Қазылар алқасының тарихы мен түрлері

Жюри төрелігі – фактілерді анықтау үшін қазылар алқасының қатысуымен өтетін сот процесі. Қылмыстық істерде маңызды, бірақ әр елде әртүрлі қолданылады.

33 мин оқу

100%

Дереккөз: Jury trial — Wikipedia

Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.

Мазмұны

Кіріспе

Заңдық сот процесінің түрі – сот отырысының нысаны.

Қазылар алқасымен сот отырысы, яғни қазылар алқасының қатысуымен жүргізілетін сот процесі, қазылар алқасының фактілерді анықтау немесе шешім қабылдау құқығына ие болған заңдық рәсім болып табылады. Бұл судьяның немесе судьялар алқасының барлық шешімдерді қабылдайтын сот отырысынан ерекшеленеді. Қазылар алқасымен сот отырыстары көптеген, бірақ барлық емес, ортақ құқық сот жүйелеріндегі ауыр қылмыстық істердің маңызды бөлігінде қолданылады. Азиядағы көптеген ортақ құқық юрисдикциялары (мысалы, Сингапур, Үндістан, Пәкістан және Малайзия) қазылар алқасымен сот отырыстарын қазылар алқасының жасай алмауына байланысты жойды. Көптеген азаматтық құқық елдерінің қылмыстық істері бойынша қазылар алқасы немесе білімі жоқ судьялар енгізілген. Тек АҚШ ғана қылмыстық емес істердің көптеген түрлерінде қазылар алқасымен сот отырыстарын жүзеге асырады. Басқа ортақ құқық юрисдикциялары қазылар алқасымен сот отырыстарын жалпы азаматтық істердің өте аз бөлігін құрайтын өте таңдаулы жағдайларда ғана қолданады (мысалы, Англия мен Уэльстегі жалған айыптау және жалған бас бостандығынан айыру туралы істер), бірақ шынайы азаматтық қазылар алқасымен сот отырыстары әлемнің басқа бөліктерінде дерлік жоқ. Дегенмен, кейбір азаматтық құқық юрисдикцияларында төрелік алқалары бар, онда заң білімі жоқ мүшелер төрелік алқа мүшелерінің біліктілігімен байланысты тақырыптық салалардағы істерді шешеді. Ортақ құқық жүйелерінде дамыған, азаматтық құқық жүйелерінде емес, қазылар алқасымен сот отырыстарын пайдалану американдық азаматтық және қылмыстық рәсімдердің сипатына терең әсер етті, тіпті нақты жағдайда сот отырысы қарастырылса да. Жалпы алғанда, қазылар алқасымен сот отырысының талап ету арқылы қолжетімділігі фактілерді анықтау бірнеше тыңдаудың орнына бір сот процесінде шоғырландырылған және сот шешімдерін апелляциялық саралау өте шектеулі жүйеге әкелді. Қазылар алқасымен сот отырыстары ортақ құқық жүйесі жоқ елдерде әлдеқайда аз маңызды (немесе маңызды емес).

Грекия

Ежелгі Афинада дикастай деп аталатын механизм болған, ол ешкімнің өз ісіне қазылар таңдауын қамтамасыз еткен. Кәдімгі істер бойынша соттар 500 азаматтан тұратын дикастайлардан құралған. Өлім жазасын көздейтін істер – өлім, бостандықтан айыру, жер аудару, азаматтық құқықтарынан айыру немесе мүлікті тәркілеу – сотқа 1001-ден 1501-ге дейінгі дикастайлардан тұратын қазылар алқасы қараған. Мұндай үлкен алқаларда көпшілік дауыспен шешім қабылданатын. Қазылар алқасы кездейсоқ таңдау арқылы жасалған. Заңгерлер ортасынан білік бар керамикалық дискіні тастаған: білік іші қуыс немесе толық болған. Осылайша, дауыс беру жолы құпия сақталған, себебі заңгерлер дискіні бас бармағы мен ортақ саусағымен білігінен ұстап, оның іші қуыс па, толық па екенін жасыратын. Перикл дәуірінен бастап заңгерлер сотта отырғаны үшін бір күндік жалақымен ақы төленген. Қазылар алқасымен сотталу институтын Эсхил "Эуменидтер" пьесасында, оның "Орестея" трилогиясының үшінші және соңғы пьесасында бейнелеген. Пьесада Афина қадайшасы жаңалықты әкеліп, он екі азаматты қазылар алқасына шақырады. Аполлон қадайшасы сотталушы Оресттің қорғаушысы, ал Фуриялар өлтірілген Клитемнестраның айыптаушысы ретінде қатысады. Егер қазылар алқасы алтыға қарсы алты болып бөлінген жағдайда, Афина бұдан былай үкімнің ақтау туралы болуын бұйырады.

Рим Республикасы мен империясы

Республиканың бастапқы кезеңдерінен бастап және империяның соңына таман көптеген азаматтық істерде рим судьялары азаматтық, кәсіби емес, қара халықтан болғандықтан, қазылар алқасы сипаттамаларына ие трибуналдар болды. Афина соттарындағы сияқты сот отырыстары жүздеген немесе мыңдаған "қазылар" алдында өтті. Рим заңына сәйкес, жыл сайын сот төрешілері таңдалып тұруы керек еді, олар дауларды қазылар ретінде шешуге жауапты болды, ал претор судьяның көптеген міндеттерін орындады. Мүдделер қақтығысы болғандықтан жоғары мемлекеттік лауазымды тұлғалар мен олардың туыстары сот төрешісі болудан шеттетілді. Ауыр қылмыстарға (фелонияларға) бұрын кінәлі деп табылғандарға, сондай-ақ жалдамалы гладиаторларға да тыйым салынды, олар, әдетте, сот арқылы күрес арқылы дауларды шешу үшін жалдаған болуы мүмкін. Заң былай болды:

Халық немесе плебтер бұл заңды қабылдағаннан кейінгі он күн ішінде шетелдік претор (әдепкі бойынша, саяхатшы судья) осы мемлекеттегі, аттық цензусы бар немесе болған 450 адамды таңдауды қамтамасыз етуі керек, егер ол плебей трибуны, квестор, капиталдық триумвир, алғашқы төрт легиондағы әскери трибун, жер беру және бөлу үшін триумвир, Сенатта болған немесе болатын, жалдамалы гладиатор ретінде күрескен, сот процесі арқылы айыпталып, Сенатқа қатысуға құқығы жоқ деп табылған, отыздан кіші немесе алпыстан үлкен жастағы, Рим қаласында немесе оның шаңырағынан бір миль қашықтықта тұрмайтын, жоғарыда сипатталған магистраттың әкесі, бауыры немесе ұлы, Сенат мүшесі болған немесе болатын адамның әкесі, бауыры немесе ұлы, немесе шетелде жүрген адамды таңдамауы керек.

Ислам құқығы

Ислам заңының классикалық қағидаларына сәйкес, сотта дауласып жатқан тараптар үштен он екіге дейінгі куәгерлерден жазбаша куәліктер ала алады. Егер барлық куәгерлердің мәлімдемелері үйлесімді болса, нотариустар олардың бірауыздан берген куәлігін заңды түрде куәландыратын құжатқа тіркеп береді, бұл құжат талапкердің дәлелдемесі ретінде пайдаланылуы мүмкін. Нотариустар судьяны әрбір куәгердің куәлігін жеке тыңдаумен байланысты уақытты көп алатын жұмыстан босатады, ал олардың құжаттары әрбір ауызша куәліктің заңды күшін растайды. Ислам заң ғылымының Малики мектебінде екі нотариус белгілі бір заңдық жағдайларда, соның ішінде ресми тіркелмеген некелер мен жер дауларына қатысты кемінде он екі куәгердің куәлігін жинау міндетті. Джон Макдиси бұл жүйені король Генрих II тұсындағы ағылшын ортақ құқығы бойынша қазылар алқасымен жүргізілген сот процестерімен салыстырып, корольдің реформалары мен Сицилия Корольдігінің құқықтық жүйесі арасындағы байланыс бар екенін болжады.

Киелі Рим империясы және қазіргі Германия

1562 жылы Швабиядағы жарлық сот төрешілерін (қазылар алқасын) шақыруды талап етті, ал Эммединген, Оппенау және Оберкирх қалаларында түрлі әдістер қолданылды. 1442 жылғы Хауенштейн жарғысы барлық жағдайда 24 тең құрбысымен сотталу құқығын қамтамасыз етті, ал Фрайбургте қазылар алқасы 30 азаматтан және кеңесшілерден тұрды. Қазіргі заманғы қазылар алқасы соты алғаш рет 1798 жылы Рейн провинцияларында енгізілді, онда сот көбінесе 12 азаматтан ([[:wiktionary:Bürger]) құралды. Азаматтарды бүкіл қауымдастықтан таңдалып алынған теңдестерінің ашық сотта қарау жүйесі Германияда біртіндеп кәсіби судьялар жүйесімен алмастырылды, онда тергеп-тексеру процесі жартылай құпия болды және судьялар мемлекет тағайындаған шешім шығарды. Констанц қаласында 1786 жылы Габсбург монархиясының жарлығымен қазылар алқасының қарауы тоқтатылды. 1848 жылғы сәтсіз төңкерістердің Франкфурт конституциясы "ауыр қылмыстар мен барлық саяси қылмыстар" үшін қазылар алқасы сотын талап етті, бірақ Франкфурт парламенті Вюртемберг драгундары таратып жібергеннен кейін ешқашан іске асырылмады. 1873 жылы Пруссия Әділет министрлігі жасаған қылмыстық процеске қатысты жобада қазылар алқасын тарату және оны аралас жүйемен алмастыру ұсынылды, бұл маңызды саяси пікірталас тудырды. Веймар Республикасында 1924 жылғы 4 қаңтардағы Эммингер реформасымен қазылар алқасы жойылды. 1948 және 1950 жылдар аралығында американдық оккупацияланған Германияда және Германия Федеративтік Республикасында Бавария 1933 жылғы төтенше жағдайға дейін болғандай қазылар алқасы сотына қайта оралды, бірақ олар 1950 жылғы Біріктіру заңымен (Vereinheitlichungsgesetz) қайтадан таратылды. 1979 жылы АҚШ Батыс Берлиндегі Берлиннің АҚШ сотында Шығыс Германияның LOT 165 рейсін қашқындық жасауда күдіктелгендерді соттады, ол сотталушылардың АҚШ Конституциясына сәйкес қазылар алқасы сотында отыруға құқылы екенін жариялады, сондықтан олар Батыс Германия қазылар алқасымен сотталды.

Рөл

Көптеген жалпы құқық юрисдикцияларында алқабилер істің фактілерін анықтауға жауапты, ал судья заңды анықтайды. Бұл "айыпталушының теңдестері" дауды тыңдауға, ұсынылған дәлелдерді бағалауға, фактілер бойынша шешім қабылдауға және заң ережелері мен алқабилерге берілген нұсқауларға сәйкес шешім шығаруға міндетті. Әдетте, алқабилер тек кінәлі немесе кінәсіз деген үкім шығарады, бірақ нақты жазаны судья белгілейді.

Ресей

Ресейде Александр II жүргізген сот реформасынан кейін, қазіргі заманғы қазылар алқасының сот отырыстарынан өзгеше, қазылар айыпталушының кінәлі ме, кінәсіз ме екенін ғана анықтамай, үшінші нұсқаны да қарастырды: "Кінәлі, бірақ жазаланбас", себебі Александр II әділдік моральсыз болса, бұл дұрыс емес деп есептеді.

Франция

Францияда және осыған ұқсас құрылған басқа да елдерде, қазылар алқасы мен бірнеше кәсіби судьялар ең алдымен кінәлі екенін анықтау үшін бірге отырады. Егер кінәлі деп табылса, олар тиісті жазаны белгілейді.

Сотталғандарды тергеу

Кейбір сот юрисдикцияларында айыпталушы қазылар алдындағы соттан бас тартуға құқылы, бұл сотты судья алдында қарауға алып келеді. Қазылар алдындағы соттар көбінесе қылмыс ауыр деп есептелген жағдайларда ғана өткізіледі. Франция және Бразилия сияқты кейбір елдерде қазылар алдындағы соттар ең ауыр қылмыстар үшін ғана қарастырылады және міндетті болып табылады, сондай-ақ азаматтық істер үшін қолжетімді емес. Бразилияда қазылар алдындағы сот өмірге қастандық жасау сияқты, ерікті қылмыстарға – бірінші және екінші дәрежелі кісі өлтіру, мәжбүрлі түсік және суицидке итермелеу (әрекетке көшпесе де) жағдайларында қолданылады. Ал басқа елдерде қазылар алдындағы сот тек қылмыстық істерде және өте нақты азаматтық істерде (жақындықпен қудалау, азаматтық алаяқтық және негізсіз қамау) қолданылады.

Солтүстік Америка

Америка Құрама Штаттарында әкімдік және қылмыстық істерде қазылар алқасымен сот отырысы өткізіледі. Канадада, қылмыс жасады деп айыпталған адам провинциялық сотта тек судьямен, жоғары сотта тек судьямен немесе жоғары сотта судья мен қазылар алқасымен сотталуға құқылы; ең жеңіл қылмыстар қазылар алқасымен сотталмайды. Англия мен Уэльсте қылмыстар ең жеңіл, айыптау және екі жақты болып жіктеледі; ең жеңіл қылмыстар үшін қазылар алқасымен сот отырысы өткізілмейді (оның орнына үш судьядан тұратын комиссиямен немесе жалғыз отырған аудандық судьямен жеңілдетілген сот ісі жүргізіледі), егер олар қазылар алқасымен сотталатын айыптау немесе екі жақты қылмыстармен бірге қаралмаса, бірақ айыпталушы екі жақты қылмыстар бойынша қазылар алқасымен сот отырысын талап етуге құқылы. Шотландияда да осыған ұқсас жағдай, ал Солтүстік Ирландияда тіпті ең жеңіл қылмыстарға да қазылар алқасымен сотталу құқығы бар, кейбір ерекшеліктермен. Америка Құрама Штаттарында қазылар алқасымен сот отырыстары көп назар аударатындықтан, жалпы халық қазылар алқасымен сот отырыстарының жиілігін жоғары бағалайды. Жыл сайын штаттық соттарда шамамен 150 000 қазылар алқасымен сот отырысы өткізіледі, ал федералдық соттарда тағы 5 000 қазылар алқасымен сот отырысы өткізіледі. Қазылар алқасымен сотталған істердің үштен екісі қылмыстық, ал үштен бірі азаматтық және "басқа" (мысалы, отбасылық, қалалық ережелер, жол қозғалысы) істері. Дегенмен, қылмыстық істердің басым көпшілігі айыпталу келісімі арқылы шешіледі, бұл қазылар алқасымен сот отырысын өткізбеуге мүмкіндік береді. Кейбір сарапшылар айыпталу келісімі жүйесі айыпталушыларды әділсіз түрде қазылар алқасымен сотталу құқығынан бас тартуға мәжбүр етеді деп санайды. Басқалары қазылар алқасымен сот отырыстарының «алтын ғасыры» болған емес, керісінше, он тоғызыншы ғасырдың басында (айыпталу келісімі пайда болғанға дейін) қазылар алқасы «білместік пен рефлекстік, көбінесе мемлекеттік ресурстарды ысыраптап, білікті мамандардың болмауынан баяу айыптаудан басқа ештеңе емес» еді, ал он тоғызыншы ғасырдың соңында пайда болған айыпталу келісімі жүйесі әділ нәтижелерге жетудің артық, тиімді әдісі болды.

In the United States, jury trials are available in both civil and criminal cases. In Canada, an individual charged with an indictable offence may elect to be tried by a judge alone in a provincial court, by judge alone in a superior court, or by judge and jury in a superior court; summary offences cannot be tried by jury. In England and Wales, offences are classified as summary, indictable, or either way; jury trials are not available for summary offences (using instead a summary proceeding with a panel of three lay magistrates or a district judge sitting alone), unless they are tried alongside indictable or either way offences that are themselves tried by jury, but the defendant has a right to demand trial by jury for either way offences. The situation is similar in Scotland; whereas in Northern Ireland even summary offences carry a right to jury trial, with some exceptions. In the United States, because jury trials tend to be high profile, the general public tends to overestimate the frequency of jury trials. Approximately 150,000 jury trials are conducted in state courts annually, and an additional 5,000 jury trials are conducted in federal courts. Two thirds of jury trials are criminal trials, while one third are civil and "other" (e. g., family, municipal ordinance, traffic). Nevertheless, the vast majority of criminal cases are settled by plea bargain, which bypasses the jury trial. Some commentators contend that the guilty plea system unfairly coerces defendants into relinquishing their right to a jury trial. Others contend that there never was a golden age of jury trials, but rather that juries in the early nineteenth century (before the rise of plea bargaining) were "unwitting and reflexive, generally wasteful of public resources and, because of the absence of trained professionals, little more than slow guilty pleas themselves", and that the guilty plea system that emerged in the latter half of the nineteenth century was a superior, more cost effective method of achieving fair outcomes.

Аргентина

Аргентина Латын Америкасындағы қазылар алқасымен сот төрелігін енгізген алғашқы елдердің бірі. Азаматтық құқық жүйесіне ие болғанымен, 2015 жылдың қарашасынан бері ауыр қылмыстық істер бойынша қазылар алқасы жүйесі қолданылып келеді.

Австралия

Австралия Конституциясының 80-бабында былай делінген: "Коммуналдық заңдарға қарсы жасалған қылмыстық істер бойынша айыптау сотталуы қазылар алқасымен жүргізіледі, және әрбір мұндай сот қылмыс жасалған штатта өткізіледі, ал егер қылмыс ешбір штат аумағында жасалмаса, сот Парламент белгілейтін орын немесе орындарда өткізіледі. 12 адамнан тұратын азаматтық қазылар алқасымен Жаңа Оңтүстік Уэльс колониясында алғашқы сот процестері 1824 жылғы 14 қазанда NSW Жоғарғы Сотының шешімімен өтті. 1828 жылғы NSW Конституциялық Заңы қылмыстық істер бойынша қазылар алқасымен сот өткезуді тоқтатты. 1833 жылғы (НСУ) Қазылар алқасы соттарын түзету туралы заң қабылдануымен қылмыстық істер бойынша қазылар алқасымен сот өткезу қайта жанданды (2 Уильям IV No 12).

Әлеуетті төрешілерге қарсы тұру

Австралияда қазылар алқасын іріктеу алдындағы тексерудің "voir dire" жүйесіне рұқсат етілмейді, себебі ол қазылардың жеке өміріне қатысты құпиялылықты бұзады. Сондықтан, бұл жүйе болғанымен, қазылар алқасын іріктеу кезінде негізді шағымдану құқығы толыққанды қолданылмайды. Қатаң шағымдар көбінесе адвокаттардың болжамдарына негізделеді және оларды қолдану үшін ешқандай себеп көрсетудің қажеті жоқ. Австралияның барлық штаттары қазылар алқасын іріктеу кезінде қатаң шағымдануға мүмкіндік береді; алайда, әр штат бойынша адвокаттарға берілетін шағымдардың саны әртүрлі. 1987 жылға дейін Жаңа Оңтүстік Уэльсте кісі өлтіру қылмысы бойынша әр тарапқа жиырма, ал қалған қылмыстар бойынша сегіз шағымдану құқығы болған. 1987 жылы бұл көрсеткіш әр тарапқа үш шағымданумен шектелді, бұл Оңтүстік Австралиядағы рұқсат етілген мөлшермен бірдей. Квинсленд штатында барлық қылмыстар бойынша екі адвокатқа сегіз шағымдануға рұқсат беріледі. Виктория, Тасмания және Солтүстік территорияда алты шағымдануға рұқсат етіледі. Батыс Австралияда әр тарап үш шағымдануға құқылы, бірақ егер бірнеше айыпталушы болса, айыптау тарапы айыпталушылар санының үш еселенген мөлшерінде шағымдануға, ал әр айыпталушы үш шағымдануға құқылы.

Қылмыстық істер бойынша көпшілік және бір ауыздан шығарылатын үкімдер

Австралияда көпшілік үкімдер Оңтүстік Австралияда, Викторияда, Батыс Австралияда, Тасманияда, Солтүстік территорияда, Жаңа Оңтүстік Уэльсте және Квинслендте рұқсат етіледі, ал АКТ бірауыздан үкімдерді талап етеді. 1927 жылдан бері Оңтүстік Австралия қылмыстық сот процестерінде 11:1 көпшілік үкімін (немесе қазылар алқасы қысқартылған жағдайларда 10:1 немесе 9:1) қабылдауға рұқсат береді, егер төрт сағат ішінде бірауыздан үкім шығарылмаса. Бұл барлық жағдайларда қабылданады, бірақ егер айыпталушы кісі өлтіру немесе мемлекетке опасыздық жасағаны үшін сотталса, кінәлі деп танылған үкім бірауыздан болуы керек. Виктория 1994 жылдан бері көпшілік үкімді осы шарттармен қабылдады, бірақ көпшілік үкім шығару үшін кем дегенде алты сағат талқылау өтуі керек. Батыс Австралия 1957 жылы барлық сот процестерінде көпшілік үкімді қабылдады, бірақ қылмыс кісі өлтіру немесе өмір бойы бас бостандығынан айыру жазасы көзделген жағдайда 10:2 үкім қабылданады. Тасманияда 1936 жылдан бері барлық істер бойынша 10:2 көпшілік үкіміне рұқсат етілді, егер екі сағат ішінде бірауыздан шешім қабылданбаса, бірақ кісі өлтіру және мемлекетке опасыздық жасау істерінен басқа. 1943 жылдан бастап кісі өлтіру және мемлекетке опасыздық жасау ісі бойынша кінәсіз үкімдер де енгізілді, бірақ олардың да кем дегенде алты сағат талқылаудан өтуі керек. Солтүстік территория 1963 жылдан бері барлық айыптаулар бойынша 10:2, 10:1 және 9:1 көпшілік үкімдеріне рұқсат береді. Көпшілік үкім шығару үшін талқылау кем дегенде алты сағатқа созылуы керек. Квинслендтің 1995 жылғы қазылар алқасы туралы заңы (59F-тармақ) өмір бойына жаза тартатын кісі өлтіру және басқа да қылмыстардан басқа барлық қылмыстар үшін көпшілік үкімдерге рұқсат береді, бірақ тек 11:1 немесе 10:1 көпшілік үкімдері ғана қабылданады. 2006 жылы Жаңа Оңтүстік Уэльсте көпшілік үкімдер енгізілді. Жаңа Оңтүстік Уэльсте көпшілік үкім тек қазылар алқасы кем дегенде 11 қазыдан тұрса және талқылау кем дегенде сегіз сағатқа созылса немесе сот істің сипаты мен күрделілігіне қарай орынды деп есептейтін мерзімде болса ғана шығарылуы мүмкін. Сонымен қатар, сот бір немесе бірнеше қазыларды антпен тексеру арқылы, одан әрі талқылау жүргізілсе, бірауыздан шешім шығарылмайтынына көз жеткізуі керек. Аудандық сотта жеті жылға дейін бас бостандығынан айыру жазасын тағайындауға болатын алқалы сот процестері өткізілмейді. Бұл, аудандық соттың барлық залдарында қазылар алқасының орындары бар болса да, осылай. Аудандық сотта қазылар алқасының болмауы қатты сынға ұшырады. 2009 жылы Клив Гроссман SC жасаған түсіндірмеде айыптау көрсеткіші «Солтүстік Корея көрсеткіштеріне жақындап келеді» делінген. Көптеген күрделі коммерциялық істер Жоғары Сотта алқалы сот отырысынан гөрі Аудандық Сотта қаралады. 2009 жылы Гонконгтың жалпы сауда палатасының бұрынғы төрағасы Лили Чианг өзінің ісін аудандық соттан жоғары сотқа алқалы сот отырысы үшін ауыстыру туралы өтінішін қанағаттандыра алмады. Бірінші сатыдағы судья Райт қазылар алқасының сотты қарауына абсолютті құқық жоқ екенін және «жауапты қылмыстық істі Бірінші сатыдағы сотта судья мен қазылар алқасымен немесе аудандық сотта тек судьямен қарау туралы шешімді әділет министрі қабылдайды» деп мәлімдеді. Чианг сол кезде «соттың шешіміне көңілі қалғанын, өйткені ол қазылар алқасының алдында сотталу мүмкіндігінен, өз азаматтарымен сотталу мүмкіндігінен және Конституциямен қорғалған конституциялық құқықтан айырылды» деген мәлімдеме жасады. Азаматтық істер бойынша Бірінші сатыдағы сотта жала жабу, жалған тұтқынға алу, қастандықпен қудалау немесе азғыру істері бойынша алқалы сот отырысы өткізіледі, егер сот өзгеше шешпесе. Алқа сот азаматтық іс бойынша көпшілік үкім шығара алады. Гонконгтың ұлттық қауіпсіздік заңына сәйкес, үкімет «шетелдік элементтердің қатысуы», «қазылар алқасы мүшелері мен олардың отбасы мүшелерінің қауіпсіздігі» немесе «алқалы сот отырысы өткізілсе әділет тетігін бұрмалау қаупі» бар жағдайларда тек судьямен сот отырысын тағайындауға құқылы.

In Australia, majority verdicts are allowed in South Australia, Victoria, Western Australia, Tasmania, the Northern Territory, New South Wales and Queensland, while the ACT requires unanimous verdicts. Since 1927 South Australia has permitted majority verdicts of 11 1 (or 10 1 or 9 1 in cases where the jury has been reduced) in criminal trials if a unanimous verdict cannot be reached in four hours. These are accepted in all cases except for guilty verdicts if the defendant is on trial for murder or treason. Victoria has accepted majority verdicts with the same conditions since 1994, though deliberations must have gone for at least six hours before a majority verdict can be made. Western Australia accepted majority verdicts in 1957 for all trials except where the crime is murder or has a maximum penalty of life imprisonment: a 10 2 verdict is accepted. Majority verdicts of 10 2 have been allowed in Tasmania since 1936 for all cases, except murder and treason, if a unanimous decision has not been made within two hours. Since 1943, verdicts of not guilty for murder and treason have also been included, but must be deliberated for six hours. The Northern Territory has allowed majority verdicts of 10 2, 10 1 and 9 1 since 1963 for all charges. Deliberation must go for at least six hours before delivering a majority verdict. The Queensland Jury Act 1995 (s 59F) allows majority verdicts for all crimes except for murder and other offences that carry a life sentence, although only 11 1 or 10 1 majorities are allowed. Majority verdicts were introduced in New South Wales in 2006. In New South Wales, a majority verdict can only be returned if the jury consists of at least 11 jurors, and the deliberation has occurred for at least eight hours or for a period that the court considers reasonable having regard to the nature and complexity of the case. Additionally, the court must be satisfied through examination of one or more of the jurors on oath that a unanimous verdict will not be reached if further deliberation were to occur. There are no jury trials in the District Court, which can impose a sentence of up to seven years' imprisonment. This is despite the fact that all court rooms in the District Court have jury boxes. The lack of juries in the District Court has been severely criticized. Clive Grossman SC in a commentary in 2009 said conviction rates were "approaching those of North Korea". Many complex commercial cases are prosecuted in the District Court rather than before a jury in the High Court. In 2009, Lily Chiang, former chairwoman of the Hong Kong General Chamber of Commerce, lost an application to have her case transferred from the District Court to the High Court for a jury trial. Justice Wright in the Court of First Instance held that there was no absolute right to a trial by jury and that the "decision as to whether an indictable offence be tried in the Court of First Instance by a judge and jury or in the District Court by a judge alone is the prerogative of the Secretary for Justice." Chiang issued a statement at the time saying "she was disappointed with the judgment because she has been deprived of a jury trial, an opportunity to be judged by her fellow citizens and the constitutional benefit protected by the Basic Law". In civil cases in the Court of First Instance jury trials are available for defamation, false imprisonment, malicious prosecution or seduction unless the court orders otherwise. A jury can return a majority verdict in a civil case. The government can issue a judge only trial order under the Hong Kong national security law, in cases which contain "involvement of foreign elements", "personal safety of jurors and their family members" or "risk of perverting the course of justice if the trial is conducted with a jury".

Куба патшалығы

Куба патшалығы, қазіргі Конго Демократиялық Республикасы аумағында, 1884 жылы еуропалықтар келгенге дейін қазылар алқасымен сот ісін жүргізуді тәуелсіз түрде дамытқан.

Франция

Францияда айыпталушы, тек ауыр қылмыс жасағаны үшін қудаланған жағдайда ғана қазылар алқасымен сотталуға құқылы. Ауыр қылмыстар – бұл жеке тұлғалар үшін кемінде 10 жылдан бас бостандығын шектеу, ал заңды тұлғалар үшін 75 000 евро айыппұл көлемінде жазаланатын барлық құқық бұзушылықтарды қамтиды. Қазылар алқасымен соттауды жүзеге асыратын жалғыз сот – cour d'assises, онда үш кәсіби судья алты немесе тоғыз қазыдан (саяхаттау кезінде) тұратын алқамен бірге отырады. Кінәлі деп тану үшін үштен екі көпшілік дауыс (төрт немесе алты дауыс) қажет.

Грекия

Алдымен сот төрелігі туралы түсінік пайда болған ел оны ерекше нысанда сақтап қалды. Грекия Конституциясы мен Қылмыстық процестік кодексі бойынша, аса ауыр қылмыстар (грекше: Κακουργήματα) үш кәсіби судьядан, оның ішінде Сот төрағасынан, және фактілерді анықтап, кінәлі деп тану жағдайында тиісті жазаны белгілейтін төрт халық судьясынан тұратын "аралас сот" тарапынан қаралады. Терроризм сияқты кейбір аса ауыр қылмыстар, олардың сипатына байланысты, "аралас соттардың" қарауына жатпайды және олар бірінші және сатыдағы апелляциялық сотта қаралады.

Венгрия

Венгрия 1897 жылдан 1919 жылға дейін қазылар алқасы жүйесін қолданды. 1949 жылдан бері Венгрия аралас сот жүйесін пайдаланады. Венгрияның Конституциялық заңына сәйкес, "кәсіби емес судьялар заңда белгіленген жағдайларда және тәртіптерде әділеттілік тағайындауға қатысады". Мұндай жағдайларда сот алқасы 1 кәсіби судьядан – алқа төрағасынан және 2 халық судьясынан немесе 2 кәсіби судьядан және 3 халық судьясынан тұрады. Халық судьялары қалалық кеңестер тарапынан сайланады және 30-дан 70 жасқа дейінгі, сотталмаған венгр азаматтары болуы керек. Кәсіби емес судьялар кәсіби судьялармен бірдей құқықтар мен міндеттерге ие, яғни егер олар кәсіби судьяға (судьяларға) қарсы дауыс берсе, олардың дауысы үкімді анықтайды. Процедуралық заңдарға сәйкес, ең жас судья бірінші дауыс береді, ал алқа төрағасы дауыс беру арқылы шешім қабылданған жағдайда соңғы болып дауыс береді.

Үндістан

Үндістанда қазылар алқасының тарихы еуропалық отарлау дәуіріне дейін жетеді. 1665 жылы Мадраста он екі ағылшын және португал қазылар алқасы өзінің құлын өлтіргені үшін сотталып жатқан миссис Асценция Доуестің кінәсін жоққа шығарды. Үндістанда Компания үкімдігі кезеңінде, Шығыс Үндістан компаниясының (EIC) бақылауындағы аумақтарда, екі сот жүйесі аясында қазылар алқасымен сот ісі жүргізілді. Президенттік қалаларда (Калкутта, Бомбей және Мадрас сияқты) Корольдік соттар қылмыстық істерде еуропалық және үнділік айыпталушыларды соттау үшін қазылар алқасын пайдаланды. Президенттік қалалардан тыс жерлерде Компания соттары EIC қызметкерлерімен жұмыс істеді және қылмыстық және азаматтық істерді қазылар алқасынсыз қарады.

Ирландия

Ирландия Республикасында, ортақ құқық жүйесінде, қылмыстық істерді округтік сотта, Орталық қылмыстық сотта және қорқытпау істерінде он екі қазыдан тұратын қазылар алқасы қарауы мүмкін. Қазылар алқасы тек фактілерді анықтайды; олар қылмыстық істерде жаза тағайындауға немесе қорқытпау ісінде өтемақы белгілеуге қатыспайды. Қазылар алқасының шешімі міндетті түрде бірауыздан болуы қажет емес. Азаматтық істерде шешім он екі мүшенің тоғызының көпшілігімен қабылданады. Қылмыстық істе, егер қазылар алқасы он бірден кем емес болса, және олардың он бірі істі жеткілікті уақыт қарастырғаннан кейін келісімге келсе, шешім бірауыздан болуы міндетті емес. Қазылар алқасы сайлау тізілімінен округтік тіркеуші кездейсоқ таңдаған қазылар тізімінен іріктеледі. Қазылар алқасын таңдау, міндеттері мен қызметін реттейтін басты заң – 1976 жылғы «Қазылар алқасы туралы» заң, 2008 жылғы «Азаматтық құқық (Әртүрлі ережелер)» заңымен толықтырылған, ол 70 жас шегін жойды. Қазылар алқасы жалақы алмайды, сондай-ақ жол шығыстарын да алмайды. Олар қызмет ететін күндері түскі ас алады; алайда, жұмыс істейтін қазылар үшін олардың жұмыс берушілері оларды жұмыста болғандай төлеуге міндетті. Белгілі бір терроризм және ұйымдасқан қылмыс қылмыстары үшін Бас прокурор айыпталушыны үш судьядан – аудандық, округтік және жоғары соттан құралған Арнайы қылмыстық сотқа беру туралы куәлік бере алады.

Италия

Corte d'Assise 2 судья және 30-65 жас аралығындағы итальяндық азаматтардың арасынан кездейсоқ таңдалған 6 халық қазысынан тұрады. Адам өлтіру сияқты аса ауыр қылмыстарды Corte d'Assise қарауы мүмкін.

Жапония

2004 жылдың 28 мамырында Жапонияның парламенті белгілі бір ауыр қылмыстар бойынша қылмыстық сот процестеріне қатысып, кәсіби судьялармен бірге кінәлілік пен жаза туралы шешім қабылдауға міндетті азаматтарды таңдап алу туралы заң қабылдады. Бұл азаматтар "саибан-ин" (裁判員 "кәсіби судья емес қазы") деп аталады. Саибан-ин жүйесі 2009 жылдың мамыр айында қолданысқа енгізілді.

Малайзия

Малайзия 1995 жылдың 1 қаңтарында қазылар алқасымен соттасуды жойды. Қазылар алқасымен соттасудың бейтараптығына бірнеше жыл бойы күмән туған болатын, бірақ 1993 жылғы Мона Фанди ісі оны жеделдетті. Оқиғаның сенсациялық сипаты қазылардың үкімдеріне эмоциялар мен БАҚ-тың ықпалы тиюі мүмкін деген алаңдаушылықты күшейтті.

Жаңа Зеландия

Жаңа Зеландияның 1990 жылғы Құқықтар туралы заңына сәйкес, егер айыпталушы екі жыл немесе одан астам мерзімге бас бостандығынан айыруға әкеп соғатын қылмыстық құқық бұзушылық жасады деп айыпталса, ол қазылар алқасымен сотталуға құқылы. Көптеген құқық бұзушылықтар бойынша айыпталушы қазылар алқасымен сотталудың орнына, тек қана соттың (бір судьяның) қарауына өтуді таңдай алады. Адам өлтіру, қасақана кісі өлтіру және мемлекетке қарсы қылмыс сияқты "4-санаттағы" аса ауыр қылмыстар, кейбір ерекше жағдайларды қоспағанда, әрқашан қазылар алқасымен қаралады. Азаматтық сот істері немесе қылмыстық қудалау істері тек қорлау, жалған тұтқынға алу немесе зұлымдықпен қудалауға қатысты жағдайларда ғана қарастырылады. Бұрын Жаңа Зеландия қазылар алқасының шешімдері бірауыздан шығуы керек еді, бірақ 2009 жылы Қылмыстық процестік кодекс қабылданғаннан кейін, 1981 жылғы Қазылар алқасы туралы заң, белгілі бір жағдайларда қазылар алқасының көпшілігімен (толық қазылар алқасынан бір адам кем, яғни 11:1 немесе 10:1) шешім қабылдауға рұқсат береді.

Норвегия

Норвегияда төменгі сатыдағы сот (tingrett) бір судья мен екі қазыдан немесе ірі істерде екі судья мен үш қазыдан құралады. Осы судьялардың барлығы кінәлі деп танып немесе ақталып, жаза тағайындайды. Барлық жағдайда қарапайым көпшілік дауыс қажет, яғни қазылар үнемі бақылауда болады. Жоғары сот / апелляциялық сотта (lagmannsrett) 10 мүшеден тұратын қазылар алқасы (lagrette) бар, олар кінәлі деп айыптау үшін кем дегенде жеті дауыс жинауы керек. Судьялар қазылар алқасының талқылауына араласпайды, бірақ бас судья (lagmann) әрбір іс бойынша қазылар алқасына нұсқау береді. Іске қатысуға үміткерлердің саны әдетте 16 адамды құрайды, ал айыптау және қорғау тараптары қазылар алқасында отырғысы келмейтін алты адамды шеттетуге құқылы. Бұл сот (lagmannsretten) үш судьядан тұратын алқамен (әдетте бір lagmann және екі lagdommere) басқарылады. Егер жеті немесе одан көп қазылар кінәлі деп тапса, жаза тағайындау үшін жеке кезең қарастырылады, ол үш судьядан, қазылар алқасының төрағасынан (lagrettens ordfører) және дауыс беру арқылы таңдалған алқаның үш мүшесінен тұрады. Осылайша, қазылар кінә тағайындау және жазалау процесін бақылайды, себебі жаза тағайындауда да қарапайым көпшілік дауыс қажет. Егер заң бұзылған жағдай болса, үш судьялық алқа қазылар алқасының кінәлі деп тануын немесе ақтауын жоққа шығара алады. Мұндай жағдайда іс үш судья мен төрт қазыдан тұратын алқамен қарастырылады. 2015 жылдың мамырында Норвегия Парламенті Үкіметтен қазылар алқасымен жүргізілетін сот процестерін тоқтатып, оларды екі заң білімі бар судьядан және бес қазыдан (lekdommere) тұратын сот алқасымен (meddomsrett) алмастыруды сұрады. Бұл 2021 жылдың наурызынан бастап толыққанды жүзеге асырылды.

Ресей

Ресей сот жүйесінде, ауыр қылмыстар үшін айыпталушыға 12 қазыдан тұратын қазылар алқасымен сотталу мүмкіндігі бар. Қазылар алқасымен өтетін соттардың саны аз, жылына шамамен 600-ға жуық, ал жалпы сот процестерінің саны шамамен 1 миллионға жетеді. Қазылар алқасын таратуға болады, күмәнді қазылар алқасы үкім шығаруға жақын тұрғанда таратылған, ал ақтау үкімдері жоғары соттармен жиі күштен шығарылады. Бұл, қатаң жаза көзделмейтін қылмыстар бойынша қазылар алқасымен сотталу он жыл бұрын жойылған болатын. Бұрынғы сот адвокаты болған премьер-министр Ли Куан Ю BBC арнасына және өзінің естеліктерінде бұл саясатты қолдауының себебін түсіндіріп: "Мен жеті қазының сенімдеріне, білімсіздігіне, көзқарастарына және әділдік танытуға қабілетсіздігіне кінәлі немесе кінәсіздікті анықтауға рұқсат беретін жүйеге сенімсіздік таныттым" деді.

Оңтүстік Африка

1969 жылы Оңтүстік Африкада 1969 жылғы «Қазылар алқасын жою туралы» заңмен қазылар алқасы жүйесі жойылды. Соңғы қазылар алқасының отырысы Кимберли ауданында өтті. Кейбір сот сарапшылары, сол кездегідей, тек ақ адамдардан құралған қазылар алқасы жүйесінің «ақ емес» айыпталушыларға қатысты әділ болмайтынын айтқан (сол кезде нәсілдік емес қазылар алқасын енгізу саяси жағынан мүмкін емес еді). Жақында, Оңтүстік Африка қоғамы нәсілдік бөлініске ғана емес, сонымен қатар табыс және байлықтағы айтарлықтай таптық айырмашылықтармен де сипатталатыны, бұл қазылар алқасы жүйесін қайта енгізуді қиын етеді деген пікірлер айтылуда. Оңтүстік Африка конституциялық сарапшысы профессор Пьер де Вос «Бізге қазылар алқасы жүйесі керек пе?» деген мақаласында қазылар алқасы жүйесін қайта енгізудің пайдасы мен зияны туралы талқылады. 2014 жылдың 28 наурызында Оскар Писториус ісі сотқа көмектесетін екі сарапшының бірінің ауруына байланысты кейінге шегерілді (қазылар алқасының орнына, фактілер бойынша мәселелерді шешу үшін судьяға көмектесетін сарапшылар заң мәселелерімен айналыспайды). Ұлыбританияның заң жүйесі Шриен Девани ісінде экстрадицияға кедерес келтіруге себеп таппады.

Швеция

Швецияда қазылар алқасы сирек кездеседі; соттарда халықты бейтарап судьялар (nämndemän) білдіреді. Дегенмен, айыпталушы сөз бостандығы және баспасөз бостандығының негізгі заңдарына қарсы қылмыс жасады деген айып тағылған жағдайда, алғашқы сатыдағы сотта (tingsrätt) қазылар алқасын таңдау құқығына ие. Егер адам, мысалы, негізгі заңдармен қамтылған ақпарат құралы арқылы (мысалы, басылым немесе радио бағдарламасы) қаралау немесе этникалық немесе нәсілдік жекқұрышқа шақыру туралы айыпталса, ол айыптауды тоғыз қазыдан тұратын қазылар алқасымен қарауға құқылы. Бұл негізгі заңдарға сәйкес азаматтық (зияндарды өтеу) істерге де қатысты. Қазылардың кемінде алтысының (тоғыздан) көпшілігі айыпталушының қылмыс жасағанын анықтауы керек. Егер олар анықтамаса, айыпталушы ақталады немесе азаматтық істе жауапкершіліктен босатылады. Егер қазылардың осындай көпшілігі аталған қылмыстың жасалғанын растаса, бұл шешім сот үшін міндетті емес; демек, сот (бес судьяның үшеуі) айыпталушыны ақтауы немесе оны жауапты емес деп таба алады. Қазылар алқасының ақтау үкімін апелляциялық сатыда жоюға болмайды, бұл аудандық соттың кінәсіздік үкімінен өзгеше. Сондықтан, бейтарап судьялардың көпшілігі де, қазылар алқасы да кінәлі деп тану үшін келісуі керек; алайда, егер қазылардың екі үшін бір бөлігі мақұлдаса және аудандық сот айыпталушыны кінәлі емес деп тапса, кінәсіздік үкіміне шағымдануға болады. (Егер іс Швецияның Жоғарғы сотына шағымдалатын болса, тек кәсіби судьялар ғана шешім қабылдайды және жазаны немесе аудандық соттың шығарған, бірақ апелляциялық сот бұзған жазаны қайта тағайындауы мүмкін.) Мұндай жағдайда қазылар алқасы апелляциялық сатыда кәсіби судьялардың бейтарап судьяларды басып озбауына кепілдік береді. Швецияның азаматтық процесінде сот шығындарына «Англия қағидасы» қолданылады. Бұрын, қазылар алқасының ақтау үкімімен келіспеген сот, мұндай шығындарды қарастырғанда, «Англия қағидасын» күштен шығарып, оның орнына «Америка қағидасын» қолдануға құқылы болды, яғни әр тарап өзінің сот шығындарын өтейді. Алайда, 2012 жылы Швецияның Жоғарғы соты бұл практиканың Адам құқықтары жөніндегі Еуропалық конвенцияның 6.2-бабына сәйкес, кінәсіздік презумпциясын бұзатынын мәлімдеді.

In Sweden, juries are uncommon; the public is represented in the courts by means of lay judges (nämndemän). However, the defendant has the right to a jury trial in the lower court (tingsrätt) when accused of an offence against the fundamental laws on freedom of expression and freedom of the press. If a person is accused of e. g. libel or incitement to ethnic or racial hatred, in a medium covered by the fundamental laws (e. g. a printed paper or a radio programme), she has the right to have the accusation tried by a jury of nine jurors. This applies also in civil (tort) cases under the fundamental laws. A majority of at least six jurors (out of nine) must find that the defendant has committed the alleged crime. If it does not, the defendant is acquitted or, in a civil case, held not liable. If such a majority of the jurors hold that said crime has in fact been committed, this finding is not legally binding for the court; thus, the court (three judges out of five) can still acquit the defendant or find him/her not liable. A jury acquittal may not be overruled after appeal, unlike a not guilty verdict in the district court. Hence, both the layman majority and the jury must convict to sentence a culprit; however, if the deciding two thirds jury majority approves and the district court finds the defendant not guilty, the not guilty verdict may still be appealed to the Court of Appeals where, conversely, the professional judges outvotes the layman judges. (Should a case be appealed to the Supreme Court of Sweden, only professional judges decide, and may impose a sentence or re impose a sentence imposed by the district court but quashed by the Court of Appeals.) In such a case, the jury provides a unique lock on the ability of the professional judges, upon appeal, outvoting the layman judges. In Swedish civil process, the "English rule" applies to court costs. Earlier, a court disagreeing with a jury acquittal could, when deciding on the matter of such costs, set aside the English rule, and instead use the American rule, that each party bears its own expense of litigation. This practice was declared to violate the rule of presumption of innocence according to article 6.2. of the European Convention on Human Rights, by the Supreme Court of Sweden, in 2012.

Швейцария

2008 жылдан бастап Женева кантонының қылмыстық процессуалдық кодексі ғана нағыз қазылар алқасымен сот отырысын көздейді. Басқа бірнеше кантондар – Во, Невшатель, Цюрих және Тичино – кәсіби судьялар мен халық қазыларынан (Schöffengerichte / tribunaux d'échevins) құралған соттарды қарастырады. Алайда, Швейцарияның бірыңғай қылмыстық процессуалдық кодексі (2011 жылы күшіне енуі тиіс) қазылар алқасын немесе халық қазыларын көздемегендіктен, олардың жақын арада таратылуы мүмкін.

Тайвань

Азаматтық судьялар туралы заң (國民法官法) 2022 жылдың 22 шілдесінде Заң шығарушы Юаньмен қабылданды, 12 тамызда президент оны жариялады және 2023 жылдың 1 қаңтарында күшіне енді. Заңға сәйкес, Тайваньдағы бейкәсіпті судьялар сот отырыстарына қатысып, белгілі бір ауыр қылмыстар бойынша кәсіби судьялармен бірге істерді қарау үшін азаматтық судьялар ретінде кездейсоқ таңдалады. Азаматтық судьялар жүйесі Жапонияның сайбан жүйесіне негізделген, ол бейкәсіпті судьялар жүйесіне де ұқсас.

Украина

Украинаның сот жүйесі, айыпталатын адам қаласа, өмір бойы бас бостандығынан айыру жазасына дейін жететін қылмыстық істер бойынша қазылар алқасымен сот талқылауын рұқсат етеді. Бірақ мұндай жағдай сирек кездеседі. Егер қазылар алқасы белгілі бір мерзім ішінде келісе алмаса, судьяның қалауынша 10:2 көпшілік дауыспен үкім шығаруға құқылы. Бұл қазылар алқасының ісіне араласуды қиындату мақсатында жасалған. 1999 жылы Ішкі істер министрі Джек Стро қазылар алқасымен сот талқылауына құқықты шектеуге бағытталған даулы заң жобасын ұсынды. Бұл 2003 жылғы Қылмыстық әділет заңына айналды, ол қазылар алқасының ісіне араласу немесе күрделі алаяқтыққа қатысты істерде қазылар алқасымен сот талқылауынан бас тартуды көздеді. Қазылар алқасының ісіне араласуды болдырмау үшін қазылар алқасысыз сот жүргізу ережесі қабылданып, 2007 жылы күшіне енді; күрделі алаяқтыққа қатысты ереже жеңіліске ұшырады. Сол кездегі Бас прокурор лорд Голдсмит Парламентте Алаяқтық (қазылар алқасысыз сот) заң жобасын ұсынды, ол ірі қылмыстық алаяқтық істерінде қазылар алқасымен сот талқылауын жоюға бағытталған. Заң жобасы 2006 жылдың қарашасында екінші оқылымда қаралғанда, Парламенттің екі палатасынан да қатты сынға ұшырады, бірақ 2007 жылдың наурызында Лордтар палатасында қабылданбады. 350 жылдан бері қазылар алқасысыз сотталған алғашқы ауыр қылмыс бойынша сот процесі 2009 жылы басталды. Бұрын сотталушылардың үш ісі қазылар алқасының ісіне араласу фактісіне байланысты тоқтатылған. Лорд-бас судья лорд-судья, шығындарды және қазылар алқасына қосымша жүктеменің болуын қазылар алқасысыз сот процесін жүргізудің себебі ретінде келтірді. Бұрын қазылар алқасының ісіне араласу мүмкіндігі болған жағдайларда, қазылар алқасы сот процесінің барлық кезеңінде қонақүйге жабылып, изоляцияланған. Liberty ұйымының саясат директоры Изабелла Санки: «Бұл қауіпті прецедент. Қазылар алқасымен сот талқылауына құқық – бұл қастерлі принцип қана емес, сонымен қатар адамдардың бір тобының екінші тобына үкім шығармауын және қоғамның ашық және бейтарап сот жүйесіне сенімін қамтамасыз ететін тәжірибе».

Гибралтар

Жалпы құқық жүйесіне жататындықтан, Гибралтар Англия мен Уэльстегідей қазылар алқасымен сот талқылауын сақтап қалды, айырмашылығы – қазылар алқасы он екі емес, тоғыз адамнан тұрады.

Шотландия

Шотландия заңдарында қазылар алқасы жүйесі Англиямен кейбір ортақ белгілерге ие, бірақ маңызды айырмашылықтары да бар; әсіресе, қылмыстық істерде 15 қазыдан тұратын алқа қарастырылады, және шешімдер қарапайым көпшілік дауыспен қабылданады.

Солтүстік Ирландия

Солтүстік Ирландияда қазылар алқасының рөлі Англия мен Уэльстегі рөлмен шамалас, бірақ террористік қылмыстар бойынша қудаланған істерде қазылар алқасының отырыстары судья ғана отыратын, Диплок соттары деп аталатын соттармен алмастырылды. Диплок соттары Солтүстік Ирландияда терроризммен байланысты қылмыстарға жиі кездеседі. Диплок соттары 1970-ші жылдары "Тарбалы" кезеңінде "Деметриус" операциясы бойынша ұстауды тоқтату мақсатымен және қазылар алқасының қорқытылғаны туралы пікірлерге байланысты құрылды, бірақ бұл мәселе даулы. Диплок соттары 2007 жылы жабылды, бірақ 2008 жылдың 1 тамызынан 2009 жылдың 31 шілдесіне дейін 13 қазылар алқасысыз сот өтті, бұл көрсеткіш алдыңғы жылы 29 болған, ал ең жоғары деңгейде жылына 300 сот өтті.

Америка Құрама Штаттары

Құрама Штаттардағы төрелік алқасы арқылы сот жүргізу мүмкіндігі штаттар арасында әртүрлі. Америка революциясы кезінде АҚШ құқықтық жүйесі ағылшын жүйесінен бөлінгендіктен, сот процесінің түрі сол кездегі ағылшын ортақ құқығы бойынша осы істерді төрелік алқасы қараған-қарламағандығына байланысты. Мысалы, сол кезде ағылшынның "құқық соттары" зиян келтіру немесе жеке құқық бойынша ақшалай өтемақы талаптарын қарағанда төрелік алқасын пайдаланған, бірақ бұл шешімді талап ету немесе ақшалай емес өтемақы іздеген азаматтық істерді қараған "әділет соттары" төрелік алқасын пайдаланбаған. Осыдан кейін американдық азаматтық заңдарда осы практика жалғасуда, бірақ қазіргі ағылшын заңдарында тек қылмыстық істер мен кейбір тергеулерде ғана төрелік алқасы қолданылады. АҚШ-тағы төрелік алқасының ерекшелігі – қылмыстық істердегі үкімдер бірауыздан шығарылуы керек. Төрелік алқасымен сотталу құқығы АҚШ Конституциясының үшінші бабында жазылған: «Барлық қылмыстар бойынша сот алқасымен сотталуға болады». Бұл құқық АҚШ Конституциясының алтыншы түзетуімен кеңейтілді, онда былай делінген: «Барлық қылмыстық қудалауларда айыпталушы жылдам және ашық сотқа, бейтарап төрелік алқасына құқылы». Он төртінші түзету арқасында бұл құқықтар штаттарға да қолданылады. Көптеген штаттардың конституциялары да қылмыстық істерде төрелік алқасымен сотталу құқығын береді, бірақ көпшілігі тек айыппұл төлеумен жазаланатын қылмыстарда бұл құқықты жойды. Жоғарғы сот егер бас бостандығынан айыру мерзімі алты ай немесе одан аз болса, төрелік алқасының қатысуы міндетті емес деп шешті, яғни штат мұндай жағдайларда төрелік алқасымен сотталуға рұқсат беруді немесе бермеуді өзі шеше алады. Қылмыстық іс жүргізудің федералды ережелеріне сәйкес, егер айыпталушы төрелік алқасының сотына құқылы болса, ол төрелік алқасынан бас тарта алады, бірақ үкімет (прокуратура) және сот та бас тартуға келісуі керек. Кейбір штаттарда барлық қылмыстар үшін, "шағын" немесе "ірі" екеніне қарамастан, төрелік алқасы талап етіледі. Apprendi v. New Jersey және Blakely v. Washington істерінде АҚШ Жоғарғы соты қылмыстық жауапкердің тек кінәлі ме, әлде кінәсіз бе деген сұрақ бойынша ғана емес, сонымен қатар заңдар немесе жазалау нұсқаулықтарында көзделген ең жоғары шектен жазаны арттыруға қолданылған кез келген факт бойынша да төрелік алқасымен сотталуға құқығы бар деп шешті. Бұл көптеген штаттардағы және федералды соттардың «дәлелдің басымдылығына» негізделген жазаны арттыруға рұқсат берген тәртібін жойды, онда жазаны арттыру судьяның қорытындыларына ғана негізделуі мүмкін. Кінәлі немесе кінәсіз деп бір ауыздан шешім шығарылуы керек. Төрелік алқасы шешім қабылдай алмаса, сотталушы босатылады, бірақ оған қарсы айыптар алынып тасталмайды және үкімет қаласа, қайтадан қозғалуы мүмкін. Кейбір штаттарда төрелік алқасы сайлаушылар мен жүргізуші куәліктерінің тізімінен іріктеледі. Болашақ төрелік алқасының мүшелеріне алдын ала біліктілігін тексеру үшін азаматтығы, мүгедектігі, ағылшын тілін түсіну қабілеті және төрелік алқасының мүшесі болудан бас тартуға болатын жағдайлар туралы сұрақтарға жауап беруді сұрайтын анкета жіберіледі. Егер олар білікті деп танылса, шақыру қағазы беріледі. Ағылшын ортақ құқығы мен АҚШ Конституциясы төрелік алқасымен сотталу құқығын негізгі азаматтық бостандық немесе азаматтық құқық деп таниды, бұл айыпталушыға судьялар немесе төрелік алқасы арқылы сотталуды таңдауға мүмкіндік береді. АҚШ-та төрелік алқасы әдетте фактілік мәселелерді анықтау үшін дәлелдерді және куәліктерді бағалайды, ал судьялар заңдық мәселелер бойынша шешім шығарады, бірақ Жоғарғы соттың Sparf et al. v. U.S. 156 U.S. 51 (1895) ісі бойынша қабылдаған шешімінде, төрелік алқасының құқықтары мен өкілеттіктеріне қатысты маңызды іс деп есептеледі, төрелік алқасының құқығын былай атады: «Біздің терең және берік сеніміміз, билікті қайта қарау арқылы расталды, қылмыстық іс бойынша кінәлі немесе кінәсіз деген жалпы мәселені шешкенде, төрелік алқасы өз үкімі мен ар-ұжданына сәйкес, осы мәселеге қатысты барлық сұрақтарды, заң немесе факті бойынша, шешуге құқылы және билікті». Төрелік алқасы заңдық мәселелерді шешуі, кейде төрелік алқасының күшін жою деп аталады, егер бұл екі рет сотталудан қорғауға қарсы заңдық ережелерді бұзса, судьямен жойылмайды. Судья дәлелдермен расталмаған кінәлі үкімді жоюға құқылы болса да, судья сотталушыға пайдалы үкімді жоюға құқылы емес. Bushel's Case ісінде судья төрелік алқасына дәлелдерге қарамастан, кінәлі деп үкім шығаруға бұйрық бере алмайды деп белгіленді. Азаматтық істерде ерекше үкім шығарылуы мүмкін, бірақ қылмыстық істерде жалпы үкім шығарылады, себебі ерекше үкімді талап ету төрелік алқасына қысым түсіруі мүмкін, сондай-ақ төрелік алқасының нақты жағдайдың фактілеріне орай заң ережелерін дұрыс түсінуіне байланысты тарихи функциясы бар. Осы себептен, судья Блэк және судья Дуглас тіпті азаматтық істерде де ерекше сұрақтарға наразылық білдірді. Төрелік алқасы жүйесінің артықшылықтары мен кемшіліктері, төрелік алқасының фактіні анықтаушы ретіндегі құзыреттілігі немесе құзыретсіздігі және олардың әділеттілігінің біркелділігі немесе ерсіздігі туралы көптеген пікірталас болды. Бір автор төрелік алқасын «маңызды адамдық істерді жүзеге асырудағы қызықты және батыл тәжірибе» деп сипаттады. Фактіні анықтаушылар ретінде төрелік алқасы кейде жаңалықтарды анықтаушы рөл атқаруы керек, әсіресе куәгерлердің куәліктері ұсынылғанда. Азаматтық төрелік алқасы әдетте 6-дан 12 адамнан тұрады. Азаматтық істе төрелік алқасының міндеті – сотта ұсынылған дәлелдерді тыңдап, сотталушының талапкерге зиян келтіргені немесе талапкерге қатысты заңдық міндетін орындамағанын анықтау және өтемақының немесе жазаның мөлшерін белгілеу. Қылмыстық төрелік алқасы әдетте 12 мүшеден тұрады, бірақ жеңіл қылмыстарға қатысты істерде одан аз мүшелер отыруы мүмкін. Қылмыстық төрелік алқасы сотталушының айыпталу бойынша қылмысты жасады ма, жоқ па, соны шешеді. Оңтүстік штаттарының бірнешесінде төрелік алқасы жазаны белгілейді, ал көптеген штаттарда және федералдық деңгейде жаза судья белгілейді. 2020 жылға дейін көптеген штаттардың заңдары бойынша қылмыстық істердегі үкімдер бірауыздан шығарылуы керек еді, Орегон және Луизиана штаттарынан басқа. Орегонда 10–2 көпшілік дауыс үкім шығаруға жеткілікті болды, өлім жазасын көздейтін қылмыстар үшін бірауыздан дауыс беру қажет болды. Луизиана да 2018 жылдан кейін жасалған қылмыстар үшін бірауыздан дауыс беруді талап етпеді. Бірақ 2020 сәуірде Ramos v. Louisiana ісінде АҚШ Жоғарғы соты ауыр қылмыстар үшін бірауыздан үкім шығару қажет екенін мәлімдеді, Орегон мен Луизиана штаттарының бұрынғы шешімдерін жойды. Азаматтық істерде заң (немесе тараптардың келісімі) бірауыздан емес үкім шығаруға рұқсат беруі мүмкін. Төрелік алқасының кеңесуі судьяның, талапкерлердің, куәгерлердің және сотта отырғандардың көз алдында және естімінде жасырын түрде жүргізіледі. Әрбір іс төрелік алқасымен сотталуға құқылы емес. Мысалы, АҚШ штаттарының көпшілігінде аталық құқықтарды жоюға қатысты емес, отбасылық даулар бойынша төрелік алқасымен сотталуға құқық жоқ, мысалы, ажырасу және күтімдік құқықтарын өзгерту. 1978 жылғы мәліметтер бойынша, АҚШ-тың он бір штаты ажырасуға қатысты кез келген мәселеде төрелік алқасына рұқсат береді: Колорадо, Джорджия, Иллинойс, Луизиана, Мэн, Невада, Нью-Йорк, Солтүстік Каролина, Теннесси, Техас және Висконсин. Бұл штаттардың көпшілігі төрелік алқасының құқығын ажырасу негіздеріне немесе құқықтарына қатысты мәселелерді қараумен шектейді. Техас төрелік алқасымен сотталу құқығын ең кең ауқымда ұсынады, соның ішінде баланың күтімдік құқығына қатысты мәселелерді қарауға да рұқсат береді. Алайда, қылмыстық құқық бұзушылық немесе федералдық құқық бұзушылықпен айыпталған кез келген адам төрелік алқасымен сотталуға Конституциялық құқығы бар.

The availability of a trial by jury in U. S. jurisdictions varies. Because the United States legal system separated from that of the English one at the time of the American Revolution, the types of proceedings that use juries depends on whether such cases were tried by jury under English common law at that time rather than the methods used in English courts now. For example, at the time, English "courts of law" tried cases of torts or private law for monetary damages using juries, but "courts of equity" that tried civil cases seeking an injunction or another form of non monetary relief did not. As a result, this practice continues in American civil laws, but in modern English law, only criminal proceedings and some inquests are likely to be heard by a jury. A distinctive feature of jury trials in the United States is that verdicts in criminal cases must be unanimous. The right to a trial by jury is contained in Article Three of the United States Constitution, which states in part, "The Trial of all Crimes shall be by Jury". The right was expanded with the Sixth Amendment to the United States Constitution, which states in part, "In all criminal prosecutions, the accused shall enjoy the right to a speedy and public trial, by an impartial jury". Due to the Fourteenth Amendment, these rights also apply to the states through incorporation. Most states' constitutions also grant the right of trial by jury in lesser criminal matters, though most have abrogated that right in offenses punishable by fine only. The Supreme Court has ruled that if imprisonment is for six months or less, trial by jury is not required, meaning a state may choose whether or not to permit trial by jury in such cases. Under the Federal Rules of Criminal Procedure, if the defendant is entitled to a jury trial, they may waive their right to have a jury, but both the government (prosecution) and court must consent to the waiver. Several states require jury trials for all crimes, "petty" or not. In the cases Apprendi v. New Jersey, , and Blakely v. Washington, , the Supreme Court of the United States held that a criminal defendant has a right to a jury trial not only on the question of guilt or innocence, but on any fact used to increase the defendant's sentence beyond the maximum otherwise allowed by statutes or sentencing guidelines. This invalidated the procedure in many states and the federal courts that allowed sentencing enhancement based on "a preponderance of evidence", where enhancement could be based on the judge's findings alone. A jury must be unanimous for either a guilty or not guilty decision. A hung jury results in the defendants release; however, charges against the defendant are not dropped and can be reinstated if the government so chooses. Jurors in some states are selected through voter registration and drivers' license lists. A form is sent to prospective jurors to pre qualify them by asking the recipient to answer questions about citizenship, disabilities, ability to understand the English language, and whether they have any conditions that would excuse them from being a juror. If they are deemed qualified, a summons is issued. English common law and the United States Constitution recognize the right to a jury trial to be a fundamental civil liberty or civil right that allows the accused to choose whether to be judged by judges or a jury. In the United States, it is understood that juries usually weigh the evidence and testimony to determine questions of fact, while judges usually rule on questions of law, although the dissenting justices in the Supreme Court case Sparf et al. v. U. S. 156 U. S. 51 (1895), generally considered the pivotal case concerning the rights and powers of the jury, declared: "It is our deep and settled conviction, confirmed by a re examination of the authorities that the jury, upon the general issue of guilty or not guilty in a criminal case, have the right, as well as the power, to decide, according to their own judgment and consciences, all questions, whether of law or of fact, involved in that issue." Jury determination of questions of law, sometimes called jury nullification, cannot be overturned by a judge if doing so would violate legal protections against double jeopardy. Although a judge can throw out a guilty verdict if it was not supported by the evidence, a jurist has no authority to override a verdict that favors a defendant. It was established in Bushel's Case that a judge cannot order the jury to convict, no matter how strong the evidence is. In civil cases a special verdict can be given, but in criminal cases a general verdict is rendered, because requiring a special verdict could apply pressure to the jury, and because of the jury's historic function of tempering rules of law by common sense brought to bear upon the facts of a specific case. For this reason, Justice Black and Justice Douglas indicated their disapproval of special interrogatories even in civil cases. There has been much debate about the advantages and disadvantages of the jury system, the competence or lack thereof of jurors as fact finders, and the uniformity or capriciousness of the justice they administer. The jury has been described by one author as "an exciting and gallant experiment in the conduct of serious human affairs". Because they are fact finders, juries are sometimes expected to perform a role similar to a lie detector, especially when presented with testimony from witnesses. A civil jury is typically made up of 6 to 12 persons. In a civil case, the role of the jury is to listen to the evidence presented at a trial, to decide whether the defendant injured the plaintiff or otherwise failed to fulfill a legal duty to the plaintiff, and to determine what the compensation or penalty should be. A criminal jury is usually made up of 12 members, though fewer may sit on cases involving lesser offenses. Criminal juries decide whether the defendant committed the crime as charged. In several southern states, the jury sets punishment, while in most states and at the federal level, it is set by the judge. Prior to 2020, under most states' laws, verdicts in criminal cases had to be unanimous, with the exception of Oregon and Louisiana. In Oregon, a 10–2 majority was enough to reach a verdict, except for guilty verdicts for capital crimes, which required unanimity. Louisiana also did not require unanimous juries in serious felony cases until passage of a state constitutional amendment that required unanimity for crimes committed after 2018. However, in Ramos v. Louisiana, decided in April 2020, the Supreme Court of the United States ruled that convictions for serious offenses require unanimity, overturning Oregon's and Louisiana's prior allowances for split decisions. In civil cases, the law (or the agreement of the parties) may permit a non unanimous verdict. A jury's deliberations are conducted in private, out of sight and hearing of the judge, litigants, witnesses, and others in the courtroom. Not every case is eligible for a jury trial. For example, in the majority of U. S. states there is no right to a jury trial in family law actions not involving a termination of parental rights, such as divorce and custody modifications. As of 1978, eleven U. S. states allow juries in any aspect of divorce litigation, Colorado, Georgia, Illinois, Louisiana, Maine, Nevada, New York, North Carolina, Tennessee, Texas and Wisconsin. Most of these limit the right to a jury to try issues regarding grounds or entitlement for divorce only. Texas provides jury trial rights most broadly, including even the right to a jury trial on questions regarding child custody. However, anyone who is charged with a criminal offense, breach of contract or federal offence has a Constitutional right to a trial by jury.

Азаматтық сот тәртібі

Федералды соттағы азаматтық іс бойынша қазылар алқасымен сотталу құқығы Жетінші түзетуде қарастырылған. Бірақ, ең маңыздысы, Жетінші түзету штаттық соттарда азаматтық іс бойынша қазылар алқасымен сотталу құқығын кепілдемейді (дегенмен, көптеген штаттардың конституциялары мұндай құқықты кепілдейді). Жетінші түзетуде былай делінген: «Жалпы құқық бойынша даулар бойынша, даудың құны жиырма доллардан асса, қазылар алқасымен сотталу құқығы сақталады, және қазылар алқасымен шешілген фактілер АҚШ-тың кез келген сотында жалпы құқық ережелеріне сәйкес қайта қарастырылмайды». Джозеф Стори 1833 жылғы «АҚШ Конституциясына түсініктемелер» еңбегінде былай жазды: «Бұл өте маңызды және құнды түзету; және азаматтық істерде қазылар алқасымен сотталудың құндылығын конституциялық құқықтың жоғары деңгейіне көтереді, бұл құқық қылмыстық істердегіден кем емес, және барлығының пікірінше, саяси және азаматтық бостандыққа қажетті». Жетінші түзету қазылар алқасымен сотталу құқығын кепілдемейді немесе жаратпайды; керісінше, ол 1791 жылы жалпы құқық бойынша федералды соттарда болған қазылар алқасымен сотталу құқығын сақтайды. Бұл контексте «жалпы құқық» дегеніміз – АҚШ Англиядан мұра еткен құқықтық ортаны білдіреді. 1791 жылы Англияда азаматтық іс-әрекеттер заң бойынша іс-әрекеттерге және теңдік бойынша іс-әрекеттерге бөлінді. Заң бойынша іс-әрекеттерде қазылар алқасымен сотталуға құқық болды, ал теңдік бойынша іс-әрекеттерде мұндай құқық болған жоқ. Федералды азаматтық іс жүргізу ережесінің 2-бабында «бір ғана іс түрі бар – азаматтық іс» делінген, бұл заңдық/теңдік айырмашылығын жояды. Бүгінде 1791 жылы «заң бойынша» болған іс-әрекеттерде қазылар алқасымен сотталуға құқық бар; ал 1791 жылы «теңдік бойынша» болған іс-әрекеттерде мұндай құқық жоқ. Алайда, Федералды азаматтық іс жүргізу ережесінің 39(c) бабы сотқа өз қалауынша оны қолдануға рұқсат береді. 1791 жылы іс-әрекет заңды немесе теңдік болып саналғандығын анықтау үшін, ең алдымен іс-әрекеттің түрін және сол кезде мұндай іс-әрекеттің «заңды» немесе «теңдік» деп есептелгенін қарастыру керек. Содан кейін, талап етіліп отырған өтеу қарастырылуы тиіс. Ақшалай өтеу ғана толығымен заңдық шара болып саналды, сондықтан ол қазылар алқасымен сотталуға құқылы болды. Тұрақсыз өтеулер, мысалы, тыйым салу, мәміленің күшін жою және нақты орындау – барлығы теңдік шаралары болып саналды, сондықтан олар соттың қалауына байланысты, ал қазылар алқасының емес. *Beacon Theaters, Inc. v. Westover* ісінде АҚШ Жоғарғы Соты қазылар алқасымен сотталу құқығын қарастырып, егер теңдік және заңдық талаптар бірге қойылғанда, заңдық талап бойынша қазылар алқасымен сотталу құқығы сақталады деп шешті, бұл талап сот судьясы теңдік талабын қарамас бұрын қазылар алқасымен шешіледі. Жетінші түзетуге сәйкес, штаттық соттарда қазылар алқасымен сотталуға АҚШ Конституциясы бойынша құқық жоқ, бірақ іс жүзінде, азаматтық құқықтың заңдық дәстүрі бар Луизианадан басқа, барлық штаттарда азаматтық істер бойынша қазылар алқасымен сотталуға рұқсат етіледі, бұл құқық федералды соттардағы Жетінші түзетуге сәйкес келеді. Азаматтық істерде қазылар алқасымен сотталу құқығы штаттарға тарамайды, егер мемлекеттік сот федералды түрде құрылған құқықты іске асырса, онда қазылар алқасымен сотталу құқығы оның маңызды бөлігі болып табылады. Сот барлық тараптардың барлық талаптарын ескере отырып, қазылар алқасымен сотталу құқығын анықтайды. Егер талапкер тек теңдік талаптарын қойса, бірақ жауапкер заңдық қарсы талаптарды қойса, сот қазылар алқасымен сотталуға рұқсат береді. *Beacon Theaters* ісіне сәйкес, қазылар алқасы алдымен фактілерді анықтайды, содан кейін судья теңдік талаптары бойынша шешім шығарады. Ағылшын дәстүріне сәйкес, АҚШ-тағы қазылар алқасы әдетте 12 қазыдан тұрады, ал қазылар алқасының шешімі әдетте бірауыздан болуы керек. Алайда, көптеген юрисдикцияларда заң шығару жолымен немесе екі тараптың келісімімен қазылар алқасының саны көбінесе азайтылады (мысалы, бес немесе алтыға дейін). Кейбір юрисдикциялар сондай-ақ бір, екі немесе үш қазының келіспеушілігіне қарамастан шешім шығаруға рұқсат береді.

The right to trial by jury in a civil case in federal court is addressed by the Seventh Amendment. Importantly, however, the Seventh Amendment does not guarantee a right to a civil jury trial in state courts (although most state constitutions guarantee such a right). The Seventh Amendment provides: "In Suits at common law, where the value in controversy shall exceed twenty dollars, the right of trial by jury shall be preserved, and no fact tried by a jury shall be otherwise re examined in any Court of the United States, than according to the rules of the common law." In Joseph Story's 1833 treatise Commentaries on the Constitution of the United States, he wrote, "[I]t is a most important and valuable amendment; and places upon the high ground of constitutional right the inestimable privilege of a trial by jury in civil cases, a privilege scarcely inferior to that in criminal cases, which is conceded by all to be essential to political and civil liberty." The Seventh Amendment does not guarantee or create any right to a jury trial; rather, it preserves the right to jury trial in the federal courts that existed in 1791 at common law. In this context, common law means the legal environment the United States inherited from England. In England in 1791, civil actions were divided into actions at law and actions in equity. Actions at law had a right to a jury, actions in equity did not. Federal Rules of Civil Procedure Rule 2 says "[t]here is one form of action—the civil action", which abolishes the legal/equity distinction. Today, in actions that would have been "at law" in 1791, there is a right to a jury; in actions that would have been "in equity" in 1791, there is no right to a jury. However, Federal Rule of Civil Procedure 39(c) allows a court to use one at its discretion. To determine whether the action would have been legal or equitable in 1791, one must first look at the type of action and whether such an action was considered "legal" or "equitable" at that time. Next, the relief being sought must be examined. Monetary damages alone were purely a legal remedy, and thus entitled to a jury. Non monetary remedies such as injunctions, rescission, and specific performance were all equitable remedies, and thus up to the judge's discretion, not a jury. In Beacon Theaters, Inc. v. Westover, , the US Supreme Court discussed the right to a jury, holding that when both equitable and legal claims are brought, the right to a jury trial still exists for the legal claim, which would be decided by a jury before the judge ruled on the equitable claim. There is not a United States constitutional right under the Seventh Amendment to a jury trial in state courts, but in practice, almost every state except Louisiana, which has a civil law legal tradition, permits jury trials in civil cases in state courts on substantially the same basis that they are allowed under the Seventh Amendment in federal court. The right to a jury trial in civil cases does not extend to the states, except when a state court is enforcing a federally created right, of which the right to trial by jury is a substantial part. The court determines the right to jury based on all claims by all parties involved. If the plaintiff brings only equitable claims but the defendant asserts counterclaims of law, the court grants a jury trial. In accordance with Beacon Theaters, the jury first determines the facts, then the judge enter judgment on the equitable claims. Following the English tradition, U. S. juries have usually been composed of 12 jurors, and the jury's verdict has usually been required to be unanimous. However, in many jurisdictions, the number of jurors is often reduced to a lesser number (such as five or six) by legislative enactment, or by agreement of both sides. Some jurisdictions also permit a verdict to be returned despite the dissent of one, two, or three jurors.

Сотталу: ата-аналық құқықты тоқтату

50 штаттың тек бесеуі ата-ана мен бала арасындағы қарым-қатынасты заңды түрде үзген кезде сотқа қатысуды талап етеді немесе рұқсат береді. Оклахома, Техас, Вирджиния, Висконсин және Вайоминг. Вирджинияда қазылар алқасы "консультативтік алқа" деп аталады. Қалған 46 юрисдикцияда сот шешімдері, заңдар, жергілікті сот ережелері немесе қалыпты тәжірибе ата-аналық құқықтарды жою ісінде алқалы сот отырысын тікелей тыйым салады. Алқалы сот болмаған жағдайда отбасының тағдыры бір ғана судьяның қолына жүктеледі.