Кіріспе

Француз романы мен драматургы (1821–1890)

Октав Фёлье (11 шілде 1821 – 29 желтоқсан 1890) – француз романы мен драматургы. Оның туындылары романтизм мен реализмнің арасындағы кезеңді бейнелейді. Ол «өмірдің көрнекті және айқын бейнелеуімен», әйел тұлғаларын сомдауымен, кейіпкерлердің психологиясы мен сезімдерін талдауымен және тартымды, бірақ әзіл-қалжыңға толы проза стилімен әйгілі. Оның ең танымал туындысы – 1858 жылы жарық көрген «Кедей жігіттің хикаясы» (Le Roman d'un jeune homme pauvre) романы, ол итальяндық, француз және аргентиналық режиссерлер тарапынан бірнеше рет фильмге түсірілген.

Өмірбаян

Фойе Сен-Ло қаласында (Манш, Нормандия) дүниеге келді. Оның әкесі Жак Фойе – көрнекті заңгер және Ла-Манш облысының бас хатшысы, сонымен қатар, өте сезімтал және денсаулығы нашар адам болған. Анасы ол бала кезінде қайтыс болды. Фойе әкесінен жүйкелі жағдайға бейімділікті мұра етті, бірақ оның дәрежесі одан төмен болды. Ол Париждегі Луи-ле-Гранд лицейіне жіберілді, онда үлкен жетістіктерге қол жеткізіп, дипломатиялық қызметте жақсы қызметке ие болды. 1840 жылы ол әкесінің ұзақ жылдар бойы армандаған дипломат болуын қабылдамай, жазушы болғысы келетінін айтты. Әкесі одан бас тартты. Октав Фойе Парижге оралып, журналист болып жұмыс істеп, өмір сүруге тырысты. Ол Поль Бокажбен бірлесіп «Эшек және мат», «Пальма, немесе Қасиетті Жұма күнінің түні» және «Ришелье қарттығы» пьесаларын жазды. Үш жылдан кейін әкесі оны кешіріп, қаржылай көмек берді, бұл оған астанада жайлы өмір сүруге мүмкіндік берді. Сол жерде ол алғашқы романдарын жазып, жариялады. Жак Фойе денсаулығының нашарлауына байланысты ұлын күтімге шақырды. Парижден кету және Октав Фойе үшін мансабын дамыту мүмкіндігінен айырылу қиын болды, бірақ ол әкесінің сөзін орындады. Әкесінің жалғыздықты ұнатуы және қатал мінезі Сен-Лодағы өмірді өте қиын етіп берді. Алайда 1851 жылы Октав өзінің туған інісі Валери Фойеге (құдайы Дюбуа) үйленді, ол да жазушы еді. Сен-Лодағы «көшіп кету» кезеңінде Фойе өзінің ең жақсы туындыларын жазды. Оның алғашқы үлкен жетістігі 1852 жылы «Белла» романы мен «Кризис» комедиясын жариялау болды. Екеуі де оның кейінгі романдары жарияланған «Deux Mondes журналынан» қайта басылды. Сен-Лода жазылған танымал туындылардың ішінде «Кішкентай графиня» (1857), «Далила» (1857) және танымал «Жас кедейдің романы» (1858) бар. Әкесінің өмірін қайталағандай, Фойе де Сен-Лода ауыр жүйке ауруына шалдықты, бірақ оған әйелі мен қарындасы көмектесті. 1857 жылы ол «Далила» романы бойынша қойылған пьесаның репетициясын бақылау үшін қысқа мерзімге Парижге оралды. Келесі жылы «Жас кедей» пьесасы репетицияланатын кезде де солай істеді. Ол елордада болған кезде әкесі қайтыс болды. Фойе отбасымен бірге дереу Парижге көшіп, Екінші Империя сарайының сүйікті жазушысына айналды. Оның пьесалары көпшілікке көрсетілмес бұрын Компиеньде қойылды, ал бір рет Императрица Евгения «Маркизаның портреттерінде» Мадам де Понс рөлін ойнады. 1862 жылы ол «Сибиль» романымен тағы бір үлкен жетістікке қол жеткізді. Алайда денсаулығы нашарлай бастады, сондай-ақ үлкен ұлының өлімі де оған әсер етті. Ол Нормандияның тыныштығына оралды, бірақ бірнеше жыл бұрын сатылған Фойе отбасының шатосына емес. Ол Сен-Ло маңындағы Лес-Пейлерс деген үйді сатып алып, онда он бес жыл бойы көптеген раушан гүлдерінің арасында жасырын өмір сүрді.

Құрмет, соңғы жылдары және өлімі

1862 жылы Фойе Француз академиясының мүшесі болып сайланды. Екі жыл өткен соң ол Фонтенбло сарайының кітапханашысы болып тағайындалды, және сол лауазыммен бірге берілетін стипендияны алу үшін әр жылы бір-екі ай сарайда тұруға міндетті болды. 1867 жылы ол өзінің шедеврі – «Мсье де Камор» шығармасын жариялады, ал 1872 жылы «Жулия де Трекёр» романын жазды. «Лес Пайлерс» сатылғаннан кейін, депрессия және басқа да денсаулық проблемаларына байланысты ол соңғы жылдарын көшпенді өмір сүріп өткізді. Соңғы кітабы «Honneur d'artiste» жарық көргеннен кейін көп ұзамай, 1890 жылдың 29 желтоқсанында Парижде қайтыс болды.