Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Дәрілік препаратты жеткізу құрылғысы
Drug delivery device
Медицинада небулайзер (американдық ағылшын тілінде) немесе небулайзер (британдық ағылшын тілінде) – дәрі-дәрмекті өкпеге жұтылатын тұман түрінде беруге арналған дәрілік препаратты жеткізу құрылғысы. Небулайзерлер көбінесе астма, кілегейлі фиброз, СЖСБ (әрекетсіз дем алу синдромы) және басқа да тыныс алу аурулары мен бұзылыстарын емдеу үшін қолданылады. Олар оттегі, қысылған ауа немесе ультрадыбыс қуатын пайдаланып, ерітінділер мен суспензияларды құрылғының мундштугінен жұтылатын ұсақ аэрозоль тамшыларына айналдырады. Аэрозоль – газ және қатты немесе сұйық бөлшектердің қоспасы.
In medicine, a nebulizer (American English) or nebuliser (British English) is a drug delivery device used to administer medication in the form of a mist inhaled into the lungs. Nebulizers are commonly used for the treatment of asthma, cystic fibrosis, COPD and other respiratory diseases or disorders. They use oxygen, compressed air or ultrasonic power to break up solutions and suspensions into small aerosol droplets that are inhaled from the mouthpiece of the device. An aerosol is a mixture of gas and solid or liquid particles.
Нұсқаулар
Астмаға қатысты әртүрлі нұсқаулар, мысалы, Астмаға қатысты әлемдік бастама [GINA], Астманы басқару жөніндегі британдық нұсқаулар, Канаданың педиатриялық астма консенсусы нұсқаулары және Астманы диагностикалау және емдеу жөніндегі АҚШ нұсқаулары, бәрі де небулайзермен жүзеге асырылатын емдеудің орнына өлшенген дозалы ингаляторларды ұсынады. Еуропалық тыныс алу қоғамы ауруханаларда және үйде небулайзерлер қолданылатынын мойындайды, бірақ олардың көп бөлігі дәлелдерге негізделмеген болуы мүмкін деп санайды.
Various asthma guidelines, such as the Global Initiative for Asthma Guidelines [GINA], the British Guidelines on the management of Asthma, The Canadian Pediatric Asthma Consensus Guidelines, and United States Guidelines for Diagnosis and Treatment of Asthma each recommend metered dose inhalers in place of nebulizer delivered therapies. The European Respiratory Society acknowledge that although nebulizers are used in hospitals and at home they suggest much of this use may not be evidence based.
Тиімділігі
Соңғы деректер көрсетіп тұрғандай, небулайзерлер аралықтары бар дозаланған ингаляторлардан (MDI) артық тиімді емес. Аралықтары бар MDI жіті астмасы бар балаларға артықшылықтар бере алады. Еуропалық Респираторлық Қоғам небулайзер құрылғыларын небулизациялық ерітіндіден бөлек сатудан туындайтын тамшы мөлшерінің тұрақтылығымен байланысты тәуекелді атап өтті. Олардың зерттеуі бойынша, бұл практика тиімсіз небулайзер жүйесінен жоғары тиімді жүйеге ауысу арқылы тамшы мөлшерін 10 есе немесе одан да көп өзгертуі мүмкін. Кальций глюконат теріге HF әсер еткен жағдайда бірінші қадамдағы ем болып табылады. Небулайзерді пайдалану арқылы кальций глюконат өкпеге аэрозоль түрінде беріледі, бұл ингаляцияланған HF буларының уытты әсерін жоюға көмектеседі.
Recent evidence shows that nebulizers are no more effective than metered dose inhalers (MDIs) with spacers. An MDI with a spacer may offer advantages to children who have acute asthma. The European Respiratory Society highlighted a risk relating to droplet size reproducibility caused by selling nebulizer devices separately from nebulized solution. They found this practice could vary droplet size 10 fold or more by changing from an inefficient nebulizer system to a highly efficient one. Calcium gluconate is a first line treatment for HF exposure to the skin. By using a nebulizer, calcium gluconate is delivered to the lungs as an aerosol to counteract the toxicity of inhaled HF vapors.
Аэрозоль жинақталуы
Аэрозольдің өкпеде орналасу сипаттамалары мен тиімділігі көбінесе бөлшектің немесе тамшының өлшеміне байланысты. Әдетте, бөлшек неғұрлым кішкентай болса, оның шеткерлік аймақтарға ену және тоқталу ықтималдығы соғұрлым жоғары болады. Алайда, диаметрі 0,5 мкм-ден кіші өте ұсақ бөлшектерде орналасудан толығымен қашуға және сыртқа шығарылуға мүмкіндік бар. 1966 жылы Өкпе динамикасы жөніндегі Топ қоршаған ортадағы зиянды заттарды тыныспен жұту қаупін зерттеп, өкпеде бөлшектердің орналасуына арналған модельді ұсынды. Бұл модельге сәйкес, диаметрі 10 мкм-ден асатын бөлшектер ауыз және жұтқыншаққа орналасуы мүмкін, ал диаметрі 5–10 мкм бөлшектерде ауыздан тыныс жолдарына орналасуға көшу жүреді, ал 5 мкм-ден кіші диаметрлі бөлшектер төменгі тыныс жолдарында жиі орналасады және фармацевтикалық аэрозольдер үшін қолайлы. Небулизация процестері есептеулік сұйықтық динамикасы арқылы модельдендірілген.
The lung deposition characteristics and efficacy of an aerosol depend largely on the particle or droplet size. Generally, the smaller the particle the greater its chance of peripheral penetration and retention. However, for very fine particles below 0.5 μm in diameter there is a chance of avoiding deposition altogether and being exhaled. In 1966 the Task Group on Lung Dynamics, concerned mainly with the hazards of inhalation of environmental toxins, proposed a model for deposition of particles in the lung. This suggested that particles of more than 10 μm in diameter are most likely to deposit in the mouth and throat, for those of 5–10 μm diameter a transition from mouth to airway deposition occurs, and particles smaller than 5 μm in diameter deposit more frequently in the lower airways and are appropriate for pharmaceutical aerosols. Nebulizing processes have been modeled using computational fluid dynamics.
Жанағыш
Ең көп қолданылатын небулайзерлер – реактивті небулайзерлер, оларды «атомдастырғыштар» деп те атайды. Реактивті небулайзерлер шланг арқылы қысылған газға қосылады, әдетте қысылған ауаға немесе оттегіге, ол сұйық дәрі арқылы жоғары жылдамдықпен өтіп, оны пациенттің тыныс алуы үшін аэрозольге айналдырады. Қазіргі уақытта дәрігерлер арасында реактивті небулайзерге қарағанда, пациенттеріне қысымды өлшенген дозалы ингаляторды (pMDI) жазып беруге бейімділік байқалуда, себебі реактивті небулайзерлер көп шу шығарады (әдетте пайдалану кезінде 60 дБ) және үлкен салмағынан (ауырлығынан) тасымалдау қиын. Дегенмен, реактивті небулайзерлер ауруханаларда ингаляторларды қолдану қиын болған пациенттерге, мысалы, тыныс алу ауруларының ауыр түрлерінде немесе астманың күшті шабуылдарында жиі қолданылады. Реактивті небулайзердің басты артықшылығы – оның пайдалану құнының төмендігі. Егер пациентке дәріні күнделікті тыныспен алу қажет болса, pMDI қолдану қымбатқа түсуі мүмкін. Бүгінде бірнеше өндіруші реактивті небулайзердің салмағын жарты килограмнан сәл астамға дейін төмендетіп, оны портативті құрылғы деп атауға мүмкіндік берді. Барлық бәсекелес ингаляторлар мен небулайзерлермен салыстырғанда, шу және ауыр салмақ әлі де реактивті небулайзердің ең маңызды кемшілігі болып табылады.
The most commonly used nebulizers are jet nebulizers, which are also called "atomizers". Jet nebulizers are connected by tubing to a supply of compressed gas, usually compressed air or oxygen to flow at high velocity through a liquid medicine to turn it into an aerosol that is inhaled by the patient. Currently there seems to be a tendency among physicians to prefer prescription of a pressurized Metered Dose Inhaler (pMDI) for their patients, instead of a jet nebulizer that generates a lot more noise (often 60 dB during use) and is less portable due to a greater weight. However, jet nebulizers are commonly used in hospitals for patients who have difficulty using inhalers, such as in serious cases of respiratory disease, or severe asthma attacks. The main advantage of the jet nebulizer is related to its low operational cost. If the patient needs to inhale medicine on a daily basis the use of a pMDI can be rather expensive. Today several manufacturers have also managed to lower the weight of the jet nebulizer to just over half a kilogram (just under one and a half pounds), and therefore started to label it as a portable device. Compared to all the competing inhalers and nebulizers, the noise and heavy weight is still the biggest draw back of the jet nebulizer.
Жұмсақ тұман ингаляторы
Медициналық компания Борингер Ингельхайм 1997 жылы Respimat Soft Mist Inhaler деп аталатын құрылғыны ойлап тапты. Бұл жаңа технология пайдаланушыға өлшенген дозаны ұсынады, себебі ингалятордың сұйық бөлігі қолмен 180 градусқа сағат тілімен бұрылады, бұл иілгіш сұйық контейнерінің айналасындағы серіппеге кернеу жинауға мүмкіндік береді. Пайдаланушы ингалятордың төменгі бөлігін іске қосқанда, серіппеден энергия босатылып, иілгіш сұйық контейнеріне қысым түсіреді, нәтижесінде сұйықтық 2 саптамадан шашырайды, осылайша тыныс алуға арналған жұмсақ тұман пайда болады. Құрылғыда газды итергіш жоқ және жұмыс істеу үшін батарея/қуат қажет емес. Тұманның орташа тамшысының мөлшері 5.8 микрометр деп өлшенді, бұл ингаляцияланған дәрінің өкпеге жеткізілу тиімділігінде кейбір мәселелер болуы мүмкін екенін көрсетеді. Келесі сынақтар мұның дұрыс емес екенін дәлелдеді. Тұманның өте төмен жылдамдығына байланысты, Soft Mist Inhaler әдеттегі pMDI-мен салыстырғанда тиімділігі жоғары болып шықты. 2000 жылы Еуропалық тыныс алу қоғамына (ERS) тұмандағыштың анықтамасын нақтылау/кеңейту туралы аргументтер ұсынылды, өйткені жаңа жұмсақ тұман ингаляторы техникалық тұрғыдан "қолмен басқарылатын тұманға айналдырғыш" және "қолмен басқарылатын pMDI" ретінде жіктелуі мүмкін.
The medical company Boehringer Ingelheim also invented a device named Respimat Soft Mist Inhaler in 1997. This new technology provides a metered dose to the user, as the liquid bottom of the inhaler is rotated clockwise 180 degrees by hand, adding a buildup tension into a spring around the flexible liquid container. When the user activates the bottom of the inhaler, the energy from the spring is released and imposes pressure on the flexible liquid container, causing liquid to spray out of 2 nozzles, thus forming a soft mist to be inhaled. The device features no gas propellant and no need for battery/power to operate. The average droplet size in the mist was measured to 5.8 micrometers, which could indicate some potential efficiency problems for the inhaled medicine to reach the lungs. Subsequent trials have proven this was not the case. Due to the very low velocity of the mist, the Soft Mist Inhaler in fact has a higher efficiency compared to a conventional pMDI. In 2000, arguments were launched towards the European Respiratory Society (ERS) to clarify/expand their definition of a nebulizer, as the new Soft Mist Inhaler in technical terms both could be classified as a "hand driven nebulizer" and a "hand driven pMDI".
Ультрадыбыстық толқынды тұндырғышы
Ультрадыбыстық толқынды тұтқырлар 1965 жылы портативті тұтқырдың жаңа түрі ретінде ойлап табылды. Ультрадыбыстық толқынды тұтқырдың технологиясы электронды осциллятордың жоғары жиілікті ультрадыбыстық толқынды жасауында, ол пьезоэлектрлік элементтің механикалық қозғалысын тудырады. Бұл қозғалмалы элемент сұйық резервуармен жанасады және оның жоғары жиілікті қозғалысы булы тұманды жасауға жеткілікті. Олар ауыр ауа компрессорын пайдаланбай, ультрадыбыстық қозғалыс арқылы аэрозольдерді жасағандықтан, олардың салмағы шамамен аз болады. Бұл типтегі тұтқырлардың мысалдары: Omron NE U17 және Beurer Nebulizer IH30.
Ultrasonic wave nebulizers were invented in 1965 as a new type of portable nebulizer. The technology inside an ultrasonic wave nebulizer is to have an electronic oscillator generate a high frequency ultrasonic wave, which causes the mechanical vibration of a piezoelectric element. This vibrating element is in contact with a liquid reservoir and its high frequency vibration is sufficient to produce a vapor mist. As they create aerosols from ultrasonic vibration instead of using a heavy air compressor, they only have a weight around Another advantage is that the ultrasonic vibration is almost silent. Examples of these more modern type of nebulizers are: Omron NE U17 and Beurer Nebulizer IH30.
Дилді тор технологиясы
2005 жылы небулайзерлер нарығында маңызды жаңалық – ультрадыбыстық дірілдейтін тор технологиясы (VMT) пайда болды. Бұл технологияда 1000–7000 лазермен тесілген тесіктері бар тор/мембрана сұйықтық резервуарының үстінде дірілдейді, соның арқасында тесіктер арқылы өте ұсақ тамшылардан тұратын тұман шығарылады. Бұл технология сұйықтық резервуарының түбінде дірілдейтін пьезоэлектрлік элементке қарағанда тиімдірек, осылайша емдеу уақыты да қысқарады. Ультрадыбыстық толқынды небулайзерлерде кездесетін, көп мөлшерде сұйық қалдықтарының пайда болуы және медициналық сұйықтың қажетсіз қызуы сияқты бұрынғы мәселелер, жаңа дірілдейтін торлы небулайзерлермен шешілді. Қолжетімді VMT небулайзерлері: Pari eFlow, Respironics i Neb, Beurer Nebulizer IH50 және Aerogen Aeroneb. Ультрадыбыстық VMT небулайзерлерінің бағасы бұрынғы технологияларды қолданатын модельдерге қарағанда жоғары болғандықтан, көптеген өндірушілер классикалық реактивтік небулайзерлерді де сатуды жалғастыруда.
A new significant innovation was made in the nebulizer market around 2005, with creation of the ultrasonic Vibrating Mesh Technology (VMT). With this technology a mesh/membrane with 1000–7000 laser drilled holes vibrates at the top of the liquid reservoir, and thereby pressures out a mist of very fine droplets through the holes. This technology is more efficient than having a vibrating piezoelectric element at the bottom of the liquid reservoir, and thereby shorter treatment times are also achieved. The old problems found with the ultrasonic wave nebulizer, having too much liquid waste and undesired heating of the medical liquid, have also been solved by the new vibrating mesh nebulizers. Available VMT nebulizers include: Pari eFlow, Respironics i Neb, Beurer Nebulizer IH50, and Aerogen Aeroneb. As the price of the ultrasonic VMT nebulizers is higher than models using previous technologies, most manufacturers continue to also sell the classic jet nebulizers.
Пайдалану және қосымшалар
Небулайзерлер дәріні сұйық ерітінді түрінде қабылдайды, оны көбінесе қолдану кезінде құрылғыға жүктеу қажет. Кортикостероидтар және бронхты кеңейтетін препараттар, мысалы, сальбутамол (альбутерол USAN) жиі қолданылады, кейде ипратропиуммен бірге. Бұл фармацевтік препараттардың ингаляцияға жіберілуінің себебі – олардың әсерін тікелей тыныс жолдарына бағыттау, бұл дәрінің әсер ету жылдамдығын арттырып, басқа қолдану жолдарымен салыстырғанда жанама әсерлерді азайтады. 1864 жылы Германияда алғашқы бумен жұмыс істейтін небулайзер ойлап табылды. Бұл ингалятор «Сигелдің буды шашырату ингаляторы» деп аталды және Venturi принципін пайдаланып сұйық дәріні ұсақ тамшыларға айналдырды. Осымен небулайзер терапиясының бастауы болды. Тамшы мөлшерінің маңыздылығы сол кезде толыққанды түсініксіз болғандықтан, бұл алғашқы құрылғының көптеген медициналық препараттар үшін тиімділігі орташа болды. Siegle буды шашырату ингаляторы спирт жағылғысынан тұрды, ол резервуардағы суды буға айналдырып, осы буды дәрілік ерітіндіге батырылған түтік арқылы өткізеді. Будың өтуі дәріні буландырып, науқас осы буды шыныдан жасалған мундштук арқылы жұтады. Электрмен жұмыс істейтін газ (ауа) компрессорымен қамтамасыз етілетін алғашқы пневматикалық небулайзер 1930 жылдары ойлап табылды және «Пневмостат» деп аталды. Бұл құрылғыда медициналық сұйықтық (әдетте эпинефрин хлориді) қолданылды, ол бронх бұлшықеттерін босаңсытуға және құрысуды жеңілдетуге арналған. 1930 жылдары көптеген адамдар қымбат электрлік небулайзерге қарағанда әлдеқайда қарапайым және арзан қолмен басқарылатын «Parke Davis Glaseptic» небулайзерін пайдалана берді. 1956 жылы Riker Laboratories (3M) компаниясы небулайзермен бәсекелесетін технологияны ұсынды – қысыммен дозаланған ингаляторларды, алғашқы өнімдері «Medihaler iso» (изопреналин) және «Medihaler epi» (эпинефрин) болды. Бұл құрылғыларда препарат суық толтырылып, газды қозғалтқыш технологиясымен (мысалы, фреон немесе экологиялық зияндылығы аз HFA) жұмыс істейтін арнайы дозалау клапандары арқылы дәл дозада беріледі. 1964 жылы жаңа типтегі электронды небулайзер – «ультрадыбыстық толқынды небулайзер» енгізілді. Бүгінде небулизация технологиясы медициналық мақсатта ғана емес, сонымен қатар ғимараттардағы құрғақ ауаны ылғалдандыру үшін су аэрозольдерін шашыратуға қолданылатын ылғалдандырғыштарда да қолданылады. Алайда, қазіргі уақытта сатылатын электронды темекілердің көпшілігі ультрадыбыстық толқынды небулайзерді пайдаланбайды, себебі ол осы типтегі құрылғы үшін тиімді емес деп табылған. Оның орнына, электронды темекілерде сіңіретін материалмен тікелей байланыста болатын электр буландырушысы немесе «шашыратушы реактивті атомды құрылғымен» (яғни, жоғары жылдамдықты ауа ағыны арқылы шашыратылатын сұйық тамшылар, бұл ағын никотин сұйықтығымен сіңірілген материалға бұрғыланған кішкентай Venturi инъекциялық каналдары арқылы өтеді) біріктірілген небулизация технологиясы қолданылады.
Nebulizers accept their medicine in the form of a liquid solution, which is often loaded into the device upon use. Corticosteroids and bronchodilators such as salbutamol (albuterol USAN) are often used, and sometimes in combination with ipratropium. The reason these pharmaceuticals are inhaled instead of ingested is in order to target their effect to the respiratory tract, which speeds onset of action of the medicine and reduces side effects, compared to other alternative intake routes. In 1864, the first steam driven nebulizer was invented in Germany. This inhaler, known as "Siegle's steam spray inhaler", used the Venturi principle to atomize liquid medication, and this was the very beginning of nebulizer therapy. The importance of droplet size was not yet understood, so the efficacy of this first device was unfortunately mediocre for many of the medical compounds. The Siegle steam spray inhaler consisted of a spirit burner, which boiled water in the reservoir into steam that could then flow across the top and into a tube suspended in the pharmaceutical solution. The passage of steam drew the medicine into the vapor, and the patient inhaled this vapor through a mouthpiece made of glass. The first pneumatic nebulizer fed from an electrically driven gas (air) compressor was invented in the 1930s and called a Pneumostat. With this device, a medical liquid (typically epinephrine chloride, used as a bronchial muscle relaxant to reverse constriction). As an alternative to the expensive electrical nebulizer, many people in the 1930s continued to use the much more simple and cheap hand driven nebulizer, known as the Parke Davis Glaseptic. In 1956, a technology competing against the nebulizer was launched by Riker Laboratories (3M), in the form of pressurized metered dose inhalers, with Medihaler iso (isoprenaline) and Medihaler epi (epinephrine) as the two first products. In these devices, the drug is cold fill and delivered in exact doses through some special metering valves, driven by a gas propellant technology (i. e. Freon or a less environmentally damaging HFA). In 1964, a new type of electronic nebulizer was introduced: the "ultrasonic wave nebulizer". Today the nebulizing technology is not only used for medical purposes. Ultrasonic wave nebulizers are also used in humidifiers, to spray out water aerosols to moisten dry air in buildings. The most common type of electronic cigarettes currently sold, however, omit the ultrasonic wave nebulizer, as it was not found to be efficient enough for this kind of device. Instead, the electronic cigarettes now use an electric vaporizer, either in direct contact with the absorbent material in the "impregnated atomizer," or in combination with the nebulization technology related to a "spraying jet atomizer" (in the form of liquid droplets being out sprayed by a high speed air stream, that passes through some small venturi injection channels, drilled in a material absorbed with nicotine liquid).