Кіріспе

Румын опера әншісі (1925–2023)

Вирджиния Зеани (туған Вирджиния Зехан; 21 қазан 1925 – 20 наурыз 2023) – Еуропа мен Солтүстік Американың опера театрларында жетекші сопрано партияларын орындаған румындық опера әншісі. Әнші ретінде ол өзінің драмалық күшімен, дауысының әдемілігімен, кең диапазонымен және икемділігімен танымал болды, бұл оған Россини мен Доницеттидің белканто операларындағы басты кейіпкерлерден бастап Вагнер, Пуччини және Вердидің партияларына дейін 69 рөлді орындауға мүмкіндік берді. Ол сонымен қатар 20 ғасырдың бірнеше операларында, оның ішінде Пуленктің «Кармелиттер диалогтарында» Бланш рөлін жаратып орындады. Зеани 1948 жылы «Травиатадағы» Виолетта рөлімен кәсіби дебют жасады, бұл рөл оның ең танымал рөлдерінің біріне айналды; ол осы рөлді 640-тан астам рет орындады. 1982 жылы сахнадан зейнеткерлікке шыққаннан кейін ол белгілі ән оқытушысы болды. Ол 1957 жылдан 1991 жылы қайтыс болған итальяндық бас Никола Росси Лемениге үйленді. Олар көп жылдар бойы Индиана университетінің Джейкобс музыка мектебінде сабақ берді (кейін жеке ән сабақтарын беріп, оқытуын жалғастырды). Өмірінің соңғы жылдарын ол Флорида штатының Палм-Бич округінде өткізді.

Ерте өмір және білім

Зеани 1925 жылы 21 қазанда Румыниядағы Трансильванияның орталық бөлігіндегі Соловастру ауылында дүниеге келді. Ол сұхбат берушілерге бала кезінде бронх проблемаларына қарамастан, ән шырқағанын, тіпті тамаққа су әкелгенде де ән айтқанын айтты. Ол музыканың "жанға сіңгенін" циган тобының скрипкада хора ойнағанда естігенін, ал тоғыз жасында "Мадам Баттерфлай" операсының қойылымын көргеннен кейін опера әншісі болуға бекінгенін жеткізді. 13 жасында ауылдағы меценат оған Бухарестте Лучия Ангелден ән үйренуге ақша төледі. Ол жас кезінде, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Бухарестте украин сопраносы Лидия Липковскаядан сабақ алды. Липковская Ангелдің оның даусын меццо-сопрано деп бағалауымен келіспеді және оның даусын сопрано ретінде қайта дамытты. Зейни осы кезеңдегі тәжірибесі туралы былай деді:

"Менде сол кезде жоғары ноталар мүлде болған жоқ, бірақ ол мені қабылдағаннан кейін және үш ай онымен жұмыс істегеннен кейін, менде керемет диапазон пайда болды."

Опералық мансап

Зейни өзінің кәсіби дебютін 1948 жылы Болоньядағы Театро Дузеде «Травиата» операсында Виолетта рөлімен жасады, Маргарита Карозионың соңғы сәтте алмастырылып орнына шықты. Бұл рөл оның визиттік карточкасына айналды, карьерасы барысында ол оны 648 рет орындады. Бастапқыда ол Италияның аймақтық опера үйлерінде ән шырқады, бірақ сонымен қатар шетелде де өнер көрсете бастады. 1950 және 1951 жылдары ол Мысырда король Фарук үшін жеке концерттерде, сондай-ақ Каир және Александриядағы опералар сериясында өнер көрсетті. 1952 жылы ол Женевада, ал 1953 жылы Лондонның Столл театрында «Виолетта» рөлін орындады. 1952 жылы Флоренциядағы дебютінде «I puritani» операсында Эльвира рөлінде Мария Калласты алмастырды, ол өндірістен екі қойылымнан кейін шығып кеткен болатын. «Пуритандық» қойылымдар кезінде ол болашақ күйеуі, итальяндық бас-баритон Никола Росси Леменимен танысты. Олар 1956 жылы Ла Скала сахнасында қайта кездесті, онда Зейни Гендельдің «Юлий Цезарь» операсында Клеопатра рөлінде, ал Росси Лемени Юлий Цезарь рөлінде ойнады. Ол көп ұзамай оған үйлену туралы ұсыныс жасады, және екеуі 1957 жылы неке қиды. Бір жылдан кейін ұлдары Алессандро дүниеге келді. Зейни мен Росси Лемени Римде тұрып, тағы он үш операда бірге өнер көрсетті. Зейни өмірінде 69 рөлді орындады, репертуары өте кең болды. Ол Вердидің ерте және қазір сирек қойылатын «Альзира» (Рим, 1970) операсының, сондай-ақ Доницеттидің «Мария ди Рохан» (Неаполь, 1965) және Россинидің «Отелло» (Рим, 1968) сияқты белканто операларының маңызды жаңаруларында өнер көрсетті. Ол сонымен қатар бірнеше 20-ғасыр операларының әлемдік премьераларында және алғашқы қойылымдарында өнер көрсетті. Ол Жакопо Наполидің «Un curioso accidente» (Бергамо, 1950) операсында Джаннина, Пуленктің «Кармелиттердің әңгімелері» (Милан, 1957) операсында Бланш, Раффаэлло де Банфилдтің «Алисса» (Женева, 1965) операсында Алисса және Ренцо Росселлинидің «L'avventuriero» (Монте-Карло, 1968) операсында Ирен рөлін ойнады. Ол Барбара Джураннаның «Майерлинг» (Неаполь, 1960) операсының алғашқы сахналануында Мэри Ветцера рөлін орындады, бұл рөл оған арнайы жазылған. Оның 20-ғасыр туындыларындағы басқа рөлдері: «Консул» операсындағы Магда Сорель және Адриано Луальдидің «Il diavolo nel campanile» (екеуі де Флоренциядағы Маджо Музикаледе Туллио Серафин жетекшілігімен) операсындағы Эуномия, сондай-ақ 1970-ші жылдарда «La voix humaine» операсының көптеген қойылымдары.

Жазбалар

Зейнидің жазылған мұрасы көбінесе оның мансабында жасалған 60-қа жуық "пираттық" және "эфирден алынған" толық көлемді опералардың жазбаларына негізделген. Ол студияда өте аз жазбалар жасады – «Тоска», «Ла Травиата» және Верди-Пуччининің концерттік бағдарламасы, румыниялық Electrecord лейблімен LP форматында шығарылған, сондай-ақ Decca лейблімен Д.Доницети, Б.Беллини, Дж.Верди және Дж.Пуччини арияларынан тұратын екі LP жинағы, Зейни 30 жас шамасында болғанда жазылған. 2014 жылы Decca «Most Wanted Recitals!» сериясымен компакт-дискіде бұл LP-лерді қайта шығарды.

Құрметтер

1965 жылы Зеани Италия Республикасының Еңбегі үшін орденінің командирі аталды. Ол көптеген опералық наградалардың да иегері, оның ішінде 1992 жылы Fondazione Festival Pucciniano-дан Пуччини атындағы сыйлықты алды.