Кіріспе

Люксембургтік байланыс спутниктік қызметтерді ұсынатын Intelsat S. A. (бұрынғы INTEL SAT, INTELSAT, Intelsat) – корпоративтік кеңсесі Люксембургте, әкімшілік кеңсесі Вирджиния штатының Тайсонс-Корнер қаласында орналасқан, АҚШ-тағы көпұлттық спутниктік қызметтер провайдері. 1964 жылдан 2001 жылға дейін Халықаралық телекоммуникация спутнигі ұйымы (ITSO, немесе INTELSAT) ретінде құрылған, ол халықаралық телекоммуникация және хабар тарату қызметтерін ұсынатын байланыс спутниктерінің шоқжұлдызына иелік етіп, басқарған үкіметаралық консорциум болды. 2023 жылдың наурыз айында бәсекелес спутниктік оператор SES Intelsat-пен бірігу мүмкіндігін талқылап жатқанын растады, бірақ 2023 жылдың маусым айында бұл келіссөздер аяқталғаны хабарланды. 2024 жылғы 30 сәуірде SES Intelsat-ты 3,1 миллиард АҚШ долларына сатып алу туралы келісімге келгенін жариялады, аталған мәміленің 2025 жылдың екінші жартысында аяқталуы күтілуде. 2022 жылдың маусым айына қарай Intelsat 52 байланыс спутнигін пайдалануда болды, ол әлемдегі ең ірі спутниктік флоттардың бірі еді. 2020 жылы компания алдағы бірнеше жылда жеті C жолақты спутник сатып алу, құрастыру және ұшыру жоспарларын жариялады. Бұл C жолақты спутниктер Американың 5G желісін дамыту процесін жеделдетуге көмектеседі. Бұл келісімдер жылдар бойына желіні жаңғырту жоспарын іске асыруға бағытталған, жоғары жылдамдық, икемділік, сенімділік және кері үйлесімділікті қамтамасыз етуге арналған инвестициялармен байланысты. 2022 жылғы мәліметтер бойынша компания шамамен 1800 клиентке қызмет көрсетті және шамамен 1790 қызметкер жұмыс істеді.

Тарих

Джон Ф. Кеннеди 1961 жылғы 25 қыркүйекте БҰҰ-да сөйлеген сөзі арқылы INTELSAT құруға бастама берді. Одан бір жыл өткен соң Джон Ф. Кеннеди 1962 жылғы Коммуникациялық спутниктер туралы заңға қол қойды. INTELSAT бастапқыда Халықаралық телекоммуникациялық спутниктер ұйымы (ITSO) ретінде құрылды және 1964 жылдан 2001 жылға дейін халықаралық хабар тарату қызметтерін ұсынатын коммуникациялық спутниктердің шоқжұлдызына иелік етіп, басқаратын үкіметаралық консорциум ретінде қызмет етті. 2001 жылы халықаралық спутниктік нарық толығымен коммерцияланды, ал INTELSAT 2001 жылдан кейін жекешелендіріліп, Intelsat жеке Люксембург корпорациясы болып құрылды.

Халықаралық үкіметтік ұйым (1964-2001)

Халықаралық үкіметтік ұйым (ХҮҰ) 7 қатысушы елмен құрылды. 1964 жылғы келісім – тұрақты келісімге жету жолындағы уақытша шара болды. Тұрақты халықаралық ұйым 1969-1971 жылдар аралығындағы халықаралық келіссөздерден кейін 1973 жылы құрылды. Ең қиын мәселе – "жүйені ұлттық мекеме басқарудан халықаралық ұйымның өзі басқаруға көшуі" болды. INTELSAT бастапқыда екі халықаралық келісіммен реттелді: біріншісі – үкіметтердің сыртқы істер министрліктері арқылы қол қойылған ұйымның негізгі қағидаларын, принциптерін және құрылымын белгілейтін келісім, екіншісі – үкіметтер немесе олардың тағайындаған телекоммуникациялық мекемелері қол қойған, егжей-тегжейлі қаржылық және техникалық ережелерді қамтитын Операциялық келісім". Көп жағдайда, соңғысы – тарап елдердің коммуникация министрліктері болды, бірақ АҚШ үшін – федералдық заңнамамен құрылған және жаһандық спутниктік байланыс жүйесінде АҚШ-ты ұсынуға бекітілген Communications Satellite Corporation (COMSAT) жеке корпорациясы болды. Тараптар Ассамблеясы – екі жылда бір рет жиналатын және "негізінен егемен мемлекеттер ретінде Тараптардың мүддесін қозғайтын" мәселелермен айналысады. Осы жылы INTELSAT жекешелендіріліп, Intelsat деп атауын өзгертті. Құрылғаннан бері Intelsat өзіне тән Intelsat спутниктерінің бірнеше нұсқасын (блогын) пайдаланды. Intelsat әрбір ғарыш аппараттары блогын дербес аяқтайды, нәтижесінде жылдар бойы спутник өндірушілердің әртүрлі мердігерлері пайда болды. 2012 жылға қарай Intelsat-тың ең ірі ғарыш аппараттарын жеткізушісі Space Systems/Loral болды, ол сол кезде 47 ғарыш аппаратын (Intelsat 20) жасады. Желі бастапқы жылдары қазіргідей сенімді болмаған. 1969 жылдың көктемінде Атлантикалық спутнигінің істен шығуы Аполлон-11 миссиясын тоқтату қаупін тудырды; ауыстыру спутнигі дұрыс орбитаға енбеді және уақытында қалпына келтірілмеді; NASA миссия кезінде Аполлонның байланысын NASA-ға бағыттау үшін теңіз асты кабельдік телефон желілерін пайдаланды. Аполлон-11 Айға қонған кезде Ай Тынық мұхитының үстінде болды, сондықтан басқа антенналармен қатар, Тынық мұхитының үстінде геостационарлық орбитада орналасқан INTELSAT III спутнигі де қолданылды.

Коммерциялық мақсатта пайдалану

1990 жылдары спутниктерді құрастыру және ұшыру енді тек мемлекеттік саланың құзырында болмай, елдік телекоммуникация жүйелері жекешелендіріліп, өсіп келе жатқан сұранысты қанағаттандыру үшін бірнеше жеке спутниктік операторлар пайда болды. АҚШ-та PanAmSat, Orion Communications, Columbia Communications, Iridium, Globalstar, TRW және тағы да басқалар сияқты спутниктік операторлар Халықаралық бәсекеге қабілетті спутниктік қызметтер альянсы (ACISS) құрамында бірігіп, коммуникациялық спутниктерді тек үкіметаралық ұйымдардың басқаруын және COMSAT компаниясының Intelsat және Inmarsat келісімдері бойынша монополиялық жағдайын тоқтатуға ұмтылды. 2001 жылдың наурыз айында АҚШ Конгресі COMSAT-ты жекешелендіру мақсатында Халықаралық телекоммуникацияларды жақсарту үшін ашық нарықты қайта ұйымдастыру (ORBIT) заңын қабылдады. 1998 жылдың сәуір айында АҚШ үкіметінің нарықтағы билік туралы алаңдаушылығын сейілту үшін Intelsat жоғары басшылығы өзінің ескі бес спутнигін жеке голландтық New Skies Satellites компаниясына берді, ол Intelsat-қа тікелей бәсекелес айналды.

Жекешелендіру

2001 жылдың 18 шілдесінде Intelsat құрылғаннан кейін 37 жыл өткен соң жеке компанияға айналды. 2001 жылы Intelsat жекешелендірілгенге дейін INTELSAT-қа меншік және инвестиция (акциялармен өлшенген) INTELSAT мүшелері арасында қызметтерді пайдалану деңгейіне сәйкес таратылды. Инвестициялық үлестер капиталдық шығыстарды қаржыландыруға қажетті жалпы соманың әрбір мүшесінің үлесін анықтады. Ұйымның негізгі кіріс көзі – спутниктерді пайдалану үшін алынатын төлемдер болды, олар операциялық шығындар шегерілгеннен кейін INTELSAT мүшелеріне капиталды қайтару және капиталды пайдалану үшін сыйақы ретінде үлестеріне пропорционалды түрде қайта бөлінді. Спутниктік қызметтер INTELSAT мүшелері де, мүшелері емес де, кез келген ұйымға қолжетімді болды, ал барлық пайдаланушылар бірдей тарифтерді төледі. Intelsat Americas 7 (бұрын Telstar 7 деп аталған, ал 2007 жылдың 1 ақпанынан бастап Galaxy 27 деп аталған) 2004 жылдың 29 қарашасында бірнеше күнге тоқ қуатын жоғалтты. Спутниктің жұмыс қабілеті төмендеді. Intelsat 2005 жылдың қаңтар айында төрт жеке инвестициялық компанияға – Madison Dearborn Partners, Apax Partners, Permira және Apollo Global Management компанияларына 3,1 миллиард АҚШ долларына сатылды. Компания 2006 жылдың 3 шілдесінде PanAmSat компаниясын сатып алды, содан кейін әлемдегі ең ірі бекітілген спутниктік қызметтер провайдері атанды, оның паркінде 52 спутник негізгі орбиталық позицияларда жұмыс істеді. 2007 жылдың маусым айында BC Partners компаниясы Intelsat акцияларының 76%-ын шамамен 3,75 миллиард еуроға сатып алғанын хабарлады.

Intelsat S.A. (Люксембург)

2013 жылдың сәуір айында Intelsat S. A. компаниясы Нью-Йорк қор биржасында алғашқы акция орналастыруға (IPO) шығып, 550 миллион АҚШ доллары таза табыс тапты, оның 492 миллионы компанияның 15,9 миллиард АҚШ доллары көлеміндегі қарызын төлеу үшін дереу жұмсалды. 2013 жылдың мамыр айында компания төрт жаңа, жоғары өнімді Boeing EpicNG 702 MP спутнигін сатып алатынын хабарлады. 2015 жылы Intelsat компаниясы Делавэр штатында қайта тіркеліп, Intelsat Corporation болып өзгерді. 2017 жылы Intelsat компаниясы Softbank қолдауындағы OneWeb компаниясымен бірігу мүмкіндігі туралы келіссөздер жүргізді. Бірақ 2017 жылдың 1 маусымында облигация иелері ұсынысты қабылдамайтыны және бірігу әлеуеті 2017 жылдың 2 маусымынан бастап тоқтатылатыны жарияланды.

Операциялар

2014 жылдан кейін Intelsat корпоративтік әкімшілік кеңсесін Вирджиния штатының Тайсонс-Корнер қаласында сақтап келді, сол кезде оның көптеген қызметкерлері сол жерде жұмыс істеді. Intelsat Тайсонс-Корнер және Джорджия штатының Элленвуд қалаларындағы жаһандық желілік операциялар орталықтарын үздіріспей қамтамасыз етеді. Көп ұлттық компания Intelsat кірісінің көп бөлігін АҚШ-тан тыс жерде орналасқан клиенттерден алады. Спутниктік паркінен басқа, Intelsat әлемнің әртүрлі аймақтарында сегіз телепортқа ие және оларды басқарады.

Gogo коммерциялық авиациясын сатып алу

2020 жылдың желтоқсан айында Intelsat компаниясы Gogo компаниясының коммерциялық авиация (CA) бизнесін сатып алуды аяқтады. Бұл тік интеграция Intelsat компаниясының келесі буын жаһандық телекоммуникациялық желісін Gogo CA компаниясының клиенттермен жұмыс істеу мүмкіндіктерімен біріктіріп, әуе компаниялары мен жолаушыларға ұшақтағы ойын-сауық және байланыс (IFEC) мүмкіндіктерін жақсартты.

SES сатып алуы

2024 жылғы 30 сәуірде SES Intelsat компаниясын 3,1 миллиард АҚШ долларына сатып алу туралы келісімге қол жеткізілгенін хабарлады, аталған мәміленің 2025 жылдың екінші жартысында аяқталуы күтілуде. Өмірлік циклінің соңына жақындап қалған Intelsat спутнигі геостационарлық белдеуден жоғарырақ, "Intelsat" бизнесіне ешқандай салдар тигізбейтін жерге, "көмекші орбитаға" көшіріледі, онда жанармай құю жұмыстары жүргізіледі. 2010 жылға дейін бизнес-модель әлі де дамып жатқан болатын. MDA компаниясы "сәтті қосылған отынның әр килограмы үшін клиенттерден төлем алуға мүмкіндік алады, килограмм бағасы оператордың ғарыш аппаратының ұзартылған қызмет ету мерзімінен күтетін қосымша кірісіне байланысты болады". Жоспар бойынша, жанармай қоймасы бірнеше спутниктерге жақындасып, мақсатты спутниктің апогейлік қозғалтқышымен байланысады, мақсатты ғарыш кемесінің жылу қорғанысының шағын бөлігін алып тастап, жанармай қысым желісіне қосылып, жанармай жеткізіледі. "MDA өкілдері байланыс спутнигін 20 минутқа қызметтен уақытша шығаруға болатынын болжайды".

Атауын өзгерту

2007 жылдың 1 ақпанында Intelsat компаниясы бұрын Intelsat Americas және PanAmSat брендтерімен белгілі болған 16 спутнигінің атауларын Galaxy және Intelsat деп өзгертті.

Ұшыру құралдары

Уақыт өте келе Intelsat әлемдегі көптеген коммерциялық ұшыру қызметтерін ұсынатын компаниялармен жұмыс істеді. Олардың спутниктері көбінесе өз буынындағы ең ауырлары болып табылады, сондықтан белгілі бір кезде нарықтағы ең қуатты және сенімді зымырандар қажет болады. 21-ғасырда Intelsat-тың көптеген миссияларын Arianespace еуропалық Ariane 4 және Ariane 5 зымырандарымен, ал Ресейдегі Хруничев компаниясы жасаған Proton K және Proton M зымырандарымен International Launch Services (ILS) жүзеге асырды. Intelsat 2014 жылы қызметін тоқтатқанға дейін Тынық мұхитындағы Ocean Odyssey платформасынан ұшырылған Zenit 3SL зымырандары арқылы экваторлық Sea Launch мүмкіндігінен де пайдаланды. 2012 жылдың 30 мамырында Intelsat SpaceX компаниясымен Falcon Heavy ұшыру құралының бірінше келісімшартына қол қойды, бұл 1990 жылдардағы Atlas II зымырандарындағы көптеген ұшулардан және 2009 жылғы жалғыз Atlas V ұшырудан кейін Intelsat-тың американдық зымырандарына оралуын білдірді.