеміне қарағанда аяқталды. Ван Хорн теміржолды біріктірілген коммуникация және көлік жүйесі деп есептеді және директорлар мен акционерлерді теміржолға толықтыру үшін телеграф қызметін және экспресс жүк жеткізу қызметін құруға көндірді. Ван Хорн теміржол индустриясының барлық аспектілерін жақсы білді, тіпті локомотив жүргізуді де білді. Бай адам болған ол кейін Куба теміржол компаниясына инвестор болды, ол 1901 жылы Гавананы екі шығыс провинциясымен (Камагуэй және Ориенте) және Сантьяго-де-Куба қаласымен байланыстырған алғашқы трансұлттық теміржолды салды. 1885 жылдан бастап ол Канаданың сауда және қаржы өмірінің барлық салаларымен тығыз байланысты болды және публицист ретінде саяси және экономикалық мәселелер бойынша өз пікірін білдірді. Сэр Уильям 1889 жылы Монреальде үй сатып алып, оны кеңейтті, кейін ол Ван Хорн үйі деп аталды. 1891 жылы ол жазғы резиденциясын салуға кірісті, оны «Ковенховен» деп атады, ол Министр аралында, Нью-Брансуиктің Сент-Эндрюс курортының жанында орналасқан. Аралға Фанди шығанағының төмен су кезінде табиғи құмдық жолмен жетуге болады. Ван Хорн 1895 жылдан 1915 жылға дейін Макгилл университетінің басқарушысы болды және Франция импрессионистерінің туындыларын алғашқылардың бірі болып сатып алды. Ол өзі де суретші болған, оның сақталған туындылары қазір Монреаль көркемсурет мұражайы және Ковенховен сияқты мұражайларда сақтаулы. Оның басқа да қабілеттеріне мүсін жасау, сәулет, скрипкада ойнау, қазбаларды жинау, шаруашылық, ботаника және бағбандалық кірді. Ван Хорн 1915 жылы 72 жасында Монреальдегі Корольдік Виктория ауруханасында қайтыс болды, оның мәйіті Иллинойс штатының Джолиет қаласындағы Оуквуд зиратына жерленді. Оның Монреальдегі үйі 1973 жылы даулы түрде бұзылды.

Құрметтер

Ван Хорн 1894 жылы королева Викторияның туған күніне орай, Санкт-Майкл және Санкт-Джордж орденінің құрметті кавалер-командоры атанды. Американдық азамат болғандықтан, ол техникалық түрде "Сэр" аталымын алуға құқылы емес еді; дегенмен, одан кейін оған "Сэр Уильям" деп тіл тигізілді. Альберта провинциясының Калгари қаласында орналасқан Ван Хорн институты Калгари университеті, Атабаска университеті және Альберта университетімен байланысты. Ол теміржол, әуе, теңіз және автомобиль тасымалы, құбырлар, электр энергиясы және ақпараттық желілерді қоса алғанда, тасымалдау саласына қатысты зерттеулер мен саясатты зерттейді. Ванкувер қаласындағы Сэр Уильям Ван Хорн атындағы бастауыш мектеп Ван Хорнның Британдық Колумбияға қосқан үлесінің құрметіне оның есімімен аталған. Ван Хорнның есімімен Канаданың Монреаль, Торонто, Садбери, Виннипег, Брэндон және Регина қалаларындағы бірнеше көшелер аталған. Кубада Камагуэй қаласының теміржолға жақын орналасқан ауданы, Камагуэй теміржол станциясының алдындағы көше және Холгуин провинциясындағы шағын қала Ван Хорнның есімімен аталады. Ван Хорнның Министрлер аралындағы жазғы резиденциясы 1996 жылы Канаданың ұлттық тарихи ескерткіші деп жарияланды. 1999 жылы Уильям Ван Хорн "Ұлттық: теміржолшылар мен құрылысшылар" санатында Солтүстік Америка теміржол даңқы залына енгізілді. 2011 жылы Ван Хорн CPR құрылысына арналған 45 минуттық IMAX фильмі – Rocky Mountain Express-те көрсетілді.