Кіріспе

Спутниктік модем немесе спутниктік модем – байланыс спутнигін релелік станция ретінде пайдалана отырып, деректерді жіберу үшін қолданылатын модем. Спутниктік модемнің басты міндеті – кіріс дерек ағынын радиосигналға және керісінше түрлендіру болып табылады. Кейбір құрылғыларда тек демодулятор ғана болады (модуляторы болмайды, сондықтан деректерді спутник арқылы жүктеуге ғана мүмкіндік береді), және олар да "спутниктік модемдер" деп аталады. Мұндай құрылғылар спутниктік интернетке қолжеткізу үшін қолданылады (мұндай жағдайда жіберілген деректер дәстүрлі PSTN модемі немесе ADSL модемі арқылы жіберіледі).

Спутниктік байланыс

Спутниктік модем – байланыс арнасын орнату үшін қажетті жалғыз құрылғы емес. Спутниктік байланыс құру үшін қажетті басқа да жабдықтарға спутниктік антенналар және жиілік түрлендіргіштері жатады. Жіберілуге тиіс деректер деректер терминалынан (мысалы, компьютер) модемге жіберіледі. Модемде әдетте аралық жиілік (IF) шығысы болады (яғни 50-200 МГц), бірақ кейде сигнал тікелей L-диапазонына модуляцияланады. Көбінесе, күшейту және тарату алдында жиілікті жоғары көтеру конвертері арқылы түрлендіру қажет. Модуляцияланған сигнал – символдар тізбегі, қолданылатын модуляция схемасына байланысты бит немесе бірнеше бит сияқты сигнал күйімен көрсетілген деректер бөліктері. Символ сағатын қалпына келтіру (жергілікті символ сағат генераторын қашықтағымен синхронды ету) – демодулятордың ең маңызды міндеттерінің бірі. Сол сияқты, спутниктен алынған сигнал бірінші кезекте төмендетіледі (бұл төмен шулі блок конвертері (LNB) арқылы жасалады), содан кейін модеммен демодуляцияланады және соңында деректер терминалымен өңделеді. LNB әдетте 13 немесе 18 В тұрақты токпен сигнал кабельі арқылы модемнен қуат алады.

Ішкі құрылым

Модемнің жұмыс істеу принципін түсінудің ең оңай жолы – оның ішкі құрылымын қарастыру. Суретте кез келген спутниктік модемнің блок-схемасы көрсетілген.

Аналогты жол

Бергіште цифрлық-аналогтық түрлендіруден кейін сигналды қайта құру сүзгісінен өткізеді. Қажет болған жағдайда жиілікті түрлендіру жасалады. Қабылдағыштағы аналогтық тракттың мақсаты – сигналдың жиілігін түрлендіру, автоматты күшін реттеу тізбегі арқылы қуатын реттеу және оның күрделі қабықша компоненттерін алу. Аналогтық трактқа кіріс сигнал аралық жиілікте келеді, кейде L жолағында болады, мұндай жағдайда оны аралық жиілікке (IF) түрлендіру қажет. Содан кейін сигнал төрт квадрантты көбейтуші арқылы үлгіленеді немесе өңделеді, ол гетеродиндік жиілікке көбейту арқылы күрделі қабықша компоненттерін (I, Q) тудырады (супергетеродиндік қабылдағышты қараңыз). Соңында сигнал антиалиасингтік сүзгіден өтеді және үлгі алынады немесе (цифрландырылады).

FEC кодтамасы

Қателерді түзету әдістері спутниктік байланыс үшін маңызды, себебі спутниктің қуаты шектеулі болғандықтан қабылдағыштағы сигнал-шу қатынасы көбінесе нашар болады. Қателерді түзету деректерді жіберу кезінде дерек ағынына жасанды артық ақпарат қосу арқылы жұмыс істейді және бұл артық ақпаратты шу мен кедергілерден туындаған қателерді түзету үшін пайдаланады. Бұл FEC (Forward Error Correction) кодтаушысы арқылы жүзеге асырылады. Кодтаушы цифрлық ағынға қателерді түзету кодын қолданып, артық ақпарат қосады. FEC декодері сигналда қолданылатын алдын ала қателерді түзету кодын декодтайды. Мысалы, Digital Video Broadcasting стандарты ішкі конволюциялық (стандартты NASA коды, тесілген, жылдамдықтары , , , ,), араластыру және сыртқы Reed-Solomon кодынан тұратын біріктірілген кодты анықтайды (блок ұзындығы: 204 байт, ақпарат блогы: 188 байт, блокта 8 байтқа дейін түзетуге қабілетті).

Дифференциалдық кодтау

Фазалық екінақтылығы бар бірнеше модуляция түрлері бар (мысалы, PSK және QAM), яғни тасымалдағышты әртүрлі тәсілдермен қалпына келтіруге болады. Осы екінақтылықты жою үшін дифференциалдық кодтау қолданылады. Дифференциалдық кодтау қолданылғанда, деректер қазіргі символға ғана емес, сонымен қатар алдыңғы символға да тәуелді етіледі.

Қосу

Скремблинг – бұл дерек ағынын кездейсоқ ету арқылы ұзақ "0" немесе "1" тізбектерін жою және энергияның біркелкі таралуын қамтамасыз етуге арналған техника. Ұзақ "0" және "1" тізбектері уақытты синхрондау тізбегінің жұмысын қиындатады. Скремблерлер мен дескремблерлер көбінесе сызықтық кері байланыс тізбектік тіркегіштеріне негізделген. Скремблер жіберілген дерек ағынын кездейсоқ етеді. Дескремблер болса, скремблделген дерек ағынынан бастапқы күйін қалпына келтіреді. Скремблингті шифрлаумен шатастырмау керек, себебі ол деректі сыртқы қолсұнушылардан қорғамайды.

Мультиплекстеу

Мультиплексор бірнеше цифрлық ағынды бір ағынға түрлендіреді. Бұл көбінесе 'мультиплекстеу' деп аталады. Жалпы, демультиплексор – бұл бір мультиплекстелген дерек ағынын бірнешеге бөлетін құрылғы. Спутниктік модемдерде көп шығыстар болмайды, сондықтан демультиплексор мұнда таңдау операциясын жүзеге асырады, модемге шығарылатын арналарды таңдауға мүмкіндік береді. Демультиплексор бұл мақсатқа кадрлық синхронизацияны сақтап тұру арқылы жетеді.