Кіріспе

Швед мемлекет қайраткері және ақыны (1731–1785)

Граф Гюстав Филипп Круц (1 мамыр 1731, Аньяла, Финляндия – 30 қазан 1785, Стокгольм) – швед мемлекет қайраткері, дипломат және ақын.

Өмірбаян

Кройц Финляндияда дүниеге келді және Турку Корольдік академиясында оқуын аяқтағаннан кейін 1751 жылы Стокгольмдегі Сыртқы істер кеңесінің канцеляриясында қызметке орналасты. Мұнда ол граф Густав Фредрик Гилленборгпен танысты, оның есімі осы графпен тығыз байланысты. Олар Хедвиг Шарлотта Норденфлихтпен жақын қарым-қатынаста болды, ал олардың еңбектері бірлесіп жарияланды. Өз замандастарына олар даңқ жағынан тең көрінді, бірақ кейінгі ұрпақ Кройцке гений иесі деген құрмет көрсетті. Оның ең маңызды туындысы – 1762 жылғы «Атис пен Камилла» идилиясы. «Дафна» атты әдемі пастораль бір уақытта жарық көрді, ал Гилленборг досының басымдығын бірінші болып жариялады. 1763 жылы Кройц поэзиялық мансабын дерлік аяқтады; ол үш жылдан кейін, 1783 жылдың мамырына дейін Испанияға, содан кейін Парижге елші ретінде барды. Осы уақытта Кройц Парижде тұратын американдық Бенджамин Франклинмен кездесті. Кройц пен Франклин екі ел арасындағы достық және сауда туралы алғашқы шартты жасады. 1783 жылы Швеция королі Густав III оны елге шақырды және оған көптеген құрмет көрсетті, бірақ ол көп ұзамай қайтыс болды. 1784 жылы ол Швеция Корольдік ғылым академиясының мүшесі болып сайланды. «Атис пен Камилла» швед тіліндегі ең танымал өлең болып ұзақ уақыт сақталды; ол қазірге дейін сәл өшкен пасторальдық рухта жазылған, бірақ сол кездегі көптеген туындылармен салыстырғанда өте жаңарып тұр. Кройц швед тіліне бұрыннан жоқ әуен мен әсемдік сыйлады және ол тілдің соңғы шебері деп есептеледі.