Келісімге келмейтін қазылар алқасы

Кіріспе

Үкім шығаруға келісе алмайтын қазылар алқасы үшін заңдық термин.

Үкім шығаруға келісе алмайтын қазылар алқасы, сондай-ақ, даулы қазылар алқасы деп те аталады, бұл ұзақ талқылаудан кейін үкімге келісе алмайтын және қажетті бірауыздыққа немесе басым көпшілікке қол жеткізе алмайтын сот алқасы. Үкім шығаруға келісе алмайтын қазылар алқасы нәтижесінде іс қайта қаралуы мүмкін. Мұндай жағдай тек ортақ құқық жүйелерінде ғана туындауы мүмкін. Азаматтық құқық жүйелерінде қазылар алқасы мүлдем қолданылмайды немесе айыпталушы, бір реттік, салтанатты дауыс беру кезінде айыптау үшін қажетті көпшілікке немесе басым көпшілікке қол жеткізілмесе, дереу ақталады.

Австралия

Көпшілік (немесе үлкен көпшілік) үкімдер Оңтүстік Австралияда, Тасманияда, Батыс Австралияда, Солтүстік территорияда, Викторияда, Жаңа Оңтүстік Уэльсте және Квинслендте күшінде. Австралия астаналық аумағы мен одақтастық соттары қылмыстық (азаматтық емес) істерде бірауыздан үкім шығаруды талап етеді.

Канада

Канадада қазылар алқасы қылмыстық істерде бір ауыздан келісімге келуі тиіс. Егер қазылар алқасы бір ауыздан келісе алмаса, «келісімге не келе алмаған қазылар алқасы» деп жарияланады. Жаңадан қазылар алқасы қайта сотталу үшін тағайындалады. Қылмыстық соттардағы әрбір қазылар алқасы 12 адамнан тұрады. Азаматтық істерде қазылар алқасына бар болғаны алты адам жеткілікті, және егер бір ғана қарсы дауыс болса (яғни 5:1 дауыс), сол қарсы дауыс ескерілмейді және көпшілік пікір соңғы үкім болып табылады.

Жаңа Зеландия

Жаңа Зеландияда қазылар алқасы бастапқыда бірауыздан шешім шығаруға тырысуы керек. Егер қазылар алқасы істің сипаты мен күрделілігіне байланысты орынды уақыт ішінде (бірақ төрт сағаттан кем емес) бірауыздан шешім шығара алмаса, сот көпшілік дауыспен шешімді қабылдауға құқылы. Қылмыстық істерде барлық қазылардың біреуін қоспағандағы дауысы қажет (яғни, толық құрамды қазылар алқасы болғанда 11–1); азаматтық істерде үштен екі бөлігінен астам (75%) дауыс қажет (яғни, толық құрамды қазылар алқасы болғанда 9–3). Егер қазылар алқасы орынды уақыт ішінде бірауыздан немесе көпшілік дауыспен шешімге келе алмаса, төраға судья қазылар алқасы келіспегендікке ұшырады деп жариялауы мүмкін. Жаңа қазылар алқасы істі қайта қарау үшін тағайындалады. Егер қайта қарау да қазылар алқасының келіспеуімен аяқталса, іс Бас прокурорға жіберілуі керек, ол үшінші сот процесін жүргізуге маңызды себептер болмаса, әдетте іс жүргізуді тоқтата тұрады.

Англия мен Уэльс

Англия мен Уэльсте үкім шығару үшін 12 дауыстан кем дегенде 10-ның көпшілігі қажет. Егер қазылар алқасының мүшелері азайса, 11–0, 10–1, 10–0, 9–1 және 9–0 көпшілігіне рұқсат етіледі. Осыған қол жеткізе алмау жаңадан сот отырысын ашуға алып келуі мүмкін (R v. Bertrand, 1807). Алдымен қазылар алқасы бірауыздан үкім шығаруға бағытталады. Егер олар бірауыздан келісе алмаса, судья кейін (екі сағаттан асса), көпшілік үкімге де келісуге болатынын хабарлай алады, бірақ мүмкіндігі болса, қазылар алқасы бірауыздан үкім шығаруға тырысуын жалғастыруы керек. Көпшілік үкім шығару туралы нұсқаулар берілгеннен кейін қазылар алқасы үкімді жариялауға шақырылғанда, сұрақтардың қатаң регламенті сақталады: тек кінәлі деп табылған жағдайда ғана барлық қазылар осы үкімге келісті ме деп сұралады, бұл кез келген ақтауды күмәнді етуге жол бермеу үшін жасалады. Бұл регламент әрбір айып тармағы бойынша жеке-жеке орындалады.

Шотландия

Шотландияда қылмыстық істерде қазылар алқасының келісім таппауы мүмкін емес. Қазылар алқасы 15 адамнан тұрады, және үкім бастапқы құрамының қарапайым көпшілігімен (сегіз дауыс) қабылданады. Егер қазылардың денсаулығына қатысты немесе басқа себептермен саны кемісе, сот процесі кем дегенде 12 қазымен жалғасуы мүмкін, бірақ кінәлі деп тану үшін сегіз қазының қолдауы қажет; әйтпесе, күдікті ақталған болып есептеледі. Азаматтық істерде қазылар алқасы 12 адамнан тұрады, сот процесін жалғастыру үшін кем дегенде 10 қазы қажет. Егер үш сағаттық кеңесуден кейін дауыстар тең болып қалса, қазылар алқасы келісім таппаған болып есептелуі мүмкін.

Америка Құрама Штаттары

АҚШ-та азаматтық қылмыстық істерде көпшілік шешім қабылдауға рұқсат етілмейді. Қазылар алқасы келісімге келмесе, сот ісі аяқталмайды. Істі қайта қарау мүмкін (АҚШ Переске қарсы, 1824). Луизиана, тарихи түрде француз азаматтық құқық жүйесінің ықпалында болған, және Орегон штаттары бұрын 10–2 көпшілік үкімге рұқсат берген. 2020 жылы Рамос Луизианаға қарсы ісінде АҚШ Жоғарғы Соты қазылар алқасымен сот жүргізуді талап ететін қылмыстық істе айыптау үшін қазылар алқасының бірауыздан дауыс беруі керек деп шешті. Кейбір юрисдикцияларда сотқа «Аллен ескертуі» деп аталатын нұсқау беруге рұқсат беріледі, ол сотталғандарды өз пікірлерін қайта қарауға шақырып, қазылар алқасының келісімге келе алмауына жол бермеу үшін соңғы амал ретінде қолданылады. Қылмыстық іс жүргізудің федералды ережелерінде былай делінген: «Үкім бірауыздан шығарылуы тиіс. Егер бірнеше айыпталушы болса, қазылар алқасы өз талқылаулары барысында кез келген айыпталушы туралы келісімге келген кезде үкім шығара алады. Егер қазылар алқасы айыпталушы бойынша барлық айыптаулар бойынша келісе алмаса, ол келіскен айыптаулар бойынша үкім шығара алады. Егер қазылар алқасы бір немесе бірнеше айыптау бойынша үкім шығара алмаса, сот осы айыптаулар бойынша сот процесін тоқтатуға құқылы. Қазылар алқасының келісімге келе алмауы айыпталушының кінәлі немесе кінәсіз екенін білдірмейді. Ұлттық сот айыпталушыны қазылар алқасы келіспеген кез келген айыптау бойынша қайтадан соттай алады». Сотқа қатысушыларға қазылар алқасының мөлшерін таңдау мүмкіндігі берілген жағдайларда (мысалы, алты немесе он екі адамнан тұратын қазылар алқасы), қорғау тарапы азаматтық және қылмыстық істерде көбінесе қазылар алқасының көп санын таңдайды. Қылмыстық істердегі кең таралған қағида – «бір адамның келіспеуі сот ісін тоқтатуға жеткілікті», яғни кейбір жағдайларда бір ғана қазылар алқасының мүшесі қажетті бірауыздалықты бұзуы мүмкін. Қазылар алқасының келіспеуіне байланысты туындайтын қиындықтарды шешу үшін ұсынылған бір жол – көпшілік дауыспен үкім шығаруды енгізу, бұл қазылар алқасына қазылар алқасының бірауыздан келісуінсіз айыпталушыны кінәлі деп тануға мүмкіндік береді. Осылайша, егер он екі адамнан тұратын қазылар алқасының он біреуі кінәлі деп дауыс берсе, ал біреуі қарсы болса, онда үкім кінәлі деп жазылады. Көпшілік үкімдерді қолдаушылардың негізгі аргументтері «бұзық қазылар» деп аталатын адамдарға байланысты, олар әділеттіліктің жолын орынсыз түрде қиындатады. Көпшілік үкімге қарсылар бұл шараның қылмыстық сот жүйесіне деген сенімді әлсірететінін және қылмыс жасаған жоқ адамдардың үкімге кесілуіне әкелетінін айтады. АҚШ әскери сотында қазылар алқасының келіспеуі болмайды. Егер айыптаудың талаптары орындалмаса, айыпталушы ақталады. Әскери сот төрелігінің бірыңғай кодексінің 52-бабы (10 АҚШ кодексінің 47-тарауы) кінәлі деп үкім шығару үшін әскери сот алқасының мүшелерінің қажетті ең аз санын белгілейді. Өлім жазасы қарастырылатын істе, кінәлі деп тану үшін барлық алқа мүшелерінің бірауыздан дауыс беруі қажет. Барлық басқа да істерде кінәлі деп тану үшін үштен екі дауыс жеткілікті. Сонымен қатар, әскери соттар жөніндегі нұсқаулықта барлық емес қылмыстық істерде тек судья және белгілі бір сандағы алқа мүшелері (жалпы әскери сот үшін сегіз, арнайы әскери сот үшін үш) қатысуы керек (қысқаша әскери сотқа алқа мүшелері шақырылмайды). Өлім жазасы қарастырылатын істерде 12 мүшеден тұратын алқа қажет.

Majority verdicts are not allowed in civilian criminal cases in the United States. A hung jury results in a mistrial. The case may be retried (United States v. Perez, 1824). Louisiana, which was historically influenced by the French civil law system, and Oregon used to allow 10–2 majority verdicts. In the 2020 case Ramos v. Louisiana, the U. S. Supreme Court ruled that a jury must vote unanimously to convict in any criminal offense that requires a jury trial. Some jurisdictions permit the court to give the jury a so called Allen charge, inviting the dissenting jurors to re examine their opinions, as a last ditch effort to prevent the jury from hanging. The Federal Rules of Criminal Procedure state, "The verdict must be unanimous. If there are multiple defendants, the jury may return a verdict at any time during its deliberations as to any defendant about whom it has agreed. If the jury cannot agree on all counts as to any defendant, the jury may return a verdict on those counts on which it has agreed. If the jury cannot agree on a verdict on one or more counts, the court may declare a mistrial on those counts. A hung jury does not imply either the defendant's guilt or innocence. The government may retry any defendant on any count on which the jury could not agree." In jurisdictions giving those involved in the case a choice of jury size (such as between a six person and twelve person jury), defense counsel in both civil and criminal cases frequently opt for the larger number of jurors. A common axiom in criminal cases is that "it takes only one to hang," referring to the fact that in some cases, a single juror can defeat the required unanimity. One proposal for dealing with the difficulties associated with hung juries has been to introduce supermajority verdicts to allow juries to convict defendants without unanimous agreements amongst the jurors. Hence, a 12 member jury that would otherwise be deadlocked at 11 for conviction and one against, would be recorded as a guilty verdict. The rationale for majority verdicts usually includes arguments related to so called 'rogue jurors', who unreasonably impede the course of justice. Opponents of majority verdicts argue that it undermines public confidence in criminal justice systems and results in a higher number of individuals to be convicted of crimes they did not commit. In United States military justice, there are no hung juries. If the threshold for a conviction is not met, the defendant is acquitted. Article 52 of the Uniform Code of Military Justice (10 U. S. C. Chapter 47) specifies the minimum number of court martial panel members required to return a verdict of guilty. In a capital case, a unanimous vote of all panel members is required to convict on a capital charge. In all other cases, only a three fourths vote is required to convict. Additionally, the Manual for Courts Martial requires only a judge and a specified number of panel members in all non capital cases (eight for a general court martial or three for a special court martial; no panel is seated for a summary court martial). In capital cases, a panel of 12 members is required.