Белгілері мен симптомдары

Негізгі белгісі – қақырылы болуы мүмкін жөтел. Ауру тынысқырудың қиындауына немесе сырылға да алып келуі мүмкін. Жоғары тыныс жолдарының инфекциялары (ЖТЖИ) көбінесе жіті бронхитке дейін жүреді, олармен бірге бас ауруы, мұрын бітуі, ауыздың ісінуі сияқты белгілер байқалады. Науқастардың шамамен үштен бірінде қызба пайда болады, бірақ жіті бронхитте қызба көтерілуі сирек және бірнеше күннен аспайды. Жіті бронхитте қызба мен басқа да жүйелік белгілер пневмонияға қарағанда азырақ кездесетіндіктен, олардың болуы соңғысына күдік тудырады, әсіресе жоғары немесе ұзаққа созылатын қызба болғанда. Тыныс жолдарының тітіркенуінен туындаған зақым қабынуға әкеледі, нәтижесінде нейтрофилдер өкпе тініне еніп, қабынуды күшейтеді. Нейтрофилдер бөліп шығаратын заттың әсерінен шырыштың артық өндірілуі (гиперсекреция) пайда болады. Кішкентай тыныс жолдарындағы көбірек тостаған клеткалардың пайда болуы тыныс жолдарының тағы да бұзылуына себеп болады. Бұл созылмалы бронхитке тән. Жұқпа созылмалы бронхиттің себебі болмаса да, оның сақталуына ықпал етеді.

Алдын алу

Алдын алу темекі шегуден және өкпеге зиян келтіретін басқа да факторлардан сақтану арқылы жүзеге асырылады.

Емдеу

Көптеген жағдайлар өзінен-өзі шектеліп, бірнеше апта ішінде өздігінен жазылып кетеді. Ауырсынды басатын дәрілер көріністерді жеңілдетуге көмектеседі. Тағы бір ұсыныс – демалу және жеткілікті мөлшерде су ішу.

Антибиотиктер

Дәлелдер жедел бронхитте антибиотиктерді кеңінен қолдануды қолдамайды. Жедел бронхитті «көкірек суығы» немесе «вирустық инфекция» сияқты қауіпсіз естілетін атаулармен атау, антибиотиктер тағайындалмаған кезде пациенттердің қанағаттануын арттыру арқылы антибиотиктерді қолдануды азайтуға көмектеседі.

Темекі тартуды тоқтату

Бронх ағашының тезірек сауығуына және бронхиттің күшеюіне жол бермеу үшін темекі шегушілер темекіні толығымен тастауы керек.

Алмастырушы терапиялық тәсілдер

Салбутамол тыныс жолдары тарылмаған, жіті жөтелмен ауыратын балаларға тиімді емес. Тыныс жолдары тарылуына байланысты сырылмен ауыратын ересектерде салбутамолдың пайдалы болуы мүмкін деген әлсіз дәлелдер бар, алайда ол жүйкеленуге, дірілдеуге немесе треморға әкелуі мүмкін. Бронхит суық тиюмен немесе гриппен бірге немесе олардан кейін пайда болуы мүмкін, сондай-ақ жекелеген жағдайда да кездесуі мүмкін. Бронхит көбінесе құрғақ жөтелмен басталады, тіпті науқасты түнде оятуы мүмкін. Бірнеше күннен кейін ол ылғалды немесе өнімді жөтелге айналады, оған қызба, шаршау және бас ауруы қосылуы мүмкін. Қызба, шаршау және жалпы әлсіздік бірнеше күнге созылуы мүмкін, ал ылғалды жөтел бірнеше аптаға дейін сақталуы мүмкін.

Эпидемиология

Жедел бронхит – ең көп кездесетін аурулардың бірі.