Кіріспе
Court Line – 1905 жылы құрылған, 20-шы ғасырғы британдық жүк тасымалдау компаниясы. 1960 жылдары кеме жасау және чартерлік авиация саласына кеңейді. Оның сауда флоты Лондон қаласында орналасқан. Кеме жасаушылық орындары Девон графтығындағы Аппледор және Тайн-энд-Уэрдегі Сандерленд қалаларында болды. Әуе компаниясы Бедфордшир графтығындағы Лутон әуежайында негізделген. Сонымен қатар, Лутон және айналасындағы аймақтарда автобус қызметтерін де ұсынды. Әуе компаниясы "арзан да әдемі" тұжырымын қолдап, Clarksons Holidays компаниясымен бірлесіп Испания және Жерорта теңізінің басқа да аймалдарына пакеттік турларды ұйымдастыруды дамытты, осылайша британ халқы үшін жаңа демалыс мүмкіндіктерін ашты. Court Line тобы, оның ішінде әуе компаниясы және еншілес туроператорлары – Clarksons Travel Group және Horizon Travel 1974 жылдың 15 тамызында 100 000 туристке кем дегенде 7 миллион фунт стерлинг қарызымен қызметін тоқтатты.
Court Line was a 20th century British tramp shipping company that was founded in 1905. In the 1960s it diversified into shipbuilding and charter aviation. Its merchant shipping interests were based in London. Its shipyards were at Appledore in Devon and Sunderland in Tyne and Wear. Its airline was based at Luton Airport in Bedfordshire. It also provided bus services in Luton and surrounding areas. Its airline helped pioneer the concept of "cheap and cheerful" package tours to Spain and other destinations in the Mediterranean in conjunction with Clarksons Holidays, thus taking part in the establishment of a whole new way of holidaymaking for the British public. The Court Line group, including its airline and subsidiary tour operators, Clarksons Travel Group and Horizon Travel, ceased trading on 15 August 1974, with at least £7 million owing to 100,000 holidaymakers.
Court Line Aviation әуе қатынасы
1973 жылдың қыркүйек айында Берлиндегі Гатоудағы BAC One Eleven 518FG G AXMJ ұшағы. Жеті айдан кейін бұл ұшақ Лутон әуежайында 95-ші рейстің жолдан шығуына қатысты. Бірінші BAC One Eleven 500 ұшағының келуіне орай, әуе компаниясы 1970 жылдың 1 қаңтарында Court Line Aviation деп атауын өзгертті және жаңа корпоративтік имидж мен стратегияны енгізді, ол сол кезде қарқынды дамып келе жатқан пакеттік туризм нарығына толыққанды бағытталған. Ірі One Eleven 500 ұшақтары жеткізілген кезде, бұрынғы Autair 400 сериялы One Eleven ұшақтарының барлығы, біреуін қоспағанда, қызметтен шығарылды. Корпоративтік стильді Питер Мердок жасаған толық түсті дизайн құрады. Мерекелік көңіл-күйді сақтау үшін One Eleven ұшақтары келесідей ерекше, көзге түсетін пастельді түстерге боялды: сары/алтын/қызғылт сары, қызғылт/күл қызғылт/фуксия, ақшыл қызғылт/күл қызғылт/көгілдір, ашық жасыл/орташа жасыл/орман жасыл. Бұл "Halcyon Skies" деп аталды. Ұшақ экипажы Мэри Куанттың сәнді униформасын киді. Бұл жолаушыларға ұшуды демалыстың "қызықты бөлігі" деп сезінуге көмектесті. Көптеген жолаушылар үшін бұл әуедегі алғашқы тәжірибе болды. Басқа әуе компаниялары мен туроператорлар да пакеттік туризмге белсенді түрде қосылды. Бұл операторлар арасындағы бәсекелестікті күшейтіп, әуежайлар мен қонақүйлерді толтыру үшін баға соғысына әкелді. Том Гулликтің басшылығымен Shipping Industrial Holdings компаниясының еншілес компаниясы Clarksons Holidays IT нарығындағы ең төмен бағалы көшбасшысы атанды. 1973 жылы Clarksons 1,1 миллион демалысшыны тасымалдады – 1968 жылғы бүкіл индустрияның жалпы санына жуық – және Court Line компаниясының чартерлік рейстерінің 70% -нен астамын келісімшартқа алды. Оның шарықтап өсуі көлемге толыққанды негізделген. Ол қажетті көлемді бәсекелестерін аяусыз бағамен басып озу арқылы, әсіресе Испаниядағы танымал демалыс орындарында тұру орындарын жеңіп алу үшін оларды күшпен жеңді. Осылайша, 1970 жылдардың басында Майорка немесе Коста-дель-Сольде демалыс жасау орташа адам үшін алғаш рет қолжетімді болды. Бұл тұжырымдама алдын ала дайындалған тағамдар мен сыйлықтардан тұрды – әдетте, спам салаттары мен бутербродтар – әрбір жолаушының алдындағы орындықтың арқасындағы екі бөлімді шағын жайға орналастырылды. Сапар басталғандағы тағам жоғарғы бөлімде, ал кері сапардағы тағам төменгі бөлімде болды. Соңғысында пластикалық контейнердің астына құрғақ мұз қойылды, бұл тағамның бұзылуын болдырмады. Әуе компаниясының кабина экипажы үшін бұл әуеде табақтарды ұстау қажеттілігін жойды және олардың жұмыс жүктемесін азайтты. Сапарға шығатын жолаушылар кері сапарға арналған тағамды жеуіне жол бермеу үшін төменгі бөлімге құлыптар орнату қажет болды, оларды кабина экипажы ұшақ баратын әуежайда айналып келгенде ғана аша алатын болды (бірақ бұл әрқашан да шешімді жолаушыларды тоқтатуға жеткіліксіз болды). Court Line/Clarksons компанияларынан басқа, Great Universal Stores (GUS) еншілес компаниясы Global Ұлыбританиядағы жетекші туроператорлар арасында "орындық арқасындағы" тамақтануды белсенді түрде қолдады. Ол пакеттік туризм бағасын ең төменгі деңгейге дейін төмендетуді талап етті, дәстүрлі тамақ беруді арзан нұсқамен алмастыруды талап етті, ол жолаушыларға "бір тілім пирог" беретін болды. Индустрияның ішкі сарапшылары Global компаниясының жаңа бортындағы тамақтану тұжырымын Global Pie деп атады. Court Line/Clarksons және Global сияқты көшбасшылардың бортындағы тамақтану инновациясының нәтижесінде алған баға артықшылығы, ақырында Ұлыбританияның барлық басқа ірі чартерлік авиакомпанияларын қысқа және орта қашықтықтағы IT бағыттарына қызмет көрсететін көптеген рейстерде "орындық арқасындағы" тамақтануды қабылдауға мәжбүр етті.
Кең дене дәуірі
1973 жылы Court Line компаниясы Lockheed L 1011 TriStars ұшақтарын қабылдап алды және Lockheed кең денелі ұшақтарын пайдаланушы алғашқы еуропалық авиакомпания атанды. Ұшақтар Airlease International консорциумынан ұзақ мерзімге жалға алынды, ол британдық банктер мен қаржы институттарының біріккен кәсіпорны еді. Олар жолаушыларды тездетіп шығару үшін екі есе кең есіктермен және кішкентай әуежайлардағы операцияларды жеңілдету үшін кіріктірілген жолаушылар баспалдақтарымен және багаж тасымалдау жүйелерімен ерекшеленді. Court Line компаниясы Кариб аймағындағы жолаушылар рейстерін жүргізу үшін LIAT компаниясына BAC One Eleven 500 сериялы ұшақтарды ұсынды. BAC One Eleven – LIAT компаниясы пайдаланған жалғыз реактивті ұшақ. TriStar ұшағының пайда енгізілуі техникалық қызмет көрсету қызметкерлерінің санын арттырып, авиакомпанияның Лутон базасындағы қолданыстағы ангарды жаңа кең денелі ұшаққа бейімдеуге әкелді. Сонымен қатар, ол бұрынғы Корольдік Әуе күштерінің Blackburn Beverley жүк тасымалдаушысын сатып алуға себеп болды, ол Rolls Royce RB211 қозғалтқыштарын ауыстыру және/немесе басқа да қажетті қосалқы бөлшектерді әуемен тасымалдау үшін пайдаланылды, егер ұшақтар шетелдегі стансада ауыр техникалық ақауға ұшырап, Лутонға қайтуға мүмкіндік болмаса (бірақ шындығында Beverley азаматтық тіркелмеген және сондықтан пайдаланылмаған). 1972 жылы Clarkson компаниясының зияны 4,8 миллион фунт стерлингке жетті. Бұл оның ең жақын бәсекелестері Thomson Holidays (1,6 миллион фунт стерлинг) және Horizon Holidays (388 000 фунт стерлинг) ұстаған зияннан екі жарым есе көп болды. 1973 жылы Clarkson миллионнан астам жолаушыны тасымалдап, Court Line компаниясының айналымының 40% құрады. 1974 жыл Ұлыбританиядағы пакеттік туризм индустриясы үшін ең қиын жыл ретінде танылды. Жыл басында Британия кеншілердің Хит үкіметін құлату мақсатымен ұйымдастырылған ереуілінің салдарынан үш күндік жұмыс аптасына көшті. Бұл пакеттік демалысқа баруға ниет білдіргендердің санын 30%-ға азайтты. 1973 жылдың сәуірінен бастап Court Line компаниясының негізгі тұтынушысы және ішкі туроператоры болған Clarkson компаниясы қаржылық қиындыққа тап болды, ал авиакомпанияның тағы бір ірі тұтынушысы Владимир Райцтың Horizon Holidays компаниясы сол кезде банкротқа ұшырады. Court Line компаниясы алдыңғы жылы Clarkson компаниясын номиналды 1 фунт стерлингке сатып алғаннан кейін (авиакомпанияның бас компаниясынан 3,4 миллион фунт стерлингтік "субсидияны" есептемегенде, туроператордың 1973 жылғы болжамды зиянын жабу үшін), ол Horizon тобының жақсы атауын 600 000 фунт стерлингке сатып алды, оның ішінде Horizon Midlands компаниясының 58%-ын әкімшіліктен 400 000 фунт стерлингке сатып алды. 1974 жылдың ақпан айында күшіне енген келісім келесі үш жыл ішінде Court Line компаниясы тасымалдауды жоспарлаған әрбір Horizon тұтынушысы үшін 1 фунт стерлинг төлеуге негізделген. Авиакомпанияның Clarkson және Horizon компанияларын сатып алу шешімі өзінің бизнесін қорғау мақсатында жасалды. Бірақ шындығында, бұл мәмілелер Court Line компаниясының нашарлап бара жатқан жағдайын жақсартуға көмектеспеді. Court Line Horizon тұтынушыларын өзінің ұшақтарына ауыстыра бастаған кезде, British Caledonian (BCal) компаниясы Court Line Horizon компаниясының 100 000 фунт стерлингтен астам берешегін төлемесе, Horizon компаниясын мәжбүрлеп таратумен қорқытты. BCal компаниясының қаулысы Court Line компаниясын Horizon компаниясының ұшу бағдарламасы үшін толық экипажбен BCal One Eleven ұшағын жалға алуға және оған қосымша бизнеспен қамтамасыз етуге мәжбүр етті. BCal компаниясы Court Line компаниясына Horizon компаниясының бизнесін жоғалтқаны үшін өтемақы төлеуге мәжбүрлеумен қатар, Thomas Cook компаниясының ақшаны қайтару кепілдігі – басқа бәсекелес туроператорлар кеңінен көшірген схема – Court Line ұшақтарында саяхаттайтын Horizon туристерінің санын одан әрі азайтты. Нәтижесінде Court Line компаниясы Horizon компаниясының күткеннен әлдеқайда аз тұтынушыларын тасымалдады. Clarkson компаниясының қаржылық жағдайы одан әрі нашарлады. Топтың ұшақтары мен қонақүй бөлмелерін толтыру үшін күдеспен, Clarkson компаниясы демалыс пакеттерін өзіне тиімсіз бағамен сатуды жалғастырды, мысалы, Майоркаға екі апталық «барлығы қосылған» демалыс 50 фунттан төмен сатылды. 1974 жылдың 15 тамызында Court Line компаниясы банкротқа ұшырады, барлық рейстер тоқтатылды, оның екі TriStar және тоғыз One Eleven 500 ұшағы тоқтатылды, барлық 1150 қызметкер жұмыссыздар қатарына қосылды және 49 000 демалысшылар елдеріне қайтудың жолын таба алмады. Құлаған демалысшыларға қосымша шығынсыз Ұлыбританияға оралуға мүмкіндік беру үшін құлаған топтың бәсекелестері Туроператорлар зерттеу тобы (TOSG) арқылы әуе көпірін ұйымдастырды, ол пакеттік туризм индустриясының қауымдастығы еді. Бұл операция құлаған топтың туроператорлары TOSG-ге сақтаған 3,5 миллион фунт стерлингтік қаражат есебінен төленді. Британдық саяхат агенттері қауымдастығы (ABTA) болашақта мұндай жағдайға қарсы сақтандыруды қамтамасыз ету үшін қор құрды. Бұл әуемен жолаушыларды тасымалдайтын саяхат компаниялары үшін міндетті кепілдік схемасы болды. Оны TOSG басқарды. Кариб аймағындағы Leeward Islands Air Transport (LIAT) және Оңтүстік Африкадағы Court Line Helicopters компаниялары Court Line компаниясының шетелдегі еншілес компанияларының қатарында болды. Екеуі де Ұлыбританиядағы бас компанияның банкроттығынан аман қалды.
Әуе компаниясының активтерін сату
thumbdeviceG BDAT (G AYOR Court қызметінде болғанда) – 1974 жылы Court Line банкрот болғаннан кейін Dan Air сатып алған төрт BAC One Eleven 500 ұшағының бірі. Бұл суретте 1975 жылы Пиза әуежайында Dan Air әуе компаниясының сол кездегі бояуы көрсетілген. 1974 жылғы жазғы демалыс маусымында Court Line және Clarksons ұшақтарының қорқынышты апатынан кейін, банкрот болған компанияның жаңа ұшақтары басқа әуе компанияларына сатылды. Cathay Pacific L 1011 TriStar кең корпусты ұшақтарын алды, ал Dan Air және Monarch Airlines сәйкесінше One Eleven 500 тары корпусты ұшақтарының төртеуін және екеуін сатып алды. Court Line әуежай пайдаланушыларына берешегін өтеу үшін оларды шетелдегі әуежай органдары тәркілемеу үшін бұл ұшақтарды қайта тіркеу қажет болды.