Кіріспе

Американдық химик (1916–2002)

Уолтер Кокс МакКрон (Walter Cox McCrone Jr.) (9 маусым 1916 – 10 шілде 2002) – поляризацияланған жарық микроскопиясының қолданылуы бойынша кеңінен жұмыс істеген американдық химик. Ол кейде «қазіргі заманғы микроскопияның әкесі» деп сипатталады. Сонымен қатар, ол электрондық микроскопия, кристаллография, ультрамикроталдау және бөлшектерді анықтау салаларында да саршенбі болған. 1960 жылы ол Чикагода орналасқан, микроскопияға негіделген коммерциялық емес білім беру және зерттеу ұйымы – МакКрон зерттеу институтын құрды. МакКронның полиморфизмге қатысты кристаллографиялық жұмысы және оның фармацевтикалық қолданылуы осы саланың кейінгі дамуында маңызды рөл атқарды. Көпшілікке ол сот-медициналық ғылымдағы еңбектерімен, әсіресе Винланд картасы мен Турин жөрімшегін талдауымен танымал болды. 2000 жылы ол Америка Химиялық қоғамының Аналитикалық химия саласындағы Ұлттық сыйлығына ие болды.

Өмірбаян

Уолтер МакКроун Делавэр штатының Уилмингтон қаласында дүниеге келді, бірақ ол негізінен Нью-Йорк штатында өсті. МакКроун 1938 жылы Корнелл университетінен химия мамандығы бойынша бакалавр дәрежесін, ал 1942 жылы сол мекемеде органикалық химиядан докторлық диссертациясын қорғады. 1942 жылдан 1944 жылға дейін Корнелл университетінде докторанттан кейінгі зерттеуші болып жұмыс істеді. 1944 жылы МакКроун «Жоғары жарылғыш заттар мен күшейткіштерді микроскоп арқылы зерттеу» атты егжей-тегжейлі зерттеу жұмысын жариялады. 1944 жылы МакКроун Армоур зерттеу қорында (қазіргі Иллинойс технология институтының (IIT) зерттеу институтында) микроскопист және материалдар ғалымы ретінде жұмыс істей бастады. 1948 жылы МакКроун мен IIT электронды микроскописінің маманы Чарльз Ф. Тафтс қазіргі Халықаралық микроскопия конференциясы (Inter/Micro) аталған алғашқы жиынды ұйымдастырды. Бірінші конференцияда сөз сөйлегендердің қатарында Нобель сыйлығының лауреаты Фриц Зернике болды. 1956 жылы МакКроун IIT-тен кетіп, қазіргі уақытта Вестмонт қаласында орналасқан McCrone Associates талдамалық консалтингтік фирмасын құрды. 1960 жылы ол Чикагода орналасқан, микроскопия және кристаллография саласындағы оқыту мен зерттеулерді жүргізетін, коммерциялық емес McCrone Research Institute ұйымын құрды. 1979 жылы ол өзін толық уақыт оқытушылыққа арнау үшін McCrone Associates-тен зейнеткерлікке шықты. Консалтингтік химик ретіндегі жұмысынан түскен табыс МакКроунға Корнелл университетінде Эмиль М. Шамот атындағы химия профессурасын құруға мүмкіндік берді, бұл лауазым МакКроунның университеттік тәлімгерінің құрметіне аталды. МакКроун отыз жылдан астам уақыт бойы британдық микроскопист Артур Л. Э. Барронның 1937 жылы құрған «Микроскоп» атты халықаралық тоқсандық микроскопия журналын редакциялап, жариялады. Ол химия саласында оптикалық микроскопияның қолданылуын кеңейтті, бұрын ол көбінесе биологтардың құралы ретінде қарастырылған. Ол дәрілік препараттардың полиморфтарының қасиеттеріндегі айырмашылықты зерттеді және 1969 жылы Джон Хейлеблианмен бірлесіп «полиморфизмнің фармацевтикалық қолданылуы» тақырыбында мақала жариялады. МакКроунның полиморфизм жөніндегі жұмысы Джоэл Бернштейннің ғылыми мансабына зор ықпал етті.

Винланд картасы

Винланд картасы – 15 ғасырдағы карта сияқты бір құжат. Онда Гренландияның оңтүстік-батысында Атлант мұхитында орналасқан, "Винланд аралы" деп белгіленген құрлық көрсетілген. Алғаш рет 1957 жылы пайда болды және 1964 жылы Йель университеті сатып алды. Картаның нақтылығы Христофор Колумбтың саяхаттарынан бұрын еуропалық картографтардың Америка құрлығының бір бөлігін білгенін растауға тиіс болған. 1972 жылы Йель университеті картаны талдауды МакКроуннан сұрады, ол ежелгі құжаттар мен өнер туындыларын саралаудағы сарапшылығымен танымал еді. 1974 жылы ол картаның сиясында синтетикалық анатаза (титан диоксидінің бір түрі) бар екенін дәлелдеді, бұл зат 1920 жылдарға дейін пигмент ретінде қолданылмаған. МакКроунның сөзіне қарағанда, анатаза – ортағасырлық темір шайының сиясымен салынған сызықтардың үстінде ұзақ уақыттан кейін пайда болатын табиғи өзгерісті имитациялау үшін жасаушы қолданған сары сияда кездеседі. МакКроунның Винланд картасы бойынша жұмысы ұзаққа созылған пікір таласына әкелді, басқа зерттеушілер құжаттың нақтылығын қорғап, титанның болуын маңызсыз деп есептеді. 2021 жылы карта сақталатын Йельдің Бейнеке сирек кітаптар мен қолжазбалар кітапханасының ерте кітаптар мен қолжазбалар кураторы Реймонд Клеменс картаның жалған екені анықталғанын мәлімдеді. Бұл шешім негізінен МакКроун алғаш рет анықтағандай, сияда синтетикалық анатазаның болуына негізделген.

Туриннің киелі шапанының

1974 жылы Маккроунның Винланд картасы бойынша жұмысының нәтижесінде британдық автор және зерттеуші Иан Уилсон Маккроунға жүзделгендердің арасында Исаның денесін ораған және оның бейнесі керемет түрде түскен деп саналатын ақ бәтес мата – Турин жөрімшесін ғылыми тұрғыдан талдау мүмкіндігі туралы сұрады. STURP мүшелерінің басқалары да Маккроунның жөрімше суреті салынған деген қорытындысына қарсы шықты, физикалық талдаулар көрінетін суреттің түсіне жеткілікті мөлшерде пигменттердің бар екенін жоққа шығарды. Маккроун өз нәтижелерін қорғауын жалғастырды және поляризацияланған жарық микроскопиясы, ол STURP-тің алғашқы мүшелері арасындағы жалғыз сарапшы болған, жөрімшені зерттеу үшін қолданылуға тиіс дұрыс әдіс екенін мәлімдеді. 1988 жылғы жөрімшенің радиокөміртектік талдауы Маккроунның микроскопиялық және химиялық талдауларын растады. 2000 жылы Америкалық химия қоғамы Маккроунға жөрімше бойынша жұмысы үшін және «өз әдістемесін қорғаудағы табандылығы үшін» Аналитикалық химия саласындағы Ұлттық сыйлықты табыс етті. Кейде Маккроунға танымал адамдардың шаштарынан үлгілер жіберіліп, талдау жасау сұралатын. Осындай талдаулардың нәтижесінде ол Наполеонның мырышпен уланғаны туралы болжамды қабылдамады, бірақ Бетховеннің қорғасынмен уланғанын анықтады.

Өлімнен кейін танылу

2011 жылдың сәуірінде Ғылыми күмәнділіктерді зерттеу комитетінің (CSI) атқарушы кеңесі Уолтер Маккронды "Скептиктер пантеонына" енгізуге дауыс берді. Скептиктер пантеоны CSI-дың есімдері мәңгілікке сақталған, қайтыс болған көрнекті мүшелерінің және ғылыми күмәнділік ісіне олардың ерекше үлестерін құрметтейді.