Кіріспе

Ирландияда туған фармаколог Дэвид Хили FRCPsych, Ұлыбританиядағы Бангор университетінің психиатрия профессоры, психиатр, психофармаколог, ғалым және автор. Оның негізгі зерттеу салалары – антидепрессанттардың суицидке (өзіне қол жұмсауға) әсері, фармацевтикалық компаниялар мен академиялық медицина арасындағы мүдделер қақтығысы және фармакология тарихы. Хили 150-ден астам рецензияланған мақала, 200-ге жуық басқа мақала және 20 кітап жазған, оның ішінде «Антидепрессант дәуірі», «Психофармакологияның қалыптасуы», «Психофармакологтар» 1–3 томдары, «Оларды Прозак жеуге жіберіңіз» және «Мания: Екіполярлық бұзылыстың қысқаша тарихы» кітаптары бар. Хили психотроптық препараттарға қатысты адам өлтіру және суицид істерінде сарапшы куәгер ретінде тартылған, сондай-ақ кейбір препараттарға қатысты алаңдаушылықты препаратты реттеуші органдардың назарына жеткізген. Ол фармацевтикалық компаниялар ауруларды насияттау арқылы препараттарды сататынын және академиялық сарапшылардың пікірін өздеріне пайдалануға тырысатынын айтқан. 2012 жылы жарық көрген «Фармагеддон» кітабында ол фармацевтикалық компаниялар Америкадағы денсаулық сақтау жүйесіне басымдық танытып, көбінесе пациенттердің өміріне қауіп келтіретін салдарға әкелгенін мәлімдейді. Хили «Дәрілік заттардың әсерлері туралы пациенттердің тікелей онлайн-хабарламасы» арқылы препараттарды қауіпсіз етуді мақсат тұтқан Data Based Medicine Limited компаниясының негізін қалаушы және бас атқарушы директоры болып табылады.

Мансап

Дэвид Хили бастапқыда Дублинде, Ирландияда және Кембридж университетінде білім алған. Ол Британдық психофармакология қауымдастығының бұрынғы хатшысы. Қазіргі уақытта ол Ұлыбританиядағы Бангор университетінде психиатрия профессоры, психиатр, психофармаколог, ғалым және автор болып жұмыс істейді. Оның зерттеулерінің негізгі салалары – психофармакологияның дамуы мен тарихы, сондай-ақ психотроптық препараттардың мәдениетімізге тигізетін әсері. Хили 150-ден астам рецензияланған мақала, 200-ге жуық басқа мақала және 20 кітап жазған, оның ішінде Гарвард университетінің баспасынан шыққан «Антидепрессант дәуірі» және «Психофармакологияның қалыптасуы», «Психофармакологтар» (1–3 томдар) және Нью-Йорк университетінің баспасынан жарық көрген «Олар Прозак жесін», сондай-ақ Джонс Хопкинс университетінің баспасынан шыққан «Мания: Биполярлық бұзылыстың қысқаша тарихы» кітаптары бар. Хили психотроптық препараттарға қатысты адам өлтіру және өз-өзіне қол жұмсау істерінде заңгерлік сарапшы ретінде қатысқан, сондай-ақ кейбір препараттарға қатысты алаңдаушылықты американдық және британдық реттеуші органдардың назарына жеткізген. Ол фармацевтикалық компаниялар ауруларды насияттау арқылы және академиялық сарапшылардың пікірін өздеріне бағындыру арқылы, кейде олардың мақалаларын жасырын жазу арқылы препараттарды сатады деп мәлімдеген. Оның соңғы кітабы «Фармагеддон» фармацевтикалық компаниялардың Америкадағы денсаулық сақтау жүйесіне басымдық танытып, науқастардың өміріне қауіп тудырып отырғанын көрсетеді. 2000 жылы Торонтодағы нашақорлық және психикалық денсаулық орталығындағы жоғары төлемді жұмысы түсініксіз себептермен тоқтатылды. Хили және оның қолдаушылары бұл шешімнің себебі Хилидің сөз сөйлеуі және Флуоксетин ССРИ антидепрессантының пациенттердің өзін-өзі өлтіру қаупін арттыратыны туралы мақала жариялауы болды деп мәлімдеді. Лили сол кезде орталыққа үлкен үлес қосып отырған. Келісімге қол жеткізілді, нәтижесінде Хили қонақ профессор болып тағайындалды және бірлескен мәлімдеме жарияланды: «Доктор Хили өзінің клиникалық тағайындалуының CAMH [Нашақорлық және психикалық денсаулық орталығы] -де 2000 жылдың қараша айындағы сөйлеген сөзінен кейін тоқтатылды деп сенсе де, доктор Хили фармацевтикалық компаниялардың CAMH-тың клиникалық тағайындалуын немесе Торонто университетінің академиялық тағайындалуын тоқтату туралы шешіміне ешқандай қатысы болмағаны туралы кепілдіктерді қабылдайды». Хили Уэльстегі электроконвульсивті терапия (ЭКТ) клиникасын басқарады. Ол бұл процедураның басқа ешқандай әдіс көмектеспеген, әсіресе қарт пациенттердегі ауыр депрессияға шалдыққан науқастарда дереу көрінетін әсерге ие екенін қатты қорғайды. Ол Эдвард Шортермен бірге ЭКТ тарихын жазған және Макс Финкті дереккөз ретінде келтіреді. Хили өзінің қандай тарауларды жазғанын және Финктің Scion Foundation-ы оған жеке қаржылай қолдау көрсетпегенін нақтылады. Психиатрияны реформалаушы тағы бір маман Питер Бреггин Хилидің осы жұмысының этикалық және ұзақ мерзімді деректерге қатысты аспектілері үшін қатты сынға алды. Хили тіпті инсулиндік кома терапиясы қызметкерлерде ынтаны тудырып, уайымды немесе «психозды» белгілі бір деңгейде жеңілдеткен болуы мүмкін деп болжады, бірақ сол кезде бұл туралы нақты дәлелдер болған жоқ немесе оларға қайшы келді. Сондай-ақ, ол психиатрларды ашкөз және алданып қалған деп бейнелегені үшін де сынға ілікті. Хили RxISK веб-сайты арқылы жұмыс істейтін Data Based Medicine Limited компаниясының негізін қалаушы және бас атқарушы директоры болып табылады, бұл ұйым «препараттардың әсерін пациенттерден тікелей онлайн түрде алу арқылы» препараттарды қауіпсіз етуді мақсат етеді. Хили Mens Sana монографияларының құрметті халықаралық редакциялық кеңесінің мүшесі. 2020 жылы Хилидің «Денсаулық сақтаудың басын кесу» кітабы, «Денсаулық сақтаудың өрлеуі мен құлдырауының қысқаша тарихы» атты серияның бірінші кітабы, Samizdat Health Writers' Co-operative баспасынан жарық көрді. Ref Rxisk блогы және Дэвид Хили блогы, 2020 жылдың ақпаны.

ССРИ антидепрессанттары мен өз-өзіне қол жұмсау

Халықаралық мақаласында Хили (және Олдред) антидепрессанттардың депрессиямен күресіп жүрген науқастарда суицидке ұқсас көңіл күйге себеп болуы мүмкін деген ой алғаш рет 1958 жылы айтылғанын мәлімдейді. 30 жыл бойы антидепрессанттар көбінесе ауыр депрессияға шалдыққан және көбінесе ауруханаға жатқызылған науқастарға тағайындалды. Селективті серотониннің кері сіңірілуін тежеушілерді (ССТТ) қолдану кезінде суицидтік ойларға бейімделу мәселесі 1990 жылы Прозак пациенттерде суицидке алып келуі мүмкін деген хабарлар тарағаннан кейін қоғамдық жеңілдік тапты. Хили көптеген мақалалар жазып, көптеген лекциялар оқыды, оның пікірінше, барлық ССТТ антидепрессанттары – Прозак, Паксил және Золофт – ескерту таңбаларымен жабдылуы керек, себебі олар "кейбір науқастарда суицидтік және зорлыққа ұқсас мінез-құлықты тудыруы мүмкін".

Мүдделер қақтығысы

Хилидің айтуынша, фармацевтикалық индустрияның академиялық медицинаға күшті ықпалы бар. «Журналға жарияланған авторлардың көпшілігі зерттеу жұмыстарын қаржыландыратын компаниялардан қаржы алған немесе олар үшін консультант ретінде жұмыс істеген. Медициналық көлеңке жазу – ғылыми білімі бар анонимді авторларға, белгілі сарапшылар жазғандай жариялануға арналған есептерді жасау үшін төлем жасалған кезде пайда болады. Хилидің бағалауынша, дәрі-дәрмектерге қатысты әдебиеттің 50 пайызы көлеңке жазылған немесе бұрмаланған. Бұл бағалау Хилидің Ұлыбритания парламенті Денсаулық сақтау комитетінің тергеуі барысында сұрақтарға жауап берген кезде айтқан сөзі. Өзінің диссертациясында Хили көлеңке жазушылар дәрі-дәрмек компаниялары берген зерттеулер негізінде жазады, ал компаниялар оң нәтижелер мен жағымды зерттеулерді қалайды; сондықтан көлеңке жазу бастапқыда-ақ бұрмаланған. Хили Wyeth компаниясының SNRI Effexor препаратына қатысты көлеңке жазумен кездескен. Хили Effexor препаратын насихаттау жиынына қатысып, оған мақұлдау үшін өзі үшін жазылған мақаланың жобасын ұсынды. Ол мақаланы өзгеріссіз қалдырды, бірақ екі түзету енгізді. Біреуі Effexor препаратының басқа ССИҚ препараттерімен салыстырғанда пациенттерді толыққанды жақсартады деген Wyeth компаниясының мәлімдемесіне қарсы болды, ал екіншісі ССИҚ препараттары кейбір адамдарды өмірден қол жұмсауға итермелеуі мүмкін екенін көрсетті. Мақала Хили оны қайта қарағанға дейін Психиатрия және Нейроғылым журналына жіберілген; оның екі түзетуі де алынып тасталған. Осыған жауап ретінде Хили мақаладан өзінің атын алып тастады. «Let them Eat Prozac» кітабының кіріспесінде Хили «қоғам мен фармацевтикалық индустрия арасындағы жаңа келісім – бастапқы деректерге қол жеткізуді талап ететін келісім» қажеттігін айтады. Хили өнімдер нарыққа шығарылғаннан кейін ғана көрінетін қауіптерді басқаруға қабілетті жаңа бөлім құруды ұсынады. Бұл жаңа бөлім реттеуші органдар мен фармацевтикалық компаниялардан тәуелсіз болады. «Терапия саласындағы авторлық, индустрия және ғылым арасындағы байланыс» атты 2003 жылғы «Британдық психиатрия журналындағы» мақаласында Дэвид Хили былай деп жазады: «Индустриямен байланысты және индустриямен байланыссыз мақалалардың әдебиеттік профилі мен сілтеме көрсету деңгейі әртүрлі. Индустриямен байланысты мақалалардағы авторлық стиль жоғары сапалы мақалаларды ұсынуға қабілетті, бірақ бұл терапияның ғылыми негізіне қатысты алаңдаушылық тудырады. Егер көлеңке жазу қазіргі ғылыми жазудың қажетті бөлігі болса, бастапқы деректердің болуы осы деректер мен жарияланған нәтиже арасындағы сәйкестікті қамтамасыз етуге басқа кез келген механизмнен гөрі тиімдірек болар еді». Сол кітапта («Pharmageddon», 155-бет) Хили АҚШ-та, соңғы дәрі-дәрмектерді ең көп пайдаланатын елде, 1970 жылдардың ортасынан бері өмір сүру ұзақтығы басқа дамыған елдерден прогрессивті түрде артта қалып отырғанын айтады.