Кіріспе

Американдық бизнесмен

Теодор Дехоне Джуда (4 наурыз 1826 – 2 қараша 1863) – американдық азаматтық инженер, алғашқы трансконтиненталдық теміржолдың іріктелуіне, құрылысына және жобалануына тікелей қатысқан маңызды тұлға. Ол болашақ Орталық Тынық мұхиты теміржолының (CPRR) инвесторларын тартты. Бас инженер ретінде ол Сьерра-Невада таулары арқылы теміржолдың ең қолайлы бағытын анықтау үшін көптеген іздестіру жұмыстарын жүргізді, бұл жұмыс оның қайтысынан кейін алты жыл өткен соң аяқталды.

Ерте өмір және білім

Теодор Юда 1826 жылы (немесе 1825 жылы) Коннектикут штатының Бриджпорт қаласында Мэри (Риси) мен епископтық дін қызметкері Генри Реймонд Джуданың ұлы болып дүниеге келді. Оның отбасы Нью-Йорк штатының Троя қаласына көшкеннен кейін, Юда 1837 жылы бір семестр Ренсселер политехникалық институтында (сол кезде Ренсселер институты деп аталған) оқыды және жас кезінде инженерлік салаға және теміржолдарға деген құштарлығын дамытты. 23 жасында 1849 жылдың 10 мамырында Анна Пирске (1828-1895) үйленді. Олардың үйлену тойы Массачусетс штатының Гринфилд қаласындағы жаңа ашылған Сент-Джеймс епископ шіркеуінде болды.

Мансап

Ренсселэрде қысқа уақыт оқығаннан кейін, 1854 жылы 28 жасында полковник Чарльз Линкольн Уилсон оны Калифорниядағы Сакраменто аңғары темір жолының бас инженері қызметіне тағайындады. Ол әйелі Аннамен бірге Никарагуаға кемемен сапар шегіп, Тынық мұхитына өтіп, Сан-Францискоға бару үшін пароходқа отырды. Оның басшылығымен Сакраменто аңғары 1856 жылдың ақпанында Миссисипи өзенінен батысқа қарай салынған алғашқы жалпы қолданысқа берілген темір жол атанды. Кейін ол 1857 жылы құрылған Калифорния орталық темір жолының және 1856 жылы ұйымдастырылған Сан-Франциско және Сакраменто темір жолының бас инженері болды.

Тынық мұхит темір жолының зерттеулері

1857 жылдың қаңтар айында Вашингтон қаласында Джуда «Тынық мұхиты теміржолын салудың практикалық жоспары» атты еңбегін жариялады. Онда ол жоспардың жалпы бағытын көрсете келе, теміржол үшін нақты таңдалған маршрутты егжей-тегжейлі зерттеу қажеттігін, ал бұрын жасалған бірнеше мүмкін маршруттарды жалпы қарау жеткіліксіз екенін дәлелдеді. 1859 жылғы Сан-Францискода өткен Калифорниялық Тынық мұхиты теміржолы конвенциясында ұсынылған Джуда, Тынық мұхиты теміржолын жалпы қолдау үшін Вашингтонға жіберілді. Конгресс Азамат соғысына дейінгі Американың мәселелеріне ден қойып, оған көп көңіл бөлмеді. Ол нақты инженерлік зерттеулер жүргізу үшін нақты, практикалық маршрутты және жеке қаржылық қолдау табу қажеттігін айтып қайтып келді. 1860 жылдың күзінде Чарльз Марш, геодезист, инженер және су компаниясының иесі, Джудамен кездесті. Джуда жақында Сакраментодан Фолсомға дейінгі Сакраменто аңғары теміржолын салған еді. Марш он жыл бұрын Калифорниядағы Сакраменто мен Невада қаласы арасындағы теміржол маршрутын зерттеген болатын. Ол Джудамен бірге Сьерра-Невада тауларына барды. Олар «Хеннесс Пасс» автокөлік жолы компаниясының (Марш осы компанияның негіздеуші директоры болған) маршрутын зерттеді. Биіктік пен қашықтықты өлшеді және трансконтиненталдық теміржол мүмкіндігін талқылады. Екеуі де осы мәселені шеше алатындарына сенімді болды. 1860 жылдың қараша айында Джуда «Калифорнияға Орталық Тынық мұхиты теміржолы» атты еңбегін жариялады. Онда ол «Бер өзені мен Американың Солтүстік саласы арасындағы бөліністегі Сакраменто қаласынан Иллинойстаун (Колфакс маңындағы), Голланд Флэт және Саммит аңғары (Доннер асуы) арқылы Тракки өзеніне дейінгі жүзеге асырылатын маршрутты тапқанын» жариялады. Ол таңдалған Голланд Флэт – Доннер асуы маршрутын ең практикалық маршрут деп атады, оның ең биік тіктеп орналасуы бір мильге жүз фут, ал үкіметтік есептерде ұсынылған маршруттан 150 миль қысқа. Сьерра-Невада тауларының көп бөлігі екі қырлы болды, яғни екі шың арасында аңғар орналасқан, ал Доннер асуында мұндай емес, сондықтан ол теміржол құрылысына қолайлырақ. Голланд Флэттен Тынық мұхиты жолы Солтүстік Америка және Арыстан өзендері арасындағы тау жотасына дейін бірте-бірте көтеріліп, таулардан Truckee өзенімен төмен түсіп, Неваданың Ұлы аңғарына жетеді. 1860 жылдың желтоқсанында немесе 1861 жылдың қаңтар айының басында Марш Теодор Джудамен және доктор Дэниел Стронгпен Калифорнияның Голланд Флэт қаласындағы Стронгтың дәріханасында кездесіп, олар Калифорнияның Орталық Тынық мұхиты теміржолы деп атаған жобаны талқылады. Уит, «Теодор Д. Джуданың өмірбаянының очеркі» (1925).

Орталық Тынық мұхит темір жолы (CPRR)

Сан-Францискода Орталық Тынық мұхиты жобасына қаржы жинауға сәттілік таппаған Джуда, Сакраментодағы бес саудагерді: Джеймс Бейли, Лиланд Стэнфорд, Коллис П. Хантингтон, Марк Хопкинс және Чарльз Крокерді өз жағына тартты. 1861 жылдың 28 маусымында Калифорнияның Орталық Тынық мұхиты темір жолы (CPRR) бас инженер ретінде Джудамен бірге тіркелді. Осы кезде Джуда CPRR-дың қолдауымен 1860 жылдары темір жол салынатын Сьерра-Невада таулары арқылы өтетін маршрутты зерттеуге, сондай-ақ екі басқа маршрутты барометриялық әдіспен барлауға мүмкіндік алды, олардың екеуі де нашаррақ болып шықты. 1861 жылдың 1 қазанындағы баяндамасында Джуда зерттеу нәтижелерін, таңдалған Dutch Flat – Donner Pass маршрутының артықшылықтарын және Сакраментодан бастап Солт-Лейк-Ситиге дейінгі қашықтыққа дейінгі шамаланған шығындарды талқылады. 1861 жылдың 9 қазанында CPRR директорлары Джудаға Вашингтонға қайта баруға рұқсат берді, бұл жолы CPRR агенті ретінде «осы жолды салуға көмектесу үшін үкіметтен жер және АҚШ облигацияларын алу» мақсатымен. Келесі күні Джуда 30 дюйм биіктігі және 66 фут ұзындығы бар, Орталық Тынық мұхиты темір жолының жоспарланған бағытын көрсететін картаны (әрі Теодор Джуда картасы деп те аталады) жариялады. 1861 жылдың 11 қазанында Джуда Сан-Францискодан Панамаға бет алған кемеге отырды. Трансконтиненталдық темір жолдың құрылысын аяқтау мүмкін еді.