Кіріспе

Ellery Queen's Mystery Magazine – екі айда рет шығатын американдық қысқа проза журналы, қылмыстық әдебиетке, әсіресе детективтік және құпия әңгімелерге маманданған. 1941 жылдың күзінде Mercury Press баспасынан шыға бастаған EQMM, Ellery Queen атты ойдан шығарылған автордың құрметіне аталған, ол Ellery Queen есімді ойдан шығарылған детектив туралы романдар мен қысқа әңгімелер жазған. 1993 жылдан бастап EQMM мұқабасындағы атауын Ellery Queen Mystery Magazine (апострофсыз) деп өзгертті, бірақ мазмұндағы тізімде толық атауы сақталды.

Мистикалық лига және ЕКММ-ге дейінгі дәуір (1933-1934)

Эллери Куиннің сәтті дебютінен, «Римдік шляпаның құпиясынан» кейін шамамен төрт жыл өткен соң, Дэнней мен Ли тек сапалы детективтік әдебиеттерді жариялайтын журнал шығаруға бел буды. Олардың алғашқы талпынысы – «Мистерия Лигасы» журналы, детективтік әңгімелерге арналған ай сайынғы басылым, 1933 жылдың қазанында Дэнней мен Лидің жалғыз қызметкерлері ретінде жарық көрді. Бұл журналда жарияланған әңгімелердің сапасын сақтауға көмектесті, сонымен бірге бағасын 25 центке дейін көтерді. Америка әлі Ұлы депрессиядан арылмаған кезде, көптеген адамдар үшін журнал сатып алуға бұл тым қымбат баға болды. Журнал тек төрт нөмірден кейін жабылды.

«Мистерия Лигасы» сияқты, EQMM журналының бірінші нөмірінде Дэшилл Хэммет, Марджери Аллингхэм, Т.С. Стриблинг, Энтони Эббот, Корнелл Вулрих, Фредерик Хазлитт Бреннан және Эллери Куиннің өзінің жеті толыққанды детективтік әңгімесі жарияланды. Дэнней оқырмандарына жолдаған хатында: «Бұл алғашқы нөмір шын мәнінде тәжірибелік сипатта», – деп мойындады. «Мистерия Лигасының» сәтсіздігіне қарағанда, EQMM журналының бірінші нөмірі 90 000-нан астам дана сатылды, жанрдағы қысқа әңгімелерді жандандырып, дамытуға көмектесті.

Фредерик Даннейдің редакторлығы (1941-1982)

Фредерик Данней 40 жылдан астам EQMM журналының бас редакторы болып қызмет етті. Редактор ретінде ол детектив жанрына құрметті бедел орнатып, оны дамытуға ұмтылды. Ол өз күш-жігерінің ең көптеген адамдардың талғамын қанағаттандырып, аудиторияны кеңейтуге септігін тигізетініне сенді. Оның маңызды жұмыстарының бірі – қылмыс немесе детектив элементтері бар әңгімелерді танымал жазушылардан іздеп табу және жариялау болды. Осының нәтижесінде Уильям Фолкнер, Эрнест Хемингуэй сияқты қырықтан астам Нобель және Пулитцер сыйлығының иегерлерінің туындылары EQMM-де жарық көрді. Данней EQMM журналына халықаралық сипат беруді де мақсат етіп, Агата Кристи сияқты британ жазушыларының шығармаларынан бастап, аргентиналық жазушы Хорхе Луис Борхестің туындыларының алғашқы ағылшын тіліне аудармасына дейін әлемнің түкпір-түкпірінен жазушылардың еңбектерін жариялады. Алғашқы қысқа әңгімелер конкурсы 1946 жылы өтті. Болашақта Нобель сыйлығының иегері атанған Уильям Фолкнер конкурс үшін жаңа әңгіме жазып, екінші орынды жеңіп алды, ал бірінші орын Манли Уэйд Веллманға бұйырды. Фолкнер жеңіліске ұшырағандықтан ашуланып, агентіне жазған хатында бұл конкурсты "жасанды детектив әңгімелер конкурсы" деп сипаттады. Кейбір сыншылар Фолкнердің "Химиядағы қателік" атты әңгімесі оның ең жақсы туындыларының қатарына жатпайды деп санайды. Даннейдің алғашқы жылдарында ол өзінің жеке детектив әңгімелер жинағына жинаған туындыларын қайта басып шығарды, содан кейін танымал және беймәлім авторлардың бұрын жарияланбаған әңгімелерін жариялай бастады. Black Mask журналы 1970 жылдары EQMM-де жабылды, бірақ 2008 жылы қайта жаңғыртылып, бүгінге дейін шығарылуда. Австралиялық қайта басылым 1947 жылдың шілдесінен басталып, 1964 жылдың қарашасында тоқтатылды, ал Ұлыбританиядағы қайта басылым 1953 жылдың ақпанынан 1964 жылдың қыркүйегіне дейін қол жетімді болды. Журналды жапон, француз, итальян, неміс тілдеріне аударатын қосымша басылымдар бір кезде болды, бірақ олардың барлығы кейіннен жабылды. Элеонора Салливан Даннейден кейін EQMM журналының редакторы болды. Ол 1970 жылдан 1982 жылға дейін бас редактор болып қызмет етті, Данней оны сұхбаттан кейін таңдады. Ол газеттер, журналдар мен кітаптар үшін көптеген мақалаларды псевдониммен жазған. Бірінші EQMM оқырмандар сыйлығы Кларк Ховардқа берілді. Олар екі журналдың да өркендеуіне бірлесіп атсалысты, және жиі мақалаларын бір-біріне жіберіп, оларға тиісті орын табуға көмектесті.

Жанет Хатчингстің редакторлығы (1991-)

Джанет Хатчингс өзінің мансабын Doubleday Book Club-та редактор және баспагер ретінде бастады, онда оған Америкада жариялануды күтіп тұрған барлық детективтік немесе қылмыстық романға үміткер туындыларды Mystery Guild үшін қарау мүмкіндігі берілді. Бұл тәжірибе оның детективтерге деген құштарлығын арттырды, кейін ол Walker & Company-дің детективтік редаторы болды және Ellery Queen's Mystery Magazine-дан әңгімелер жинағын жариялады. Осы байланыс арқасында ол 1991 жылы EQMM-нің 50 жылдығы тойында Салливанмен танысты, ал кейін журнал редакторының ықтимал мұрагері ретінде сұхбатқа алынды. Хатчингс Деннейдің журналға қатысты қағидаларын мұра етті, сапаны жалғыз өлшемшарт етіп, жанрдың әртүрлі детективтік туындыларын және жаһандық көзқарасты сақтауға тырысты. Ол сұхбатында өзінің мақсаты әрқашан "EQMM-нің қамтымы жанрдағыдай кең болуы" және детективтердің мүмкіндігінше кең спектрінен әңгімелер жариялау болғанын айтты. 2003 жылы Хатчингс басқа тілдерден туындыларды жүйелі түрде аударатын "Қылмысқа жол билеті" бөлімін құрды. Ол мұны журналдың шетелдік авторлардың ұсыныстарын күтудің орнына, басқа тілдердегі туындыларды белсенді іздеуімен түсіндірді. Сол жылы EQMM-нің алғашқы ірі цифрлық басылымдары дәстүрлі баспа түрінен өзге, қолжетімді болды. EQMM редакторының блогы 2012 жылы іске қосылды. EQMM ресми веб-сайты журнал туралы ақпаратты жазылушылар мен авторларға ұсынды. 2018 жылдың қаңтар айында EQMM өзінің ресми веб-сайтында "Шындықтан да қисынсыз" атты алғашқы онлайн бағанын іске қосты. Диан Джобб жазған және ай сайын тегін жаңартылатын жаңа баған, EQMM-де бұрын болмаған тақырыпты – нағыз қылмыстық оқиғаларды зерттейді және ұсынады.

Беделі

Жоғары редакциялық стандарттарының арқасында EQMM 1950-1970 жылдар аралығында америкалық қысқа көркем әдебиет журналдарының төмендеуінен аман қалған, салыстырмалы түрде аз ғана журналдың бірі болды. Қазір ол – бар болған ең ұзақ мерзімді сыр шерту әдебиет журналы. Тарихы бойында ол жаңа жазушыларды белсенді түрде қолдады, және бүгінде көптеген ірі басылымдар тек әдеби агенттер арқылы ғана қолжазбаларды қабылдаса, EQMM пошта арқылы тікелей келген қолжазбаларды әлі де қабылдайды. Жазушылар онлайн жіберу жүйесін де пайдалана алады. Журналдың «Алғашқы әңгімелер» бөлімі жүздеген жаңа авторларды таныстырды, олардың көптегені журналдың тұрақты авторына айналды.

Сипаттамалары

Ellery Queen's Mystery Magazine бірнеше ерекше белгілерге ие, олардың көпшілігі Фредерик Данней редактор болып жұмыс істеген жылдары қалыптасқан және содан бері сақталып, күшейіп келеді. Осы ерекшеліктер EQMM-нің 80 жылдан астам уақыт бойы сақталып, дамуына және жанрдағы басты журнал ретіндегі беделін ұстап тұруына септігін тигізді деп саналады.

Түрлілігі

EQMM әрқашан құпияның ең кең ауқымын зерттеуге ұмтылып, жанрдың барлық қырларын көрсетуге тырысты, нәтижесінде әртүрлі оқиғалар пайда болды, оның ішінде қатал детективтер, классикалық ағылшын құпиялары, нуарлар, ширақ әңгімелер, үйге жақын құпиялар және көрнекті жазушылардың туындылары бар. Журналдың көп түрлілігі оның авторының да әртүрлілігінде көрінеді. Дэннейдің түсіндіруінше, журнал "аты белгілі жазушылардың, аз танымал және белгісіз жазушылардың әңгімелерін ұсынуды" мақсат еткен. Бірақ олардың қайдан келгеніне қарамастан, бұл әрқашан сапалы оқиғалар болады. Журнал көрнекті әдеби тұлғалардың еңбектерін жариялағанмен, 1949 жылы "Алғашқы әңгімелер" бөлімін де ашты. Журнал халықаралық жазушылардың үлесін ұзақ жылдардан бері қабылдап келеді.