Карита Маттила: Финн опера әншісінің өмірі мен мансабы

Кіріспе

Карита Марджатта Маттила (5 қыркүйек 1960 жылы туған) – фин опералық сопрано. Маттила әлемнің ірі опера театрларында, Метрополитен операсы, Лондондағы Корольдік опера театры, Шатле театры, Бастилия операсы, Чикаго лирикалық операсы, Сан-Франциско операсы, Хьюстонның үлкен операсы, Вена мемлекеттік операсы, Торонтодағы Рой Томсон залы және Зальцбургтегі Гроссес Фестшпильхаус сияқты жерлерде тұрақты түрде өнер көрсетеді.

Мансап

Финляндияның Сомеро қаласында туған Маттила 1983 жылы Хельсинкидегі Сибелиус академиясын бітірді, онда Лиза Линко Малмиодан ән сабақтарын алды. Содан кейін ол Лондонда Вера Розамен оқуын жалғастырды. 1983 жылы Маттила Кардифф әлем әншісі байқауында бірінші орынды жеңіп алды. 1985 жылы ол Ковент-Гардендегі Корольдік опера театрында Моцарттың «Così fan tutte» операсында Фиордилиги рөлінде дебют жасады. 1988 жылы Вена мемлекеттік операсында Шуберттің «Феррабрас» операсының алғашқы теледидарлық қойылымында Эмма рөлін сомдады. 1990 жылы ол Метрополитен операсында Моцарттың «Дон Джованни» операсында Донна Эльвира рөлінде дебют жасады. 1994 жылы Мадридте Чайковскийдің «Евгений Онегин» операсында Татьяна рөлінде, ал 1996 жылы Парижде Вагнердің «Лоэнгрин» және Вердидің «Дон Карлос» операларында дебют жасады. Маттила 1998 жылы «Die Meistersinger von Nürnberg» және 2004 жылы «Jenůfa» операларын жазбаға түсіргені үшін «Үздік опералық жазу» номинациясында «Грэмми» сыйлығын жеңіп алды. 1998 жылы Корольдік опера театрында «Дон Карлос» операсындағы өнері үшін «Жылдың ең көрнекті орындаушысы» номинациясы бойынша «Evening Standard» балет, опера және классикалық музыка сыйлығына ие болды. 2001 жылы «The New York Times» газеті Карита Маттиланы Метрополитен операсындағы «Фиделио» операсындағы рөлі үшін жылдың ең үздік әншісі деп таныды және сол жылы ол «Операдағы ең үлкен жетістік» үшін Лоуренс Оливье сыйлығына ұсынылды. 2004 жылы Нью-Йорктегі «Саломе» және одан кейінгі «Катя Кабанова» операларындағы Маттиланың өнері «Метрополитен операсының мыңжылдыққа дейінгі тарихы жазылғанда Карита Маттила жеке тарауға лайық болады» деген пікірге ие болды. 2005 жылы «Musical America» журналы оны «2005 жылғы музыкант» деп атады, оны «біздің заманымыздың ең жарқын әнші актрисасы, ескі өнер формасын жаңартып, көрермендерді қызықтыратын орындаушы» деп сипаттады. 2007 жылы «BBC Music Magazine» Маттиланы жазылған дәуірдің ең үздік 20 сопраносының бірі деп атады. 2008 жылы бүкіл әлемде кинотеатрларда «Манон Леско» операсындағы Маттиланың өнері көрсетілді. «Metropolitan» операсының «Саломе» және «Тоска» опералары 2008 және 2009 жылдары жоғары сапада әлем бойынша көрсетілді. 2010 жылы Лион Ұлттық операсында Маттила Кая Саарияхоның оған арналған «Эмили» монодрамасында Эмили дю Шатель рөлін ойнады. 2014 жылы Маттила Мюнхен филармониясымен бірге Карнеги залында «Төрт соңғы ән» орындауға жоспарланған. Алайда, Украина және гомосексуалдар құқықтары жөніндегі Владимир Путиннің позициясын жария түрде қолдаған Валерий Гергиев дирижер болып тағайындалғанда, ол оның қатысуы болса өнер көрсетуден бас тартты. Гергиевтің орнына Фабио Луизи тағайындалды. Маттила осы әрекеті үшін қорқыту алды. 2020 жылы Маттила Финляндияда қамалып қалған опера дивасының пародийлік рөлін «Covid fan tutte» жаңа комедиялық операсында ойнады. 2020 жылдың желтоқсанында Маттила Финляндияның Арыстан орденімен, бірінші дәрежелі командир атағымен марапатталды.

Born in Somero, Finland, Mattila graduated 1983 from the Sibelius Academy in Helsinki, where she studied singing with Liisa Linko Malmio. She then continued her studies with Vera Rózsa in London. Also in 1983, Mattila won the first Cardiff Singer of the World Competition. In 1985, she made her Royal Opera House, Covent Garden debut as Fiordiligi in Mozart's Così fan tutte. She was seen as Emma in the first ever televised production of Schubert's Fierrabras at the Vienna State Opera in 1988. In 1990 she made her Metropolitan Opera debut as Donna Elvira in Mozart's Don Giovanni. In 1994, she made her Spanish debut as Tatyana in Tchaikovsky's Eugene Onegin in Madrid, and 1996 debuts in Paris in Wagner's Lohengrin, Verdi's Don Carlos. Mattila has won Grammy Awards for "Best Opera Recording" for Die Meistersinger von Nürnberg in 1998 and for Jenůfa in 2004. She was awarded the Evening Standard Ballet, Opera and Classical Music Award for "Outstanding Performance of the Year" in 1998 for her performance of Elisabeth in Don Carlos at the Royal Opera House. In 2001 The New York Times chose Karita Mattila as the best singer of the year for her performance in Fidelio at the Metropolitan Opera, and in the same year she was nominated for the Laurence Olivier Award "Outstanding Achievement in Opera". Mattila's 2004 New York performances in Salome and subsequent Káťa Kabanová inspired the New York press to write: "When the history of the Metropolitan Opera around the time of the millennium is written, Karita Mattila will deserve her own chapter." In 2005, she was named Musician of the Year 2005 by Musical America, which describes her "the most electrifying singing actress of our day, the kind of performer who renews an aging art form and drives the public into frenzies." BBC Music Magazine named Mattila as one of the top 20 sopranos of the recorded era in 2007. Worldwide audiences saw Mattila in Manon Lescaut live in movie theatres in 2008. Metropolitan's Salome and Tosca were seen live in High Definition worldwide in 2008 and 2009, respectively. In 2010 at Opéra National de Lyon, Mattila created the role of Émilie du Châtelet in Kaija Saariaho's monodrama Émilie, which was dedicated to her. In 2014, Mattila was scheduled to sing Four Last Songs with the Munich Philharmonic at Carnegie Hall. However, when Valery Gergiev, who had publicly supported Vladimir Putin's stance on Ukraine and gay rights, was brought in to conduct, she refused to perform if he remained. Gergiev was replaced with Fabio Luisi. Mattila received threats for her action. In 2020, Mattila played a parody of herself as an opera diva stuck in Finland, in the new comic opera Covid fan tutte. In December 2020 Mattila was awarded the Order of the Lion of Finland, Commander, First Class.

Жеке өмір

Матила Флорида штатының Неаполь қаласында тұрады. 1988 жылы ол Тапио Кунейненмен танысып, 1992 жылы оның менеджері болған ол кісіге үйленді; олар 2019 жылдың ақпанында ажырасты. 2018 жылдың қазан айынан бері ол Twitter-де белсенді және ажырасқаннан кейін ол үшін бұл желі "құтқарушы" болғанын айтты. 2020 жылдың ақпан айының соңында COVID-19 пандемиясының салдарынан Корольдік опера театрындағы «Йенуфа» спектаклінің күрт тоқтатылуына байланысты ол Хельсинкидегі пәтерге көшіп, қауіпсіз саяхаттап, жұмыс істей алғанға дейін және үйіне қайтқанға дейін сонда тұрды. 2021 жылдың сәуірінде Флоридаға қайтып келді.