Екінші дүниежүзілік соғыстағы британдық "Sceptre" теңіз астығымы

Кіріспе

Ұлыбританияның субмаринасы

HMS Sceptre (P215) – Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Корольдік теңіз күштері үшін салынған S класының үшінші партиялық субмаринасы. 1943 жылдың сәуір айында құрастырылып аяқталған ол, карьерасының көп бөлігін Норвегия жағалауындағы Солтүстік теңізде өткізді. Бір рет мәнді оқиғасыз патрульден кейін, субмарина "Источник" операциясына қатысты, ол Норвегиядағы неміс соғыс кемелеріне шағын субмариналарды тасымалдау арқылы шабуыл жасауды, олардың тұрақтарына жарылғыш заттар орналастыруды көздеген. Алайда, оған сүйреуге берілген шағын субмарина техникалық қиындықтарға тап болды және миссия тоқтатылды. Келесі төрт патрулі барысында Sceptre бірнеше кемеге шабуыл жасады, бірақ тек біреуін ғана ауыр зақымдауға қол жеткізді. Содан кейін оған Бергендегі құрғақ докқа шабуыл жасау үшін X24 субмаринасын сүйреу тапсырылды. "Бағдар" операциясы шабуылдайтын субмаринаның карталарымен қиындықтарға тап болды, нәтижесінде жарылғыш заттар докқа жақын жердегі сауда кемесіне орналастырылды. Док зақымдалды, ал кеме батып, X24 Англияға сүйреліп әкелінді. Содан кейін Sceptre Бискай шығанағында патрульдеп, екі неміс сауда кемесін батырды, содан кейін X24-ті тағы да Бергенге сүйреуге тағайындалды. Операция сәтті аяқталды және құрғақ док суға батырылды. Соңғы патрулінде бір кемені батырғаннан кейін, Sceptre ұзақ жөндеуден өтіп, оқу мақсатында жылдам нысаналық субмарина ретінде пайдаланылды. Соғыс аяқталғаннан кейін, субмарина оқу операцияларын жалғастырды және 1949 жылдың қыркүйегінде металл тескісіне сатылды.

Дизайн және сипаттама

S класты су асты кемелері Солтүстік теңіз бен Жерорта теңізінің шектеулі суларында күзету үшін жобаланды. Үшінші партия S класының алдыңғы екінші партиясына қарағанда сәл үлкейтіліп, жетілдірілді. Су асты кемелерінің жалпы ұзындығы 66 метр, ені 7 метр, сусыру тереңдігі 4 метрді құрады. Олар су бетінде және су астында белгілі бір салмаққа ие болды. S класты су асты кемелерінің экипажы 48 офицер мен сарбаздан тұрды. Олардың максималды суға бату тереңдігі 91 метрді құрады. Су бетінде жүзу үшін кемелер екі дизельдік қозғалтқышпен жабдықталды, әрқайсысы бір жетекті білікпен байланыстырылған. Су астында әр жетекті электр қозғалтқышы қозғалтты. Олар су бетінде және су астында тиісінше жылдамдыққа қол жеткізе алды. Су бетінде үшінші партия кемелерінің қашықтығы болды, ал су астында болды. Үшінші партия S класты кемелері 129AR немесе 138 типті ASDIC жүйесімен және 291 немесе 291W типті ерте ескерту радиолокаторымен жабдықталды.

Құрылыс және мансап

HMS Sceptre – S класының үшінші партиясынан шыққан су асты кемесі және 1940 жылғы 23 қаңтарда Ұлыбритания Әскери-теңіз министрлігі тапсырыс берген. Ол 1940 жылғы 25 шілдеде Гриноктағы Скоттс кеме құрылысы және инженерлік компаниясының кеме жасау алаңында салынды және 1943 жылғы 6 қаңтарда суға жіберілді. 1943 жылғы 15 сәуірде, лейтенант Иан Макинтош басқаруымен Sceptre Holy Loch-ке бағытталды, сол күні ол сол жерде комиссияланды. Су асты кеме Корольдік биліктің символы – Sceptre атымен аталып, осы атпен төртінші кеме болды. Скапа-Флоу және Holy Loch маңында оқу-жаттығулар өткізгеннен кейін, Sceptre 1943 жылғы 20 шілдеде Норвегия жағалауында су асты кемелерге қарсы патрульге шықты. Патруль ешқандай оқиғасыз өтті, кеме 5 тамызда портқа оралды. Мақсатқа жақын жерде операциялық экипажбен алмасу үшін кемеде қосымша экипаж болды. 20 қыркүйекте кішкентай су асты кемесі неміс линкор «Тирпицке» шабуыл жасау үшін жіберілді, бірақ қозғалтқышында ақаулар туындады және миссиядан бас тартуға мәжбүр болды. Sceptre 8 қазан күні Лервикке оралды, бірақ X10 3 қазан күні техникалық проблемаларға байланысты суға батыруға мәжбүр болды. Кеме батып, докқа зақым келтірілді, ал X24 Sceptre-мен кездесіп, екі су асты кемесі де толық жылдамдықпен аймақтан кетті; кейін ғана X24 қайтадан сүйреуге алынды. Екі кеме 18 сәуірде Порт-ХЗЗ-ға оралды. 1944 жылғы 6 мамырда Sceptre Испанияның солтүстігіндегі Бискай шығанағында патрульдеу үшін портынан шықты. Екі аптадан кейін су асты кеме Испанияның Бильбао қаласының жанында неміс сауда кемесі «Хоххаймерді» торпедамен ұрып, батырды. Sceptre үш күннен кейін Пунта-Ламиде (Испания) «Бальдур» сауда кемесін батыру арқылы жетістігін жалғастырды. Су асты кеме 2 маусымда Гибралтарда патрульдік сапарын аяқтады. Sceptre 20 маусым мен 1 шілде аралығында Англияға оралды. Х класты кішкентай су асты кемелерімен Порт-ХЗЗ-да жаттығудан кейін, кеме 7 қыркүйекте X24-ті сүйреп, Бергендегі құрғақ докқа бағытталды. Sceptre X24-ті 10 қыркүйектің кешінде босатып жіберді; X24 күндіз портқа еніп, буксирлер мен кемелерден жалтап, мақсатты доктың астына жарылғыш зарядтарды сәтті орналастырды. Кішкентай су асты кемесі күні кешкіргенде Sceptre-мен кездесті, екі су асты кемесі де зардапсыз базаға оралды, ал доктың астындағы зарядтар жарылып, оны екіге бөліп батырды. Кеме 14 қыркүйекте солтүстік суларда тағы бір патрульге шықты; алты күннен кейін ол үш торпедамен жағалаудағы кемені шабуылдады, барлық торпедалар нысананы өткізіп өтіп, жағажайда жарылды; содан кейін сол күні Sceptre норвегиялық сауда кемесі «Велаға» шабуыл жасап, алты торпеданың толық залпымен батырды. Су асты кеме 23 қыркүйекте патрульді аяқтады. Содан кейін Sceptre 15-28 қазан аралығында тағы бір патрульді жүргізіп, UJ 1111 неміс су асты кемесіне қарсы күрескен кемесін батырды.

HMS Sceptre was a third batch S class submarine and was ordered by the British Admiralty on 23 January 1940. She was laid down in the Scotts Shipbuilding and Engineering Company shipyard in Greenock on 25 July 1940 and was launched on 6 January 1943. On 15 April 1943, Sceptre, under the command of Lieutenant Ian McIntosh, sailed to Holy Loch, where she was commissioned later in the day. The submarine was named after the symbol of Royal authority, the Sceptre; she was the fourth ship with this name. After going through training exercises off Scapa Flow and Holy Loch, Sceptre set sail on 20 July 1943 for an anti submarine patrol off Norway. The patrol was uneventful, and the boat returned to port on 5 August. An auxiliary crew was on board during the passage, which was meant to switch with the operational crew near the target. On 20 September, the midget submarine was released to attack the battleship German battleship Tirpitz, but experienced engine troubles and had to abandon the mission. Sceptre returned to Lerwick on 8 October, but X10 had been forced to scuttle due to mechanical problems on 3 October. The ship was sunk and the dock damaged, and X24 rendezvoused with Sceptre and both submarines left the area at full speed; only later was X24 taken under tow again. The pair returned to Port HZZ on 18 April. On 6 May 1944, Sceptre departed harbour for a patrol in the Bay of Biscay area, off northern Spain. Two weeks later, the submarine torpedoed and sank the German merchant ship Hochheimer off Bilbao, Spain. Sceptre followed up with this success by sinking the merchant Baldur off Punta Lamie, Spain, three day later. The submarine ended her patrol in Gibraltar on 2 June. Sceptre returned to England between 20 June, and 1 July. After training for operations with X class midget submarines at Port HZZ, the boat departed on 7 September, towing X24 to her target, the same floating dry dock in Bergen. Sceptre released X24 in the evening of 10 September; X24 penetrated the harbour in broad daylight, avoiding tugs and ships, and successfully placed her explosive charges under the targeted dock. The midget submarine met Sceptre later in the day, and both submarines returned to their base unharmed, while the charges under the dock exploded, breaking it in two and sinking it. The boat set out for another patrol in northern waters on 14 September; six days later, she attacked a coaster with three torpedoes, which all exploded on the beach after missing their target; later in the day Sceptre attacked the Norwegian merchant Vela and sank it with a full salvo of six torpedoes. The submarine ended her patrol on 23 September. Sceptre then conducted another patrol from 15 to 28 October, sinking the German submarine chaser UJ 1111.

Нысаналық су асты кемесі ретінде қайта құру

22 қарашада "Сceptre" Ширнесске келді, онда мақсатты су асты кемесі ретінде пайдалану үшін кең ауқымды жөндеу және өзгерістер жасалды. Оның палубалық қаруы алынып тасталды, корпусы аэродинамикалық жағынан жақсартылды және оған қуаттырақ аккумуляторлар орнатылды. Ол Жетінші су асты кемелер бригадасына (флотилиясына) берілді және Ширнесте орналасқан оқу мақсатында пайдаланылды. 1947 жылдың ақпанына дейін Портлендтегі оқу бөлімінде қызмет етті. 1949 жылдың 8 тамызында аккумулятордың жарылуынан зақымданғаннан кейін, 1949 жылдың қыркүйегінде БИСКО компаниясына металл терісі үшін сатылды.