Ылғалды қабықша – тыныс жолдарының (мұрын жолдарынан басқа) өндіретін қою сұйықтығы. Құрамы, түсі ауруға, иммунитетке байланысты. Флегма, сілекей туралы толық ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Тыныс алу жүйесі (мұрын жолдарын қоспағанда) өндіретін шырыш.
Mucus produced by the respiratory system (excluding the nasal passages)
Флегма ( /f//l//ɛ//m/; φλέγμα, phlégma, "қабыну", "жылудан туындаған сұйықтық") – тыныс алу жүйесінің өндіретін шырышы, бірақ тамақ мұрын жолдарынан шығатын шырыш емес. Көбінесе жөтелген кезде шығарылатын тыныс алу жолдарының шырышын, яғни түкірді білдіреді. Флегма және жалпы шырыш – су негізіндегі гель, гликопротеиндер, иммуноглобулиндер, липидтер және басқа да заттардан тұрады. Оның құрамы климатқа, генетикаға және иммундық жүйенің күйіне байланысты өзгереді. Түсі мөлдірден ақшыл немесе сары, жасыл, ашық қоңырдан күңгірт қоңырға дейін, тіпті құрамына байланысты күңгірт сұрға дейін болуы мүмкін. Дене ауадағы зиянды заттар мен мұрын мен жұтқыншақтан бактерияларды ұстап, тазалау үшін тәулігіне шамамен 1 литр шырыш өндіреді.
Phlegm ('/f//l//ɛ//m/; φλέγμα, phlégma, "inflammation", "humour caused by heat") is mucus produced by the respiratory system, excluding that produced by the throat nasal passages. It often refers to respiratory mucus expelled by coughing, otherwise known as sputum. Phlegm, and mucus as a whole, is in essence a water based gel consisting of glycoproteins, immunoglobulins, lipids and other substances. Its composition varies depending on climate, genetics, and state of the immune system. Its color can vary from transparent to pale or dark yellow and green, from light to dark brown, and even to dark grey depending on the contents. The body naturally produces about 1 quart (about 1 litre) of phlegm every day to capture and clear substances in the air and bacteria from the nose and throat.
Қылшықтың және қуыстың айырмашылығы
Көптеген адамдардың қате түсінігінің және дұрыс емес қолданылуының керісінше, шырыш пен қақырық әрқашан бірдей емес.
Contrary to popular misconception and misuse, mucus and phlegm are not always the same.
Қабықша
Сыр – тыныс жолдары, көз, мұрынның қабыршақтары және зәр-жыныс жолдарының қалыпты қорғаныш қабаты. Сыр – ауа жолдарындағы шырышты бездер мен тостаған жасушалары өндіретін, негізінен суда тұратын жабысқақ, серпімді гель. Оның құрамында сонымен қатар сызықтық полимерлер құрайтын жоғары молекулалық салмақты шырышты гликопротеиндер де бар.
Mucus is a normal protective layering around the airway, eye, nasal turbinate, and urogenital tract. Mucus is an adhesive viscoelastic gel produced in the airway by submucosal glands and goblet cells and is principally water. It also contains high molecular weight mucous glycoproteins that form linear polymers.
Флема
Флегма шырыштан гөрі аурумен тығыз байланысты, және оны денеден шығару адамға қиындық тудыруы мүмкін. Флегма – ауру мен қабыну кезінде тыныс жолдарында пайда болатын қою секреция. Флегмаға көбінесе вирустар, бактериялар, басқа да бөлшектер мен қабыну клеткаларының түскен қалдықтары араласқан шырыш кіреді. Жөтел арқылы флегма шығарылғаннан кейін, ол қақырыққа айналады.
Phlegm is more related to disease than mucus, and can be troublesome for the individual to excrete from the body. Phlegm is a thick secretion in the airway during disease and inflammation. Phlegm usually contains mucus with virus, bacteria, other debris, and sloughed off inflammatory cells. Once phlegm has been expectorated by a cough, it becomes sputum.
Өте көп шырышты пайда болу
Тамақ немесе көмейде қабықтың артық болуына бірнеше фактор себеп болуы мүмкін. Дауыстың зәрезартты қолданылуы: Дауыстың зәрезартты қолданылуы – дауысты денсаулыққа зиян келтіретіндей етіп дұрыс емес немесе шамадан тыс пайдалану, мысалы, тамақты тазалау, айқайлау, қыңсылау, қатты сөйлеу немесе дұрыс ән айтпау. Тамақты тазалау: Тамақты тазалау қабықты кетіреді немесе жұмсартады, бірақ дауыс таспалары бір-біріне соқтығысып, қабынуға себеп болады, демек, көбірек қабық пайда болады. Айқайлау/қыңсылау: Айқайлау мен қыңсылау дауыс таспаларының бір-біріне соқтығысып, қабыну мен қабық тудыруына себеп болады. Дауыс түйіндері: Шамадан тыс айқайлау, қыңсылау, дұрыс емес ән айту және басқа да дауысты зәрезартты қолдану әдеттері дауыс таспаларында түйіндердің пайда болуына әкелуі мүмкін. Темекі шегу: Темекі – ыстық, құрғақ, ластанған ауа, ол дауыс таспаларын кептіреді. Темекінің әрбір тынысымен көмейдегі уытты заттар жиналып, 3 сағатқа жуық ылғалдануға кедерілтеді. Дауыс таспаларына белгілі бір мөлшерде майлау қажет, ал олар жеткіліксіз болғанда қабынудан ісінеді. Дауыс таспалары ісіп, қабынғанда, құрғақтықты жеңілдету үшін қабық пайда болуы мүмкін. Темекі шегу мен байланыс туралы зерттеу: 2002 жылы Америкалық кеуде аурулары колледжі темекі шегушілерде жөтел мен қабықтың байланысын анықтау үшін зерттеу жүргізді. Зерттеуге 117 қатысушы тартылды, олардың арасында қазіргі темекі шегушілер, бұрынғы темекі шегушілер, темекі шегмейтіндер және созылмалы обструктивті өкпе ауруы (СОӨА) ауруы бар қатысушылардың бақылау тобы болды. Зерттеу соңында зерттеушілер темекі шегумен қабық пен жөтелдің арасында 0,49 (p < 0,001) деңгейінде жоғары байланыс бар екенін анықтады. Ауру: тұмау, суық тию, пневмония сияқты аурулар кезінде қабық артық пайда болады, себебі организм бактериялар мен вирустық бөлшектерден құтылуға тырысады. Қабықтың артық болуымен байланысты маңызды ауру – жедел бронхит. Жедел бронхиттің басты белгісі – қабықтың көп болуы, көбінесе вирустық инфекциядан туындайды, ал бактериялық инфекциялар, олар сирек кездеседі, антибиотиктермен емделеді. Асқазан қызылы, астма: Асқазан қызылы мен астма кезінде бронхиолалардың ішкі қабығы қабынып, ауа жолдарын бітеп тастайтын қабықтың артық мөлшерін тудырады. Ауаның ластануы: Балаларға жасалған зерттеулерде ауаның ластануы тамақтың құрғап, тітіркендіру арқылы қабықтың көбеюіне себеп болатыны анықталды.
There are multiple factors that can contribute to an excess of phlegm in the throat or larynx. Vocal abuse: Vocal abuse is the misuse or overuse of the voice in an unhealthy fashion such as clearing the throat, yelling, screaming, talking loudly, or singing incorrectly. Clearing the throat: Clearing the throat removes or loosens phlegm but the vocal cords hit together causing inflammation and therefore more phlegm. Yelling/screaming: Yelling and screaming both cause the vocal cords to hit against each other causing inflammation and phlegm. Nodules: Excessive yelling, screaming, and incorrect singing as well as other vocal abusive habits can cause vocal fold nodules. Smoking: Smoke is hot, dry, polluted air which dries out the vocal cords. With each breath in of smoke, the larynx is polluted with toxins that inhibit it from rehydrating for about 3 hours. The vocal cords need a fair amount of lubrication and swell from inflammation when they do not have enough of it. When the vocal folds swell and are inflamed, phlegm is often created to attempt to ease the dryness. Experiment on smoking correlations: In 2002, an experiment was done and published by the American College of Chest Physicians to find if there was a correlation of smokers with coughing and phlegm. In the study, 117 participants were studied, a mix of current smokers, ex smokers, non smokers, and a positive control of participants with a disease, COPD (Chronic Obstructive Pulmonary Disease). At the end of the experiment, experimenters found that there was a high correlation between phlegm and cough with smoking of 0.49 (p < 0.001.) Illness: During illness like the flu, cold, and pneumonia, phlegm becomes more excessive as an attempt to get rid of the bacteria or viral particles within the body. A major illness associated with excess phlegm is acute bronchitis. A major symptom of acute bronchitis is an excess amount of phlegm and is usually caused by a viral infection, and only bacterial infections, which are rare, are to be treated with an antibiotic. Hay fever, asthma: In hay fever and asthma, inner lining in bronchioles become inflamed and create an excess amount of phlegm that can clog up air pathways. Air pollution: In studies of children, air pollutants have been found to increase phlegm by drying out and irritating parts of the throat.
Флеманы алу
Артық шырыш пайда болуы қолайсыздық тудыруы мүмкін. Артық шырыштан құтылудың негізінен екі жолы бар: жұту немесе түкіру. Шырыш табиғи түрде жұтқыншақтың артқы жағына ағып түседі және денсаулыққа зиян келтірмей жұтылуы мүмкін. Асқазанға енгеннен кейін, асқышқылдар мен ас қорыту жүйесі шырышты жойып, ішіндегі микробтардан арылтады. Мысалы, игбо халқының бір мақалында жамандық жасауды бейнелеу үшін шырышты жұту қолданылады. Сонымен қатар, кейбір қоғамдарда түкірудің (жұтудың альтернативасы) әлеуметтік имиджіне байланысты, әйелдер шырышты жиі жұтып, оны сезінуі аз болуы мүмкін. Жұтуға альтернатива – жұтқыншақты тазалау. Мұны істеу үшін ауызды жабыңыз және мұрынға күшпен ауа тартсаңыз болады. Мұрын арқылы күшпен дем алу артық шырыш пен мұрынның шырышын жұтқыншаққа түсіреді, онда жұтқыншақ және тілдің бұлшық еттері оны шығаруға дайындалады. Бұл орындалғаннан кейін, тілмен U пішіні жасап, бір мезгілде жұтқыншақтың артқы бұлшық еттерімен ауа мен сілекейді алға қарай итеріңіз. Осы кезде шырыш ауызға келіп, түкіруге дайын болады. Сары немесе жасыл түс – көбінесе вирустық немесе бактериялық инфекцияны көрсетеді. Бұл түс инфекциямен күресетін ақ қан жасушалары шығаратын ферменттің әсерінен пайда болады. Ашық түс – аллергияны көрсетеді. Кілегейлі қабықшалар гистамин өндіріп, көбірек шырыш түзеді. Қызыл түс – құрғақ ауаны көрсетеді. Мұрын мен жұтқыншақтың құрғауынан құтылу үшін мұрынға шашыратуға арналған спрейді қолдануға болады. Бұл қанның болуынан да туындауы мүмкін (мысалы, егер адамның мұрнынан қан ағып тұрса немесе өкпеде қатерлі ісік болса).
Excessive phlegm creation can be troublesome. There are basically two ways to get rid of excess phlegm: swallowing or spitting. Phlegm naturally drains down into the back of the throat and can be swallowed without imposing health risks. Once in the stomach, the acids and digestive system will remove the phlegm and get rid of the germs in it. One Igbo adage, for example, uses the swallowing of phlegm as a metaphor for wrongdoing. Also, due to the social image of spitting (the alternative of swallowing) in some communities, females were shown to be more likely to swallow phlegm and less likely to report experiencing it. The alternative to swallowing would be throat clearing. To do this, the mouth should be closed and air should be inhaled hard into the nose. Inhaling forcefully through the nose will pull excess phlegm and nasal mucus down into the throat, where muscles in the throat and tongue can prepare to eject it. Once this is done, a U shape should be formed with the tongue, while simultaneously forcing air and saliva forward with the muscles at the back of the throat. At this point, the phlegm will be in the mouth and is now ready to be spat out as sputum. Yellow or green: Indicates an infection often by a virus or bacteria. The color is caused by an enzyme produced by the white blood cells combating the infection. Clear: Indicates allergies. Mucus membranes produce histamines and make more phlegm. Red: Indicates dry air. A nasal spray can be used to alleviate symptoms of a dry nose and throat. It can also occur due to blood (such as if the person had or has a bleeding nose, or a lung malignancy).
Флемамен байланысты аурулар
Флегма ішек паразиттерінің личинкаларын тасымалдауы мүмкін (көккесік құртқа қараңыз). Қанды сілекей қауіпті аурудың (мысалы, туберкулез) белгісі болуы мүмкін, бірақ бұл көбінесе жеңіл аурудың (мысалы, бронхит) белгісі ғана болуы мүмкін. Екінші жағдайда сілекейде қанның аздаған іздері болуы мүмкін. Көп мөлшерде қан жөтелту әрқашан ауыр медициналық жағдайды білдіреді және мұндай жағдайда дереу медициналық көмекке жүгіну қажет. Ескі медицина дәуірінде апофлегматизмдер – флегма мен дене сұйықтықтарын (гуморларды) жою үшін шайналатын дәрілер болған.
Phlegm may be a carrier of larvae of intestinal parasites (see hookworm). Bloody sputum can be a symptom of serious disease (such as tuberculosis), but can also be a relatively benign symptom of a minor disease (such as bronchitis). In the latter case, the sputum is normally lightly streaked with blood. Coughing up any significant quantity of blood is always a serious medical condition, and any person who experiences this should seek medical attention. Apophlegmatisms, in pre modern medicine, were medications chewed in order to draw away phlegm and humours.
Флема және әзіл-сықақ
Юморизм – бұл адам денесі төрт негізгі заттан тұрады деген ежелгі теория, бұл төрт көңіл күй деп аталады, және адам сау болғанда олардың арасында тепе-теңдік сақталады. Бұл теория төрт элемент туралы ежелгі көзқараспен тығыз байланысты және барлық аурулар мен денсаулыққа кеселдер қара сары су, сары су, шырыш және қанның артық немесе жетіспеуінен туындайды деп мәлімдейді. Бұл теорияның авторы б.з.д. шамамен 400 жылы өмір сүрген ежелгі грек дәрігері Гиппократ саналады. Ол 2000 жылдан астам уақыт бойы медициналық ой-пікірге әсер етті, бірақ 1800 жылдары оның дұрыстығы жоққа шығарылды. Шырыш әлсіз немесе апатиялық мінез-құлықпен байланысты деп есептелді; осы ескі сенім "флегматикалық" сөзінде сақталған. Бұл сөз мінез-құлықты сипаттау үшін қолданылады және ерекше айтылады, "g" әрпіне толық салмақ беріледі: /ˈflɛmatɪk/ емес, /flɛgˈmatɪk/. Дәстүрлі түрде "шырышқа" ие болу дегеніңіз – шыдамдылыққа және эмоцияларға бейім болмауға ие болу. Сэр Уильям Ослердің 1889 жылғы "Экванимитас" атты еңбегінде дәрігерлерге қажетті, дауыл кезіндегі сабырлылық және тыныштық туралы айтылады. "Сабырлылық – барлық жағдайда салқынқандылық пен ойдың толық болуы, дауыл кезіндегі тыныштық, қауіпті сәттерде дұрыс шешімдер қабылдау, қимылсыздық, бейжайлық, немесе ескіше айтқанда, шырыш." Бұл сөз 1889 жылы Пенсильвания университетінде, Мэриленд штатының Балтимор қаласында жаңадан ашылған Джонс Хопкинс ауруханасының бас дәрігері болар алдында айтқан қоштасу сөзі болды. Бұл мәлімет Джонс Хопкинс медициналық институтының Алан Мейсон Чесни медициналық мұрағатындағы "Уильям Ослердің еңбектерін құрметтеу" мақаласынан алынған. Юморизмдегі шырыш, қазіргі түсінікпен шырыштан мүлдем өзгеше. Нобель сыйлығының лауреаты Чарльз Ришет 1910 жылы "шырыш немесе гипофиз секрециясын" сипаттағанда риторикалық сұрақ қойды: "осы ерекше сұйықтық, ісіктердің, хлороздың, ревматизмнің және какохимияның себебі қайда? Оны кім көреді? Оны кім көрген? Осы төрт топқа бөлінген, олардың екеуі толығымен ойдан шығарылған, қиялға толы көңіл күйлер туралы не айтуға болады?"
Humourism is an ancient theory that the human body is filled with four basic substances, called the four humours, which are held in balance when a person is healthy. It is closely related to the ancient theory of the four elements and states that all diseases and disabilities result from an excess or deficit in black bile, yellow bile, phlegm, and blood. Hippocrates, an ancient Greek medical doctor, is credited for this theory, about 400 BC. It influenced medical thinking for more than 2,000 years, until finally discredited in the 1800s. Phlegm was thought to be associated with apathetic behaviour; this old belief is preserved in the word "phlegmatic". This adjective always refers to behaviour, and is pronounced differently, giving full weight to the "g": not /ˈflɛmatɪk/ but /flɛgˈmatɪk/. To have "phlegm" traditionally meant to have stamina and to be unswayed by emotion. Sir William Osler’s 1889 Aequanimitas discusses the imperturbability or calmness in a storm required of physicians. "'Imperturbability means coolness and presence of mind under all circumstances, calmness amid storm, clearness of judgment in moments of grave peril, immobility, impassiveness, or, to use an old and expressive word, phlegm." This was his farewell speech at the University of Pennsylvania in 1889 before becoming Physician in Chief at the recently founded Johns Hopkins Hospital in Baltimore, Maryland. This is from "Celebrating the Contributions of William Osler" in the Alan Mason Chesney Medical Archives of the Johns Hopkins Medical Institutions." The phlegm of Humourism is far from the same thing as phlegm as it is defined today. Nobel laureate Charles Richet MD, when describing humorism's "phlegm or pituitary secretion" in 1910 asked rhetorically, "this strange liquid, which is the cause of tumours, of chlorosis, of rheumatism, and cacochymia where is it? Who will ever see it? Who has ever seen it? What can we say of this fanciful classification of humours into four groups, of which two are absolutely imaginary?"