Кіріспе
Жергілікті билік органдарының екі деңгейін қамтитын жергілікті билік органының түрі. Бірыңғай билік органы – бұл өз аумағындағы барлық жергілікті билік функцияларын жүзеге асыратын немесе әдетте жоғары деңгейдегі аймақтық билік немесе ұлттық үкімет тарапынан орындалатын қосымша функцияларды орындайтын жергілікті билік органы. Әдетте, бірыңғай билік органдары кеңес немесе басқа биліктен тәуелсіз жұмыс істей алатын жетерлік үлкен қалаларды немесе елді мекендерді қамтиды. Билік органы округтың бір бөлігі немесе біріктірілген билік органы болуы мүмкін.
A unitary authority is a local authority responsible for all local government functions within its area or performing additional functions that elsewhere are usually performed by a higher level of sub national government or the national government. Typically unitary authorities cover towns or cities which are large enough to function independently of a council or other authority. An authority can be a unit of a county or combined authority.
Канада
Канадада әрбір провинция өзінің жергілікті басқару жүйесін құрайды, сондықтан терминология айтарлықтай ерекшеленеді. Кейбір провинцияларда (мысалы, Альберта, Новая Шотландия) жергілікті басқарудың бір деңгейі ғана бар, сондықтан осы жағдайды сипаттау үшін ерекше термин қолданылмайды. Британдық Колумбияда мұндай бір ғана муниципалитет бар – 2009 жылы құрылған Солтүстік Рокис аймақтық муниципалитеті. Онтариода осыған ұқсас түсінік үшін «бір деңгейлі муниципалитеттер» термині қолданылады. Олардың мәні әртүрлі, көбінесе жоғары деңгейдегі басқару органы жоқ қалалар ретінде жұмыс істейді, ал кейбіреулері төменгі деңгейдегі муниципалдық бөлімшелері жоқ округтар немесе аймақтық муниципалитеттер ретінде жұмыс істейді. Олар жеке санақ аудандары ретінде де, бөлек муниципалитеттер ретінде де бар.
Орталық Еуропа
Германияда kreisfreie Stadt – муниципалитет (Gemeinde) және округ (Kreis, сөзбе-сөз "шеңбер") әкімшілік деңгейлерінің өкілеттіктеріне ие қалаға баламалы термин. Kreisfreie Stadt-тің тікелей сайланған басшысы Oberbürgermeister (сөзбе-сөз "Жоғары бургомистр", ағылшын тілінде "Басты мэр" немесе "Лорд-мэр") деп аталады. Ұлыбритания округтарының Германияда тікелей аналогы жоқ. Бұл неміс жүйесі Австрия мен Чехиядағы заңмен бекітілген қалаларға ұқсас.
Дания
2007 жылдың 1 қаңтарына дейін Копенгаген, Фредериксберг және Борнхольм қалалық муниципалитеттері Данияның әкімшілік аймағының құрамына кірмеген.
Франция
Париж қаласы департамент және муниципалитет кеңесі сияқты жұмыс істейді. Әкімшілік жағынан мемлекеттік деңгейде, ол бір департаменттік округпен бірге департамент болып табылады (Париждің 20 қалалық округімен немесе муниципалдық округтермен шатастырмау керек, олар өте көп халқы бар муниципалитеттердегі жергілікті бөлімшелер, соның ішінде Париж, Лион және Марсель, өздерінің округтік кеңестерімен және муниципалдық сайлау кезінде сайланатын округ әкімдерімен), алайда Париж префектурасы Париж полиция префектурасы (бірінші шеңбердегі басқа үш көршілес департаментті қамтиды) және департамент префектурасы (бұл сонымен қатар аймақ префектурасы, полиция саласындағы құзыреті Париждің төрт департаменті мен кіші шеңберге тарамайды) болып бөлінеді. Париж департаментінде департамент сайлауы кезінде сайланатын департамент кеңесі болмағандықтан, ол кантондарға бөлінбейді, бірақ оның 20 округі теңдес деп есептеледі. Корсиканың екі департаменті мен аймақтың департамент кеңестері бірыңғай билікке біріктірілді, ресми түрде аумақтық ұжым (collectivité territoriale). Оның құзыреті бүкіл әкімшілік аймақты және екі әкімшілік департаментті қамтиды (ол мемлекеттік деңгейде екі префектурамен және мемлекеттік басқарудағы қызметтер үшін олардың тиісті субпрефектураларымен сақталды). Шетелдік департаменттер мен аймақтардың барлығы өздерінің аймақтық кеңестерімен бірге бірыңғай департаменттік кеңес (conseil départemental) құруға ұсынылды (мемлекеттік деңгейде олар префектуралары үшін DROM ретінде біріктірілген). Бұл ұсыныс Гваделупа мен Реюньондағы жергілікті референдумда қабылданбады, бірақ Мартиника мен Француз Гвианасындағы бұрынғы департаменттік және аймақтық кеңестер департаменттік сайлау кезінде сайланған assemblée деп аталатын бірыңғай билікке біріктірілді. Майотта жаңа департаменттік мәртебесімен осы атауды өзінің бірыңғай билігіне сақтап қалды, ол департаменттік кеңес деп аталды (аймақтық кеңес ешқашан құрылмаған), бірақ ол сонымен қатар аймақтық кеңестің құзыретіне ие (басқа француздық шетелдік аймақтар сияқты мемлекеттен берілген бірнеше нақты құзыреттермен бірге). Лион метрополі бұрынғы қауындараралық ынтымақтастық мемлекеттік мекемесі (EPCI) негізінде метрополь ретінде құрылды, бірақ департамент кеңесінің құзыретіне ие болды. Рона департаментінің департаменттік кеңесі әкімшілік департаменттің қалған бөлігін ғана қамтиды (ол әлі де екі субпрефектураға бөлінеді, олардың бірі метропольді қамтиды). Сондықтан метрополь бірыңғай билік органы емес, енді EPCI емес (басқа француздық метропольдер сияқты), бірақ ол ерекше мәртебеге ие, департамент кеңесіне теңестіріледі, бірақ оның орындықтары француздық муниципалдық сайлау кезінде сайланады (әрбір мүше коммунадағы муниципалдық кеңестермен бір уақытта), және (департаменттер мен аймақтар сияқты, бірақ басқа француздық EPCI-лерден, соның ішінде басқа метропольдерден айырмашылығы) ол заңды тұлға және салықтық дербестігі бар аумақтық ұжым болып табылады.
Жаңа Зеландия
Жаңа Зеландияда бірлік әкімшілігі – аумақтық әкімшілік органы (аудан, қала немесе қалалық аймақ), ол сонымен қатар өңірлік кеңестің (бірінші деңгейдегі бөлініс) функцияларын да атқарады. Бес бірлік әкімшілігі бар, олар (құрылған жылы көрсетілген): Гисборн аудандық кеңесі (1989), Тасман аудандық кеңесі (1992), Нельсон қалалық кеңесі (1992), Марлбороу аудандық кеңесі (1992) және Окленд кеңесі (2010). Оңтүстік аралдың шығысында орналасқан Чатем аралдарында арнайы заңнамасы бар кеңес бар, ол 1995 жылы құрылған және өңірлік билік органдарына ұқсас өкілеттіктерге ие.
Польша
Польшада miasto na prawach powiatu немесе қысқаша powiat grodzki (повяттық құқықтары бар қала, немесе қысқаша қалалық округ) – әдетте ірі қала болып табылады, ол аудандық (повяттық) әкімшілік деңгейіне де жауапты және басқа повяттың құрамына кірмейді (мысалы, Краков, Лодзь, Вроцлав, Познань). Барлығы Польшада осы мәртебеге 65 қала ие.
Тайвань
Тайвань қалаларының көпшілігі, округтерден өзгеше, тек бір деңгейлі жергілікті басқаруға ие. Чиаи, Килунг және Хсинчу секілді үш округқа бағынысты қалалардан айырмашылығы, олар өздерін қоршаған округтерден тәуелсіз. Ерекше муниципалитеттер, ішіндегі кейбір таулы халықтар тұратын аудандарды есептемегенде, біртұтас болып табылады.
Англия
Англияда "бірлік әкімшіліктері" – 1992 жылғы "Жергілікті басқару туралы" заңымен берілген өкілеттіктерге сәйкес, 1994 жылғы "Англиядағы жергілікті басқару өзгерістерінің ережелеріне" сәйкес құрылған, белгілі бір аумақтарда жергілікті басқарудың бір деңгейін құру және сол аумақтардағы жергілікті басқарудың дерлік барлық функцияларына жауапты болатын жергілікті билік органдары болып табылады. Сырттай ұқсас болғанымен, ескі заңнамамен құрылған бір деңгейлі органдар бірлік әкімшіліктеріне жатпайды, мысалы, Сцилли аралдары кеңесі немесе ескі заңнамамен құрылып, кейіннен бірлік әкімшілігі мәртебесі берілмеген басқа да бір деңгейлі органдар. Бұл Англияның көп бөлігінде әлі де сақталған жергілікті басқарудың екі деңгейлі жүйесінен өзгеше, онда жергілікті басқару функциялары округтік кеңестер (жоғарғы деңгей) мен аудандық немесе қалалық кеңестер арасында бөлінеді. 1996 жылға дейін Шотландия мен Уэльсте екі деңгейлі жүйелер болған, бірақ қазір олар жергілікті басқарудың бір деңгейіне негізделген жүйелермен алмастырылды, мұнда кейбір функциялар көршілес әкімшіліктердің топтары арасында бөліседі. Солтүстік Ирландияда 1973 жылдан бері бір деңгейлі жүйе қолданылып келеді. Көп жылдар бойы Ұлыбританиядағы жергілікті басқару жүйесіндегі деңгейлердің санын сипаттағанда, өз аумақтарындағы сайлаушылармен сайланатын ең төменгі деңгейдегі ағымдағы немесе бұрынғы органдар, мысалы, приход (Англия мен Уэльсте) немесе қауымдық кеңестер ескерілмейді; мұндай органдар барлық аумақтарда болған немесе қазірде жоқ.
Біріккен Корольдіктің қалған бөлігі
"Бірлік билігі" деген нақты анықтама Ұлыбритания заңнамасында Англияға ғана қатысты. Сондықтан, Ұлыбританияның басқа бөліктеріндегі бір деңгейлі билік органдары дұрыс түрде "бірлік билігі" деп аталмайды; сонымен қатар, олардың құқықтары, жеңілдіктері және жауапкершіліктері де бірдей емес.
Солтүстік Ирландия
Солтүстік Ирландия жергілікті басқару мақсатында он бір ауданға бөлінеді. Солтүстік Ирландиядағы жергілікті кеңестердің білім беру, жол салу немесе тұрғын үй салу бойынша жауапкершілігі жоқ (бірақ олар кеңесші Солтүстік Ирландия Тұрғын Үйлер Кеңесіне өкілдерді тағайындайды). Олардың функцияларына қалдықтарды басқару және қайта өңдеу, демалыс және қоғамдық қызметтер, құрылыс бақылауы және жергілікті экономикалық және мәдени даму кіреді. 2015 жылы қайта ұйымдастырылғаннан бері Солтүстік Ирландиядағы кеңестер жоспарлау функцияларын да өз мойнына алды. Мүлік салығын Жер және мүлік қызметтері агенттігі жинап алады.
Шотландия
Шотландиядағы жергілікті билік органдары бір білімді, бірақ есімдерімен емес. 1994 жылғы «Жергілікті өкімет және т.б. (Шотландия)» заңы Шотландия бойынша жергілікті басқарудың бір деңгейін құрды. 1996 жылдың 1 сәуірінде 32 жергілікті басқару аймағы, әрқайсысында кеңес бар, бұрынғы екі деңгейлі құрылымды – аймақтық, аралдық және аудандық кеңестерді алмастырды. Comhairle nan Eilean Siar (бұрынғы Батыс аралдар кеңесі) гаэль тіліндегі Comhairle деген атауды пайдаланады. «Бірлік билігі» деген тіркес шотланд заңнамасында (Шотландия Парламенті немесе Ұлыбритания Парламенті) қолданылмаса да, бұл термин кейбір ресми жарияланымдарда және Ұлыбритания үкіметінің ведомстволарында (көбінесе қате) сипаттамалық немесе жаңылыс қолдануда кездеседі.
Уэльс
Уэльстегі жергілікті билік органдары біртұтас сипатқа ие, бірақ 1994 жылғы «Жергілікті өзін-өзі басқару (Уэльс)» заңында «басты кеңестер» деп сипатталған, ал олардың аумақтары – басты аумақтар ретінде аталған. Басқа да заңнамалар (мысалы, 1995 жылғы «Қоршаған орта туралы» заңының 91(1) тармағы) Уэльстің округтері мен округтік муниципалитеттерін «біртұтас билік» деген сөз тіркесін нақты анықтама емес, түсіндірме ретінде жеке-жеке қарастырады. Заңның 2-тармағында әр округ үшін құрылған кеңеске «Аудандық кеңес» немесе «Cyngor Sir» ағылшын және уэльс тіліндегі атаулары беріледі, ал әр округтік муниципалитет үшін құрылған кеңеске «Округтік муниципалитет кеңесі» немесе «Cyngor Bwrdeistref Sirol» атаулары беріледі; барлық жағдайларда «Кеңес» немесе «Cyngor» қысқартылған нұсқаларын қолдануға болады.
Америка Құрама Штаттары
АҚШ-та бір деңгейлі үкіметтердің бірнеше түрі бар. Коннектикут, Род-Айленд және Массачусетс штаттарының көп бөлігінде округтік үкімет жойылған, ал муниципалитеттер (Жаңа Англия қалалары деп аталады) штаттық үкіметтен төменгі басқару деңгейі болып табылады, бірақ бұрынғы округтер әлі де рәсімдік мәнде сақталып қалған. Кейбір аймақтарда жағдай керісінше: мысалы, Мэриленд штатының Говард округі және Вирджиния штатының Арлингтон округі, тығыз дамыған болса да, муниципалитеттері жоқ және осылайша жалпы мақсаттағы жергілікті басқарудың жалғыз деңгейін құрайды. Вирджинияда қала мәртебесіне ие барлық муниципалитеттер, анықтама бойынша, кез келген округтен тәуелсіз. АҚШ-та тағы үш қала кез келген округтік үкіметке тәуелсіз: Балтимор (Мэриленд), Сент-Луис (Миссури) және Карсон-Сити (Невада). Сонымен қатар, округтік және муниципалдық үкіметтер біріктірілген бірнеше қалалар бар. Сан-Франциско мен Филадельфия осыған мысал, онда қала мен округ шектері сәйкес келеді және бір ғана басқару органы бар. Колумбия округінде 1871 жылдан бері төменгі деңгейдегі үкімет болған жоқ. Арлингтон округі мен Александрия 1847 жылы Вирджинияға қайтарылды. 1871 жылғы Колумбия округінің органикалық заңы барлық жергілікті үкіметтерді, соның ішінде жалғыз қалған округті және оның екі муниципалитеті – Вашингтон мен Джорджтаунды жойды.