Кіріспе
Төменгі тыныс жолдарынан түсірілген шырыш – төменгі тыныс жолдарынан (трахея мен бронхтардан) түсірілген шырыш. Медицинада қақырық үлгілері көбінесе жалаңаш көзбен қарау, тыныс жолдары инфекцияларын микробиологиялық зерттеу және тыныс алу жүйелерін цитологиялық зерттеу үшін қолданылады. Үлгіде мұрын немесе ауыз қуысынан шыққан шырыш болмауы маңызды. Пациент үйде қақырықтың түрлі түстерін анықтау үшін оны қарап тексеруі мүмкін (төменде қараңыз). Сары немесе жасыл түстің кез келген белгісі (ірің) тыныс жолдарының инфекциясын көрсетеді (бірақ оның қоздырғышын анықтамайды). Мұндай түстер ақ қағаз, ақ ыдыс немесе ақ раковина сияқты ақ фонға қарағанда жақсы көрінеді. Жасыл, сары немесе қою шырыш (қақырық) әрқашан инфекцияның бар екенін білдірмейді. Сондай-ақ, инфекция болса, қақырықтың түсі вирустың, бактерияның немесе басқа патогеннің себепкер екенін анықтамайды. Қарапайым аллергия да шырыштың түсінің өзгеруіне әкелуі мүмкін.
Sputum is mucus that is coughed up from the lower airways (the trachea and bronchi). In medicine, sputum samples are usually used for a naked eye examination, microbiological investigation of respiratory infections and cytological investigations of respiratory systems. It is crucial that the specimen does not include any mucoid material from the nose or oral cavity. A naked eye exam of the sputum can be done at home by a patient in order to note the various colors (see below). Any hint of yellow or green color (pus) suggests an airway infection (but does not indicate the type of organism causing it). Such color hints are best detected when the sputum is viewed on a very white background such as white paper, a white pot or a white sink surface. Having green, yellow, or thickened phlegm (sputum) does not always indicate the presence of an infection. Also, if an infection is present, the color of the phlegm (sputum) does not determine whether a virus, a bacterium or another pathogen has caused it. Simple allergies can also cause changes in the color of the mucus.
Сипаттама
Ең жақсы қақырық үлгілерінде сілекей өте аз болады, себебі сілекей үлгіні ауыз бактерияларымен ластайды. Бұл, әсіресе, цитология немесе микробиология саласындағы зертханалық тексеруге арналған үлгілер үшін маңызды. Үлгінің жеткіліктілігін зертхана технологтары қақырықтың граммдық бояуы немесе цитологиялық бояуы арқылы бағалайды. Микроскоппен қарағанда, төмен күштілікте 25-тен астам жалпақ эпителий жасушалары табылуы сілекеймен ластануды күшті көрсетеді. Қақырық үлгілері адамның астма сияқты ауруларында тыныс жолдарының қабыну деңгейін анықтау үшін қолданылған. Атап айтқанда, бұл жұмыс ауыр астмамен ауыратын пациенттердің бір тобында кортикостероидтермен емдеуге төзімді тыныс жолдарының қабынуы бар екенін көрсетті. Микробиологияда қақырық үлгісін егу кезінде, сары іріңге ұқсас бөлігін мақтаға алу дұрыс. Егер қақырықта қан болса, оны да мақтаға алу керек. Микробиологиялық қақырық үлгілері Moraxella catarrhalis, Mycobacterium tuberculosis, Streptococcus pneumoniae және Haemophilus influenzae сияқты инфекцияларды анықтау үшін қолданылады. Басқа патогендер де табылуы мүмкін. Іріңді қақырықта ақ қан жасушалары, жасуша қалдықтары, өлген тіндер, сероздық сұйықтық және қою сөл (мымық) болады. Іріңді қақырық әдетте сары немесе жасыл түсті болады. Ол пневмония, бронхиэктазия, өкпе абсцесі немесе бронхиттің асқынған сатысында кездеседі.