Кіріспе
Ұлыбританияда орналасқан компания
BAA plc 2006 жылы Ferrovial басшылығындағы консорциумға сатылды. Ferrovial – көлік, қалалық және қызметтік инфрақұрылымды жобалау, құрылыс, қаржыландыру, пайдалану және күтумен айналысатын испан фирмасы. 2009 жылдың наурыз айында компания Гатвик және Стэнстед әуежайларын сатуға міндеттелді, ал келесі жылдары Хитроудан басқа барлық әуежайларын сатты. 2012 жылы компания өзінің негізгі қызметін көрсететін Heathrow Airport Holdings деп қайта аталды. Компанияның бас кеңсесі Лондонның Хиллингдон ауданындағы Хитроу әуежайының аумағында, Compass Centre-де орналасқан. Компания авиакомпаниялардан қону және ұшу төлемдерін, сондай-ақ бөлшек сауда, автотұрақ және жылжымайтын мүлік сияқты сол әуежайлардағы қосымша операциялар арқылы табыс табады.
Ұлыбритания әуежайлар басқармасы
Британдық әуежайлар басқармасы 1965 жылғы Әуежайлар заңымен құрылды, ол Әуежайлар министрлігіне қарасты төрт мемлекеттік әуежайдың жауапкершілігін өз мойнына алды – Хитроу әуежайы, Гатвик әуежайы, Прествик әуежайы және Стэнстед әуежайы. Келесі бірнеше жылда басқарма Эдинбург әуежайын (1971), Глазго әуежайын (1975) және Абердин әуежайын (1975) иеленді. 1966 жылы басқарма Азаматтық авиация министрлігінің полиция күштерін қабылдады, ол Британдық әуежайлар басқармасы полициясы болып қайта аталды және 1974-1975 жылдар аралығында таратылды. Маргарет Тэтчердің мемлекеттік мүліктерді жекешелендіру саясатының аясында 1986 жылғы Әуежайлар заңы қабылданды, ол BAA plc құруды міндеттеді, осы арқылы қор нарығынан қаражат тартылуы тиіс болды. BAA plc-дің бастапқы капиталы 1,225 миллион фунт стерлинг құрады. 1990 жылдардың басында компания Прествик халықаралық әуежайын (қазір Глазго Прествик әуежайы деп аталады) сатты.
Халықаралық операциялар және сатып алулар
BAA компаниясы 1991 жылы өзінің BAA USA еншілес компаниясы арқылы Питтсбург халықаралық әуежайында бөлшек сауда операцияларын басқару туралы келісімшарт алды. 2005 жылдың желтоқсанында BAA компаниясы Венгрия үкіметі жекешелендіріп жатқан Венгрияның ең ірі әуежайы – Будапешттің Ferihegy халықаралық әуежайының 75% үлесіне 1,2 миллиард фунт стерлингтік жеңімпаз болды. 2006 жылдың шілдесінде BAA компаниясын Ferrovial басқарған консорциум сатып алды, бұл компанияны 10,1 миллиард фунт стерлингке (20 миллиард доллар) бағалады. Осының нәтижесінде компания 2006 жылдың 15 тамызында Лондон қор биржасынан (бұрын FTSE 100 индексіне кіретін) шығарылды. Сатудан кейін, Ferihegy-дегі үлесті сату туралы шешім қабылданды және 2007 жылдың маусым айында Германияның Hochtief AirPort компаниясы басқарған консорциум бұл үлесті сатып алды. BAA халықаралық операцияларды кеңейтті, оның ішінде Бостон Логан халықаралық әуежайы мен Балтимор Вашингтон халықаралық әуежайындағы бөлшек сауда келісімшарттары (өзінің BAA USA, Inc. еншілес компаниясы арқылы) және Индианаполис халықаралық әуежайын басқару үшін Индианаполис қаласымен жасалған басқару келісімшарты (BAA Indianapolis, Inc. ретінде) болды. Ақырында, 2010 жылдың шілдесінде АҚШ бөлімшесі Prospect Capital Corporation компаниясына сатылды.
Сатып алулар
2008 жылдың тамызынан 2009 жылдың наурызына дейін жүргізілген сараптамадан кейін Ұлыбританияның Бәсекелестік комиссиясы BAA компаниясына сол кездегі жеті Ұлыбритания әуежайының үшеуін екі жыл ішінде сату қажет екенін жариялады, себебі BAA-ның Лондон мен Шотландия әуежайларындағы монополиялық жағдайы "жолаушылар мен әуе компанияларына кері әсер етеді" деген қауіп болды. Бұл – Гатвик, Стэнстед және Глазго немесе Эдинбург әуежайлары. Сатудан 3,5 миллиардтан 4 миллиард фунт стерлингге дейін түсуі күтілді. BAA 2009 жылдың 17 қыркүйегінде Гатвик әуежайын сату жоспарларын жариялады. Сол кезде әуежайды реттеушілер 1,8 миллиард фунт стерлингке бағалады және Macquarie Group, Manchester Airports Group, Fraport және Virgin Atlantic сияқты бірнеше компания осы сатуға жеке немесе компаниялардың консорциумы ретінде қызығушылық танытқандай болды. Ferrovial және оның серіктестері (Сингапурдың инвестициялық корпорациясы және Квебек провинциясының депозиттік және орналастыру қоры) тендерді ашқанда 1,8 миллиардтан 2 миллиард фунт стерлинг көлеміндегі ұсыныстарды күтті. 2011 жылдың қазан айында BAA 2012 жылдың басында Эдинбург әуежайын сатуға шығаратынын, мақсаты 2012 жылдың жазында басқаруды жаңа иесіне беру екенін мәлімдеді. Көптеген топтар қызығушылық танытты, оның ішінде Эдинбург әуежайының бұрынғы басқарушысы басқаратын шотланд бизнес консорциумы және Германияның Франкфурт әуежайының иесі Fraport. 2012 жылы әуежай Global Infrastructure Partners компаниясына сатылды. Сол жылы компания Heathrow Airport Holdings Limited деп өзгертілді. Компания 2014 жылдың 16 қазанында Гласгоу, Саутгемптон және Абердин әуежайларын Ferrovial және Macquarie Group консорциумы AGS Airports-қа 1 миллиард фунт стерлингке сатуға келісті, осылайша Heathrow-қа ғана назар аударуды көздеді.
COVID-19 пандемиясының әсері
2020 жылы, COVID-19 дағдарысы кезінде әуе саяхаттары күрт төмендеген кезде компанияның банктер мен облигация иелері алдында 17 миллиард фунт стерлингтен астам қарызы болды. Ол Ұлыбританиядағы ең көп қарызы бар компаниялардың қатарында, бірақ акцияларының 90 пайызы шетелдегі инвесторларға тиесілі. 2020 жылдың қазан айындағы әуежай төлемдерін арттыру туралы өтініші Азаматтық авиация басқармасы тарапынан қабылданбады.
Корпоративтік істер
BAA ретінде компания өзінің атауының ешнәрсе білдірмейтінін мәлімдеді. Дегенмен, бұл компания "Британдық әуежайлар басқармасы" деген атпен бұқаралық ақпарат құралдары мен жұртшылық арасында кеңінен танымал болды, алайда 1986 жылғы жекешелендіруден кейін бұл басқарма таратылды. BAA-ны British Airways авиакомпаниясының аббревиатурасы – BA-мен шатастыруға болмайды. Компанияның бұрынғы логотипі, үш жасыл үшбұрыштан тұратын, 1986 жылғы жекешелендіру кезінде Lloyd Northover дизайн-консалтингтік компаниясының Джон Ллойд және Джим Нортховері жасаған. Алғашқы BAA plc компаниясы 2006 жылы Ferrovial консорциумы құрған Airport Development and Investment Limited (ADI) жаңа компаниясына сатылды. 2008 жылдың қазанында ADI өзінің атауын BAA Limited деп өзгертті, ал 2012 жылдың 15 қазанында компания Heathrow Airport Holdings деп атауын өзгерткенін хабарлады. Компанияның бас директоры Колин Мэтьюс компанияның иелігіндегі әуежайлардың саны азайғандықтан BAA атауы енді тиімді емес екенін айтты; Станстед әуежайы сатылғаннан кейін Хитроу әуежайы компания бизнесінің 95% құрайтын болады. Компанияның меншігінде қалған әрбір әуежай BAA таңбасын пайдаланудың орнына өз атауымен жұмыс істеуге қайта оралды. Ұлыбритания құрылыс индустриясының ірі клиенті ретінде, компания Құрылыс клиенттері тобының мүшесі болып табылады, бұл топ құрылыс саласындағы стратегиялық форумға үкіметтік деңгейде клиенттердің пікірін жеткізеді.
Меншік
Мүліке иегерлері Ferrovial 25% Qatar Investment Authority 20% Caisse de dépôt et placement du Québec 12.62% GIC 11.20% Австралиялық зейнетақы трасты 11.18% Қытай инвестициялық корпорациясы 10% Университеттердің зейнетақы схемасы 10%
Бас кеңсесі
Компанияның бас кеңсесі Хьюнслоудағы Хитроу әуежайы аумағындағы Compass Centre-де орналасқан. Compass Centre бұрын British Airways ұшқыштар құрамының орталығы болып қызмет еткен. 2008 жылғы 27 наурызда Хитроудың 5-терминалы ашылған кезде British Airways қызметкерлері, соның ішінде экипажты тіркеу қызметкерлері, Compass Centre-ден 5-терминалға көшірілді. Алғашқы BAA plc бас кеңсесі Лондонның Вестминстер қаласында, Лондон Виктория станциясының жанында орналасқан.
Ұшу мәселесі
BAA – 2007 жылғы маусымда «авиация және климаттың өзгеруі мәселелері бойынша пікірлерді теңгермеу» мақсатымен құрылған Flying Matters коалициясының негіз қалаушы мүшесі болды. Бұл коалицияға бизнес топтары, кәсіподақтар, туризм ұйымдары және авиация индустриясы (әуежайлар, әуе компаниялары, әуе ғарыш өндірушілер және әуе қозғалысын басқару) кірді. Ұйым авиацияның климаттың өзгеруіне елеулі үлес қосқан жоғын, сондай-ақ авиацияның кеңеюі дамытушы елдерге көмектеседі, әлеуметтік әділеттілікті нығайтады және Ұлыбританияның туризмі мен экономикасы үшін өте маңызды екенін дәріптеді. Бірнеше мүшелері, соның ішінде BAA коалициядан шыққаннан кейін, ұйым 2011 жылғы сәуірде таратылды.
Хитроу әуежайының кеңейтілуі
2009 жылдан бері компания Хитроу әуежайын кеңейту үшін үшінші ұшу-қону жолағын салу жоспарын іске асырып келеді. Бұл үшін үкіметтің келісімі қажет, ал 2018 жылдың 5 маусымында Министрлер кабинеті үшінші ұшу-қону жолағын мақұлдады, содан кейін Парламентте толық дауыс беру күтілуде. Көрсетілген кеңейтуге қатысты қаржыландыру мәселесі әлі шешілмеді, Хитроу әуежайының қаржылық жағдайы қазірдің өзінде жоғары тәуелділікте. 2017 жылы қарыздардың көлемі 13,4 миллиард фунт стерлингті құрады, ал акционерлердің меншікті капиталы 0,7 миллиард фунт стерлингті құрады.
Кішігірім сауда
World Duty Free (бұрын BAA-ның барлық сауда желісін басқарды. 2008 жылы Autogrill компаниясына сатылды)
Хитроудың басқаруы
Компания Хитроу әуежайындағы қосымша қауіпсіздік бақылау жолақтарынан гөрі дүкендерге басымдық бергені үшін сынға ұшырады. 2019 жылдың шілдесінде Unite жалақы теңсіздігіне наразылық білдіріп, жалақыны көтеру талабымен ереуілге шығумен қорқытты. Бас директор Джон Холланд Кейге жалақысы 103%-ға, яғни 2,1 миллион фунт стерлингтен 4,2 миллион фунт стерлингке дейін өсірілді, ал қызметкерлерге 4,5% көтеруден бас тартылды.
Хитроудағы наразылық туралы бұйрық
2007 жылдың шілдесінде BAA Климаттық әрекет лагеріне қатысушылардың Хитроу әуежайына жақындауына тыйым салу туралы өтініш білдірді. Бұл бұйрық AirportWatch, The No Third Runway Action Group және Plane Stupid ұйымдарына жататын, не олардың атынан наразылық білдірген кез келген адамға бағытталды. Airport Watch мүшелеріне Жерді қорғау достары, Greenpeace, Англия ауылдық жерлерін қорғау кампаниясы, Дүниежүзілік даму қозғалысы, Ұлттық сенім қоры және Құстарды қорғау Корольдік қоғамы кірді – барлығы да «Барлық тыйым салулардың анасы» деп аталған жағдайға түсті. BAA әуежайдағы наразылықты толығымен тоқтатуға тырысқан жоқ екенін мәлімдеді. Нәтижесінде, олар шектеулі тыйым салуға қол жеткізді, ал лагерь әлемдік жарияланумен өтті. Осыдан кейін BAA корпоративтік істер директоры Дункан Бонфилд және БАА баспасөз қызметінің жетекшісі Марк Манн отставкаға шықты.
Жалпы авиация
BAA-ның баға құрылымы көбінесе жалпы авиацияның әуежайларына қолжетімділігін шектеуге бағытталған, яғни жеңіл ұшақтардың қозғалысына тыйым салу арқылы немесе жоғары баждар мен міндетті қызмет көрсету ақысын белгілеу арқылы. 2013 жылы Cessna 152 ұшағының қонуы, бір түнгі тұрағы және міндетті қызмет көрсету (ҚҚС қоса) үшін Абердинде 234 фунт стерлинг, Глазгода 193 фунт стерлинг және Саутгемптонда 187 фунт стерлинг құрады. Хитроу әуежайы ойын-сауық, естелік, қайырымдастық және рекордтық мақсаттардағы, жеңіл екі қозғалтқышты жеке ұшақтар мен барлық жеңіл бір қозғалтқышты ұшақтарға ұшуға рұқсат бермейді. BAA бұл мәселені жақсарту үшін шаралар қабылдады, оның ішінде Абердин мен Саутгемптон әуежайларында жеңіл ұшақтар үшін міндетті қызмет көрсету ақысын алып тастады. 2014 жылы Саутгемптондағы және Абердиндегі бағалар 29,65 фунт стерлингке тең болды. Дегенмен, Глазгодағы баждар өзгеріссіз қалды. Сондай-ақ, Хитроу әуежайының ұшу-қону жолақтарының 99% сыйын пайдаланылатыны мойындалды, сондықтан бағалар өте жоғары сұраныс және ұсыныстың жетіспеушілігіне байланысты белгіленді.