Кіріспе

Бір жүйе ретінде жұмыс істейтін жасанды спутниктер тобы.

Жасанды спутниктер шоқжұлдызы – бір жүйе ретінде жұмыс істейтін жасанды спутниктер тобы. Жеке спутниктен өзгеше, шоқжұлдыз тұрақты түрде жаһандық немесе жаһандыққа жуық қамтуды қамтамасыз ете алады, яғни кез келген уақытта Жердің кез келген нүктесінде кем дегенде бір спутник көрінеді. Спутниктер әдетте бір-бірін толықтыратын орбиталық жазықтықтар жиынтығында орналастырылады және бүкіл әлемге тараған жер серіктерімен байланысады. Олар спутниктер арасындағы байланыс жүйесін де пайдалана алады.

Шолу

Жерсеріктік орбитадағы (MEO) және төменгі Жер орбитасындағы (LEO) спутниктер көбінесе спутниктік шоқжұлдыздарда қолданылады, себебі бір спутникпен қамтылатын аудан кішкентай болады және спутник орбитасын сақтау үшін қажетті жоғары бұрыштық жылдамдықпен қозғалатындықтан, ол аудан да қозғалады. Белгілі бір аумақты үздіріссіз қамту үшін көптеген MEO немесе LEO спутниктері қажет. Бұл геостационарлық спутниктерден өзгеше, онда бір спутник, әлдеқайда биік орбитада және Жер бетінің айналуымен бірдей бұрыштық жылдамдықпен қозғалып, үлкен аумақты тұрақты түрде қамтиды. Кейбір қолданымдар үшін, әсіресе цифрлық байланыс саласында, MEO және LEO спутниктік шоқжұлдыздарының төменгі биіктігі геостационарлық спутниктерге қарағанда артықшылықтар ұсынады, оларға жол бойындағы сигнал жоғалуының азаюы (қуатты және шығындарды төмендету) және сигнал кешігуі кіреді. Геостационарлық спутник арқылы интернет-протокол трансляциясының таралу кешіктіруі 600 мс-тен асып кетуі мүмкін, бірақ MEO спутнигі үшін 125 мс-ге дейін, ал LEO жүйесі үшін 30 мс-ге дейін төмендеуі мүмкін. Спутниктік шоқжұлдыздардың мысалдары: навигация және геодезия үшін MEO орбитасындағы GPS, Galileo және GLONASS шоқжұлдыздары, LEO орбитасындағы Iridium және Globalstar спутниктік телефон қызметтері мен Orbcomm хабар алмасу қызметі, күнмен синхронды LEO орбитасындағы Апаттарды мониторингтеу шоқжұлдызы және RapidEye қашықтан зондтау жүйесі, жоғары эллипстік орбитадағы Ресейдің Molniya және Tundra байланыс шоқжұлдыздары, сондай-ақ LEO орбитасында Starlink және OneWeb компаниялары құрылып жатқан және MEO орбитасында O3b компаниясы іске қосылған кеңжолақты спутниктік шоқжұлдыздары.

Орбиталық қабықша

Ғарыш ұшуында орбиталық қабық – белгілі бір биіктікте дөңгелек орбиталарда орналасқан жасанды спутниктердің жиынтығы. Спутниктік шоқжұлдыздарды жобалауда орбиталық қабық әдетте аспан бойлығы (және орташа аномалия) бойынша тең бөлінген, бірдей биіктікте және көбінесе орбиталық еңістің бірдей болатын дөңгелек орбиталардың жиынтығын білдіреді. Орбиталық қабық, егер еңісі мен биіктігі жеткілікті болса, орбитаға айналған дененің бүкіл бетін қамтиды. Әйтпесе, қамту белгілі бір максималды ендікке дейін жетеді. Көптеген спутниктік шоқжұлдыздар әдетте бір орбиталық қабықты пайдаланады. Ал, жаңа, ірі мегашоқжұлдыздар бірнеше орбиталық қабықтан тұруы мүмкін деп ұсынылған.