Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Американдық авиацияның изашары (1886–1911)
American aviation pioneer (1886–1911)
Юджин Бертон Элли (21 қазан 1886 – 19 қазан 1911) – американдық авиацияның изашары, кемеден алғашқы ұшақтардың ұшып көтерілуі мен қонуын жүзеге асырған адам ретінде танымал.
Eugene Burton Ely (October 21, 1886 – October 19, 1911) was an American aviation pioneer, credited with the first shipboard aircraft takeoff and landing.
Өмірбаян
Элли Айова штатының Уильямсбург қаласында дүниеге келді және Айова штатының Давенпорт қаласында өсті. Сегізінші сыныпты бітірген соң, ол 1901 жылдың қаңтарында 4-ші Давенпорт грамматикалық мектебін бітірді. Кейбір дереккөздер оның 1904 жылы Айова штатының университетіне түсіп, бітіргенін көрсеткенмен (ол 17 жаста болғанда), ISU тіркеушісі оның мұндай оқу орынды бітіргені туралы ешқандай жазбаның жоқ екенін хабарлады. Сондай-ақ, Элли Давенпорт орта мектебінің түлектер тізімінде де табылмады. 1904 жылға қарай Элли Рев. Әке Смит, Айова штатының Косгроув қаласындағы католик діни қызметкерінің шафёрі болып жұмыс істеді, ол Элидің жылдам жүргізуді ұнатуын бөлісті; Әке Смиттің машинасымен (қызыл Franklin) Элли Айова-Сити мен Давенпорт арасындағы жылдамдық рекордын орнатты. Элли 1906 жылғы үлкен жер сілкінісі мен өрт кезінде Сан-Францискода тұрды және автомобильдерді сату мен жарыстың алғашқы күндерінде белсенділік танытты. Ол 1907 жылдың 7 тамызында Мейбл Холлға үйленді; ол 21 жаста, ал ол 17 жаста болды, сондықтан некеге оның анасының келісімі қажет болды; олар Колорадода бал айларын өткізді. Эллилер 1909 жылы Невада-Ситиге (Калифорния штаты) көшіп келді, ол біраз уақыт "авто-эстафета" бағытында жұмыс істеді. 1910 жылдың басында жұбайлар Портлендке (Орегон штаты) көшіп барды, онда ол Э. Генри Вемме үшін жұмыс істейтін автосаудагер болып жұмысқа орналасты. Эллидің Curtiss атынан алғашқы көрсетілімі 1910 жылдың шілдесінде Виннипегте өтті. Элли 1910 жылдың 5 қазанында Америка Аэро клубының ұшқыш лицензиясын №17 алды. Екі айдан кейін, 1911 жылдың 18 қаңтарында, Элли өзінің Curtiss Pusher ұшағын Сан-Франциско шығанағында бекіген USS Pennsylvania бронекерлік крейсерінің платформасына қондырды. Элли Калифорния штатының Сан-Бруно қаласындағы Танфоран жарыс трассасынан ұшып, Пенсильванияға қонды, бұл әуе кемесіне ұшақтың алғашқы сәтті қонуы болды. Бұл ұшу цирк артисі және авиатор Хью Робинсон жобалаған және құрастырған құйрық ілгіш жүйесін пайдаланған алғашқы ұшу болды. Элли АҚШ Әскери-теңіз күштеріне жұмысқа орналасу туралы өтініш білдірді, бірақ АҚШ Әскери-теңіз авиациясы әлі құрылмаған еді. Әскери-теңіз авиациясын дамытуға қосқан үлесі үшін Элли 1965 жылы Ұлттық авиациялық даңқ залына енгізілді.
Ely was born in Williamsburg, Iowa, and raised in Davenport, Iowa. Having completed the eighth grade, he graduated from Davenport Grammar School 4 in January 1901. Although some sources indicate that he attended and graduated from the Iowa State University in 1904 (when he would have been 17), the registrar of ISU reports that there is no record of his having done so – nor did he attend the University of Iowa or the University of Northern Iowa. Ely likewise does not appear in the graduations lists for Davenport High School. By 1904, Ely was employed as a chauffeur to the Rev. Fr. Smyth, a Catholic priest in Cosgrove, Iowa, who shared Ely's love of fast driving; in Father Smyth's car (a red Franklin), Ely set the speed record between Iowa City and Davenport. Ely was living in San Francisco at the time of the great earthquake and fire of 1906 and was active there in the early days of the sales and racing of automobiles. He married Mabel Hall on August 7, 1907; he was 21 and she was 17, which meant the marriage required her mother's consent; they honeymooned in Colorado. The Elys relocated to Nevada City, California, in 1909, and for a time he drove an "auto stage" delivery route. The couple moved to Portland, Oregon, in early 1910, where he got a job as an auto salesman, working for E. Henry Wemme. Ely's first reported exhibition on behalf of Curtiss was in Winnipeg in July 1910. Ely received the Aero Club of America pilot's license #17 on October 5, 1910.| group="nb" The airplane plunged downward as soon as it cleared the 83 foot platform runway; and the aircraft wheels dipped into the water before rising. Two months later, on January 18, 1911, Ely landed his Curtiss Pusher airplane on a platform on the armored cruiser USS Pennsylvania anchored in San Francisco Bay. Ely flew from the Tanforan Racetrack in San Bruno, California, and landed on the Pennsylvania, which was the first successful shipboard landing of an aircraft. This flight was also the first ever using a tailhook system, designed and built by circus performer and aviator Hugh Robinson. Ely communicated with the United States Navy requesting employment, but United States naval aviation was not yet organized. For his efforts to advance naval aviation Ely was inducted into the National Aviation Hall of Fame in 1965.
Өлім
1911 жылғы 19 қазанда Джорджия штатының Макон қаласындағы көрмеде ұшу кезінде оның ұшағы тік түсуден кешігіп, құлап кетті. Оның жиырма бес жасқа толу күніне орай, оның денесі туған жеріне жерленді. 1933 жылғы 16 ақпанда Конгресс Элиге "азаматтық авиацияның пионері ретіндегі ерекше еңбегі мен АҚШ Әскери-теңіз күштерінде авиацияны дамытуға қосқан маңызды үлесі үшін" қайтыс болғаннан кейін Ерекше Ұшқыш кресімен марапаттады. Вирджиния штатындағы Норфолк әскери-теңіз базасындағы зейнеткерліктегі әскери-теңіз ұшақтарының көрмесі Элидің есімімен аталады, ал Вирджиния штатының Ньюпорт-Ньюс қаласындағы граниттен жасалған тарихи белгі 1910 жылы Эли жасаған тарихи ұшу өтті деген суға қарап тұрып, әскери, әсіресе теңіз авиациясына қосқан үлесін еске түсіреді.
On October 19, 1911, while flying at an exhibition in Macon, Georgia, his plane was late pulling out of a dive and crashed. On what would have been his twenty fifth birthday, his body was returned to his birthplace for burial. On February 16, 1933, Congress awarded the Distinguished Flying Cross posthumously to Ely, "for extraordinary achievement as a pioneer civilian aviator and for his significant contribution to the development of aviation in the United States Navy." An exhibit of retired naval aircraft at Naval Air Station Norfolk in Virginia bears Ely's name, and a granite historical marker in Newport News, Virginia, overlooks the waters where Ely made his historic flight in 1910 and recalls his contribution to military aviation, naval in particular.