Кіріспе

Спутниктік радиохабар тарату қызметі – спутниктік радиохабар тарату спутниктік қызметі ретінде (ITU RR 1.39-бабына сәйкес). Халықаралық телекоммуникация одағының (ITU) Радио ережелері (RR) спутниктік радиоберуді спутниктік радиохабар тарату қызметі ретінде анықтайды. Спутниктік сигналдар бүкіл ел бойынша, құрлықтағы радиостанцияларға қарағанда әлдеқайда кең географиялық аймақта таратылады және бұл қызмет негізінен автокөліктің ішіндегі жолаушыларға арналған. Қызмет жазылым арқылы қолжетімді, көбінесе жарнамасыз, және абоненттерге құрлықтағы радиоға қарағанда көбірек станциялар мен бағдарламалардың алуан түрлілігін ұсынады. 2002 жылы спутниктік радио технологиясы Ғарыш қорының Ғарыш технологияларының даңқ залына енгізілді. Солтүстік Америкада спутниктік радио 2.3 ГГц S жиілік диапазонын бүкіл елдегі цифрлық радиохабар тарату үшін пайдаланады. Әлемнің басқа бөліктерінде спутниктік радио DAB үшін бөлінген 1.4 ГГц L жиілік диапазонын пайдаланады, мақсаты – дамып келе жатқан елдерге спутниктік радио бағдарламаларын қолжетімді ету. 1991 жылдың 22 маусымында FCC WorldSpace компаниясына Африка мен Таяу Шығысқа цифрлық бағдарламалар беру үшін спутник ұшыруға рұқсат берді. WorldSpace абоненттерінің 90%-дан астамы Үндістаннан. 2008 жылы WorldSpace Еуропаға ену жоспарларын жариялады, бірақ компания 2008 жылдың қарашасында банкроттыққа өтініш берген соң бұл жоспарлар тоқтатылды. 2010 жылдың наурыз айында компания екі спутнигін (біреуі Азияға, екіншісі Африкаға қызмет көрсеткен) тоқтатуды жариялады. Sirius XM Radio радиосының 50%-ын иеленетін Liberty Media компаниясы WorldSpace активтерін сатып алуды қарастырды, бірақ компаниялар арасындағы келіссөздер сәтсіз аяқталды. Қазір спутниктер білім беру деректерін таратады және Yazmi USA, LLC деген атпен жұмыс істейді. Ondas Media – Испания компаниясы, ол Испания мен Батыс Еуропаның көп бөлігіне қызмет көрсету үшін жазылымдық спутниктік радио жүйесін іске қосуды ұсынды, бірақ Еуропа бойынша лицензия алуда сәтсіз болды. Onde Numérique – Франция компаниясы, ол Франция мен Батыс Еуропаның бірнеше еліне қызмет көрсету үшін жазылымдық спутниктік радио жүйесін іске қосуды ұсынды, бірақ 2016 жылдың желтоқсанынан бастап жоспарларын белгісіз мерзімге тоқтатты.

Америка Құрама Штаттары

Sirius спутниктік радиосын жаңа компанияның басқарма төрағасы болған Мартин Ротблат құрды. Ірі қарушы Дэвид Марголес, бұрынғы NASA инженері Роберт Брискманмен бірге президент және бас операциялық директор қызметін атқарды. 1990 жылдың маусым айында Ротблаттың «Satellite CD Radio, Inc.» компаниясы Федералдық байланыс комиссиясына (FCC) үйлер мен көліктерге цифрлық дыбыс тарату үшін спутниктерге жаңа жиіліктер беру туралы өтініш жолдады. Алты айдан кейін, компанияны қаржылық тұрғыдан қолдаған Rogers Wireless негізін қалаушы Марголезе компанияны бақылауға алып, Брискманның орнын басты. Марголезе компанияны CD Radio деп атады және келесі бес жыл бойы FCC-ге спутниктік радионы пайдалануға рұқсат беру үшін лоббилік жұмыс жүргізді, ал келесі бес жылда 1,6 миллиард доллар жинады, ол 2000 жылдың шілдесінде Қазақстаннан эллипстік орбитаға үш спутник салуға және ұшыруға жұмсалды. 1997 жылы Марголезе реттеуші рұқсат алып, «саланы тиімді құрғаннан кейін», FCC сондай-ақ 1998 жылдың қазан айында XM спутниктік радиосы болып өзгерген American Mobile Radio Corporation-ға лицензия сатты. XM-ді 2009 жылдың қарашасына дейін төрағалық еткен Лон Левин мен Гэри Парсонс құрды. CD Radio олардың лицензиясын 83,3 миллион долларға, ал American Mobile Radio Corporation 89,9 миллион долларға сатып алды. Digital Satellite Broadcasting Corporation және Primosphere лицензия алуға үміткер болғандарымен сәтті болмады. Sky Highway Radio Corporation 1993 жылы CD Radio компаниясы 2 миллион долларға сатып алғанға дейін спутниктік радио желісін құруға қызығушылық танытқан. 1999 жылдың қарашасында Марголезе CD Radio-ның атын Sirius спутниктік радиосына өзгертті. XM-нің алғашқы спутнигі 2001 жылдың 18 наурызында, екіншісі 2001 жылдың 8 мамырында ұшырылды. Оның алғашқы хабарласуы 2001 жылдың 25 қыркүйегінде, Sirius-тан шамамен төрт ай бұрын болды. Sirius қызметінің алғашқы кезеңін 2002 жылдың 14 ақпанында төрт қалада іске қосты, ал 2002 жылдың 1 шілдесінде АҚШ-тың қалған бөлігіне тарады. FCC 2008 жылдың 25 шілдесінде бірігуге келісім берді, бұл монополия емес екенін, негізінен интернет аудио ағынының бәсекесіне байланысты мәлімдеді.

Жапония

Мобахо! – Жапонияда негізделген, Жапония мен Корея Республикасына түрлі қызметтер ұсынған, 2004 жылдың 20 қазанында басталып, 2009 жылдың 31 наурызында тоқтатылған ұялы спутниктік сандық аудио/бейне хабар тарату қызметі.

Канада

XM спутниктік радиосы Канадада 2005 жылдың 29 қарашасында іске қосылды. Екі күннен кейін, 2005 жылдың 1 желтоқсанында, Sirius та іске қосылды. Sirius Canada және XM Radio Canada 2010 жылдың 24 қарашасында Sirius XM Canada болып бірігуі туралы хабарлады. Ол 2011 жылдың 12 сәуірінде Канаданың радиотелевизия және телекоммуникациялар комиссиясынан мақұлданды.

Жүйенің құрылысы

Спутниктік радио Солтүстік Америкада бүкіл елдегі цифрлық радио хабарларын тарату үшін 2.3 ГГц S жолағын пайдаланады. Қабылдау радионың жеке идентификаторын алу және оны қызмет провайдеріне жіберу арқылы қосылады. Жердегі станциялар сигналды спутниктерге жібереді, олар экватордың үстінен 35,786 километр (22,236 миль) биіктікте геостационарлық орбитада орналасқан. Спутниктер сигналды автокөліктер мен үйлердегі радио қабылдағыштарына қайтарады. Бұл сигнал шифрланған хабарларды, сондай-ақ әрбір нақты хабар туралы метадеректерді қамтиды. Радио қабылдағыш модульдері сигналды шифрдан ашады және хабар туралы ақпаратты көрсетеді. Қалалық аймақтарда жер үсті ретрансляторлары спутниктік сигнал кедергі келтірілген жағдайда да сигналды алуға мүмкіндік береді. Бұл технология бүкіл ел бойынша хабар таратуға мүмкіндік береді, мысалы, АҚШ тыңдаушылары елдің кез келген жерінде бірдей станцияларды тыңдай алады.